Gij zijt gezegend (2009)

Vrouwen spelen een beslissende rol in het evangelie van Lucas.  Daarover een aantal citaten van W.R. van der Zee, Vandaag gebeurt het. Voortdurend spreekt in het evangelie van Lucas een vrouw het juiste woord en maakt ze het juiste gebaar.

"Twee vrouwen staan als profetessen aan het begin van Lucas' verhaal: Maria en Elisabet heten ze.  Eén vrouw is het die midden in het evangelie tegen alle misverstanden en weerstand in, Jezus huldigt met haar kostbare mirre: zij maakt van hem een gezalfde.  En drie vrouwen zijn het die aan het einde de  gang naar het graf maken en de eerste getuigen van de opstanding worden.

Lucas schroomt niet om ze te tekenen in scherp contrast met de mannen.  Zie het Paasverhaal.  Op het moment dat de vrouwen zich woorden herinneren en Jezus opnieuw voor hen gaat leven, komen de mannen niet veel verder dan: ach, onzin, vrouwenpraat.  En zie het eerste hoofdstuk.  Een man en een vrouw horen beiden een belofte van Hogerhand.  Zacharias de priester en het meisje Maria, maar hij zwijgt als het graf en zij spreekt woorden van vertrouwen.

Wat er in Lucas 1 aan geloof is, leeft in vrouwenharten.Inbraak in een wereldgeschiedenis die voornamelijk mannengeschiedenis is.  Van mannen die wereldrijken stichtten en ze weer vernietigden, die oorlogen voerden en volkeren onderwierpen, die het buskruit uitvonden en ook nog atoomwapens, die kerken bestuurden en dogma's formuleerden, die mannentaal uitriepen tot de hoogste wijsheid en het eerste Paasnieuws denigrerend afdeden als vrouwenpraat, die als hanen door de wereld lopen, alle veren uitzetten en luidkeels victorie kraaien.

Het is of daar in Lucas 1 de spot mee gedreven wordt.  Want in die hele geschiedenis van mannen, met prestatie en prestige, met policy en planning geschiedt het zonder dat er een man aan te pas komt.  Hij staat buiten spel en speelt hooguit een rol die hij de vrouw heeft toegedacht: terzijde, op de achtergrond, zwijgend.  En straks met Pasen gaat het al net zo.  De mannen lijken nog wat verdwaasd voor zich uit als de vrouwen allang wakker zijn geworden, opgewekt uit de slaap van de doodse dromen.  Het grote gebeuren van Lucas 1 en 2 is een vrouwenzaak" (Op. cit., p. 14-15).

Kort vóór kerstmis ontmoeten we in de liturgie Maria en Elisabeth.  Op 31 mei, het feest van de visitatie, keren ze samen terug.  Met schilders en glazeniers kijken we naar dit teder tafereel van die oude vrouw en het jonge meisje.  In deze ontmoeting putten mensen kracht om op hun beurt goed nieuws uit te dragen, huppelend over de bergen.  Zoals Maria willen ze dienstbaar zijn..

"Twee aanstaande moeders, maar hoe verschillend in hun situatie.  Die vrouw wier gezicht rijpte in verdriet en teleurstelling én dat jonge nog zo breekbare meisje.  Beiden in blijde verwachting, en daarin helemaal samen.  Maar bij de één kwam het begin te laat (ze droeg de smaad van een onvruchtbare) en bij de ander komt het veel te vroeg (zij draagt de smaad van een ongehuwde)" (Op. cit., p. 19).

In deze ontmoeting is het Magnificat geboren.  Geen slaaplied over een status-quo, maar een lied over een nieuwe aanvang en een om te keren wereld.  In Latijns-Amerika zaten gelovigen gevangen omdat ze dit lied te goed kenden en dictators daarbij vreesden voor hun eigen stabiliteit.

Maria zingt nadat Elisabeth haar heeft geprezen als een door God gezegende vrouw.  Zegenen is Gods glans erkennen, die in een mens aanwezig is.  Lucas heeft in het kindsheidevangelie oog voor zulke glans.  Elisabeth en Zacharias, beide spreken woorden vol zegen; Elisabeth over Maria en haar kind, Zacharias over Johannes, het onverwachte geschenk van God, toen niemand dacht dat Elisabeth op haar leeftijd moeder kon worden.  "Als God mensen  aanraakt, als mensen hun oren voor Hem openzetten, dan komen de tongen los, niet om te kletsen, maar om te zegenen" (Op. cit., p. 26).  Zo zal Simeon de kleine Jezus en zijn ouders zegenen bij de opdracht in de tempel.

Zegen, dat is groeikracht.  De eerste Duitse oecumenische Kirchentag kreeg in 2003 als thema mee: Segen sein.  De tweede oecumenische Kirchentag in mei 2010 te München gaat op dit elan verder onder het thema Damit ihr Hoffnung habt.  Als hoopvolle christen zegen zijn in deze wereld.

"Iemand zegenen is iemand zo toespreken of zo behandelen dat hij/zij eraan groeit, dat hij/zij groter wordt" (Ib.). Wat is eigenlijk zegenen?  Een rabbijn gaf volgend antwoord: "Als mijn zoon gestolen heeft, kan ik twee dingen doen.  Ik kan hem zeggen: jij bent een dief, jij deugt niet.  Dan vervloek ik hem.  Ik kan ook mijn hand op zijn hoofd leggen en zeggen: jij bent geen dief hé, jij steelt niet meer.  Dan zegen ik hem en dan voel ik hem groeien onder mijn handen" (Op. cit., p. 26).

Gezegende mensen trekken andere mee.  Gezegende mensen zijn een visitekaartje voor God.

Wees gegroet Maria, vol van genade.  De Heer is met u.  Gezegend zijt gij onder alle vrouwen en gezegend is de vrucht van uw lichaam Jezus.