Gij Betlehem de kleinste (Mich. 5,1)

Mary, een Duitse dame, kwam naar Gent voor een voordracht en bezocht de Gentse kathedraal. Zij was vol bewondering voor het retabel van de gebroeders van Eyck en gebruikte na haar bezoek de afbeelding van de achterkant van het retabel als kerstkaart.

De achterkant van het Gentse veelluik is een geschikte Adventskaart. De schilders situeren de aankondiging van Jezus in een rijk Vlaams interieur van de 15° eeuw. Links de engel Gabriël; rechts Maria, overschaduwd door Gods Geest; daartussen een geopend raam en een blik op de middeleeuwse stad. Boven hen twee profeten uit het Eerste Verbond. In de linkerbovenhoek de profeet Zacharias en in de rechterbovenhoek, boven Maria, de profeet Micha. Tussen beide profeten de Sybyllen. Ook niet-bijbelse figuren wachten op de messiaanse tijden.

Vanuit de rechterhoek boven kijkt Micha naar beneden. Hoe is zijn profetie uitgekomen? Hij ziet beneden de welstellende opdrachtgevers van het kunstwerk, Judocus Vijdt en diens echtgenote en de twee Johannessen. Johannes de Doper en Johannes de evangelist. Beide hebben Jezus als het Lam Gods aangeduid. Johannes de Doper is de oudste titelheilige van de kerk, voordat zij in 1559 de kathedraal werd van het bisdom Gent.

Als het retabel geopend is, zien we het centrale tafereel met de aanbidding van het Lam en groepen mensen op weg naar het Lam. Het lam zal hun herder zijn (Op. 7,17).

 Micha is een adventsprofeet. In de driejaarlijkse cyclus komt Micha rechtstreeks slechts één keer aan het woord. Dit op deze vierde zondag van de Advent. Maar dankzij de evangelist Matteüs klinkt zijn profetenwoord jaarlijks op het feest van de Openbaring. Matteüs legt zo graag een band tussen het oude testament en het nieuwe testament. Hij gaf aan de woorden van Micha over Betlehem als de uitverkoren plaats een grote echo. De wijzen op zoek naar de geboorteplaats van Jezus krijgen in Jeruzalem vanwege de hogepriesters en de schriftgeleerden te horen dat uit dat kleine oord een leidsman zal te komen, een herder (Mt. 2,6).

De naam Micha betekent: “Wie is als de Heer?” Hij is een tijdgenoot van Jesaja. Hij zou opgetreden zijn in het zuidrijk tussen 740 en 700. Zijn profetenwoord over Betlehem brengt hem in de buurt van het profetenwoord van de grote Jesaja over de jonge zwangere vrouw, moeder van de Immanuël (Jes. 7,14). Micha kondigt aan dat in Betlehem, het kleinste onder Juda’s geslachten, iemand zal geboren worden, die over Israël zal heersen als waakzame krachtige herder en als man van vrede. Het Messiaanse kind zal vrede zijn. “Vrede in persoon! Maar ook een zeer bedreigde vrede, want onmiddellijk volgt op die belofte de naam ‘Assur’! En met de Assyriërs dacht men opslag aan hun nieuwe beschaving: het ijzer. Vrede komt er dus, maar onder de dreiging van het scheermis van Assur. Een comfortable vrede wordt het niet, maar de belofte klinkt daarom niet minder baanbrekend en hoopvol” (B. Standaert, Alfabet van een monnik, p. 260).

In de profetie van Micha treedt God alweer verrassend op. De HEER kiest niet voor de grote stad en voor de machtigen. Hij richt zich tot een kleine plek, waar je Hem niet verwacht en waarmee Hij het sterke zal beschamen. Het kleine beschikt over een kracht, die komt van de Heer zelf.

Niet alle uitspraken van Micha zijn even zachtzinnig. Die plattelandsprofeet is er een met hamerende woorden, die een aantal onheilswoorden lanceert. Hij gelijkt op Amos. Zoals Amos klaagt Micha Jeruzalem en Judea aan omdat het morele en religeuze leven niet op de HEER is gericht. Het volk vergeet in zijn handel en wandel zijn verplichtingen als verbondsvolk. Micha ziet de sociale mistoestanden vooral bij de bovenlaag van de bevolking. Hij heeft het aan de stok met de misleidende ‘broodprofeten’ aan het hof. Hij voorziet de rampen die zullen komen en laat niettemin enkele keren de hoop van de messiaanse tijd oplichten (Bert Paepen e.a. Godsspraak. De twaalf kleine profeten, p. 81-92).

Micha heeft een duidelijk programma. “De HEER heeft u gezegd wat goed is, mens en wat Hij van u verlangt: Hij wil niet anders dan dat u recht doet, dat u de trouw eerbiedigt, en dat u nederig wandelt met uw God” (Micha, 6,8). Een tekst om dagelijks voor ogen houden. Hij staat geschreven op de buitenmuur van de grote synagoge van New York.

Op de weg die Micha uitstippelt is Betlehem een bijzondere knooppunt. Betlehem wordt in de Bijbel 52 keren vermeld. Dankzij het Bijbels geboorteverhaal ligt de stad op de wereldkaart. Daar is wereldgeschiedenis geschreven. De toegang tot de geboortekerk is een kleine smalle deur. Wij moeten ons bukken om bij de geboorteplaats te komen. In de Advent wordt vanuit Betlehem licht uitgedragen, onstoken op die plaats. Het is een bescheiden licht. De aangezegde vrede blijft een moeizaam proces. De weg naar Betlehem botst op een scheidingsmuur en harde controles. Zoveel beloften gingen niet in vervulling. In 1964 bezocht Paulus VI de geboortekerk. Hij was voorstander van een unversiteit. Projecten die niet tot bloei konden komen. Micha stelde zijn hoop op Betlehem en op de man van vrede. Vrede is nog ver weg, toch mogen we niet opgeven. Vanuit dit vertrouwen werkt daar het Arab Eductionnal Institute, een sectie van Pax Christi (AEI-Open Windows).

Micha komt aan het woord in jonge mensen, die hopen op en bidden voor vrede:

 Oh Lord,
When my father gives us a ride in his car, I see the wall everywhere I go.

I pray that one day this all will be demolished.

So the Israelis and us can be friends or good neighbors.

I am a member in one of the scouts in Bethlehem
At Christmas, I join in the scouts processions, as a drummer.

In the processions we are all one.

I hope that all the conflicts and problems in families will be over.

I pray to God that we will love one another again and never fight.

I hope that parents will love their children and bring them presents
and celebrate the New Year together as one family.
Jacob Marcos, 12 years old, Terra Sancta School for Boys

 

I live in Bethlehem, which is a very beautiful town.

It is surrounded by the Separation Wall.

This prevents us from going to Jerusalem to visit the Holy Sepulcher Church and the Aqsa Mosque.

I really hope that Palestine will be free so that we are able to go to Jerusalem and visit our relatives there.

During Christmas, many pilgrims from different countries come to join us in our celebration.

I love Christmas because I share with people love and joy.

The New Year makes us one year older.
I wish all families everywhere the blessings from God.

I pray that I will be a doctor in the future and treat all those who can't afford paying for their medication
Ibrahim Qattan, 13 years, Latin Patriarchate School in Beit Jala.

(Wensen in 2011 verstuurd langs het Arab ecuctional instute. Voor deze voor 2013 zie www.aei-open windows Bethlehem).

 Heer, geef ons de moed van Micha om onrecht aan te klagen en om bewerkers van vrede te zijn.