Wèl of géén preek op Palmzondag? Elk jaar weer, dierbare gasten en parochianen van deze Vredeskerk, is het een dilemma, ook dit jaar weer ... Waarom zou er geen preek zijn? Omdat het "toch al zolang duurt"? Eerlijk gezegd vind ik dát nooit een goed argument. Degenen die "het te lang vinden duren" kunnen weggaan. We zijn allemaal vrije mensen. Niemand dwingt U om hier te zijn of te blijven. Wie wil kan weggaan. En wat "de mensen" daar eventueel wèl of niet van zullen denken of zullen zeggen; daar hoeft U zich niets van aan te trekken - vind ik ... "Ik preek wel!" riep ik dan ook, héél strijdlustig, toen het onderwerp (wèl of géén preek op Palmzondag) dit jaar weer ter sprake kwam ... We staan immers aan het begin van de Goede Week, reeds vandaag hebben wij het evangelie over wat dan klassiek genoemd wordt: "Jezus' verlossende kruisdood" gelezen. Het gaat hier, veelgeliefden, om de kerngebeurtenissen van ons geloof. Dan moet er dus juíst gepreekt worden ... Maar ja, wát moet er dan gepreekt worden? Wát moet, wat kán er gezegd worden ... Het is zoveel. Het is zo groot. Véél meer en véél groter dan ook pastor Pierre Valkering uit Amsterdam, de kleine Pierre, kan bevatten ...
We hebben het samen gelezen. Dat is goed. Dan "kom je er goed in" zoals dat heet - als je zelf meedoet. Juist vandaag is dat erg goed ... Want het gáát ook over ons. Het is hier in de kerk geen voorstelling zoals in de schouwburg of in de bioscoop. Hier gebeurt het niet alleen "op het podium", maar óók en juist in "de zaal". Zéker en juist ook vandaag. "Het volk" zoals dat dan heet, ons liturgieboekje zegt "allen"; het volk heeft, allen hébben een hoofdrol in de liturgie vandaag ...
Er is de ene hoofdrolspeler Jezus die als een zieltogend visje spartelt en sterft.
En het volk, "allen" zijn er bij en zien het gebeuren en láten het gebeuren en zórgen er ook mede voor dát het gebeurt, hebben duidelijk een actieve rol. Dat Jezus op het kruis komt is het resultaat, zo kun je zeggen, van een samenspel van factoren, van een gezamenlijke actie.
En zo is het altijd mensen. Wat er gebeurt in de wereld aan ellende en lijden en dood: het gaat nóóit buiten ons om ... We zijn er zelf bij.
Ik moet vaak lachen: Als er iets ergs gebeurt, dan is iedereen er altijd als de kippen bij om "moord en brand" te roepen. Er worden schuldigen gezocht en gevonden en luidkeels aangeklaagd - in de media en op straat en bij tante Truus op de koffie. Maar: de ouders die hun kinderen mishandelen, lichamelijk of mentaal: die kinderen en hun ouders wonen bij óns in de straat. En wat doen wij eraan? Gistermiddag was ik in de Kalverstraat. Het kooplustig publiek. Daar word je niet vrolijk van, ik niet althans. Het grote inkopen, het grote graaien ... Maar ook ík liep in die straat gistermiddag. Het gaat niet buiten mij om. Ook ík ben één van die mensen. Is het niet zo dat de mentaliteit in Nederland steeds banaler, ordinairder, harder, gewelddadiger en onbarmhartiger wordt? Kijk maar naar de televisie! Ja, maar dat is wat je, wat ook jíj dan doet: zelf kijken. En dat is al een vorm van méédoen. We maken zelf deel uit van de problemen die we aanklagen. Dat mensen in deze wereld lijden en ten onder gaan, vermalen worden door het rondwentelend rad van de geschiedenis: daar doen we zelf aan mee. Omdat onze harten en onze handelingen slecht kunnen zijn. Of omdat we met ons zogenaamd goede hart alles of teveel op z'n beloop laten. Het verhaal van Jezus' passie, lieve mensen, dat is het verhaal van ons versagen, van ons debakel, van ons moreel failliet. We redden 't niet mensen! We springen de sloot niet over! De polsstok is te kort. We kunnen of we willen niet méér geven dan nodig is. En zo zakken we weg in de prut. Daar word je dus niet vrolijk van.
Sta ik U en mezelf hier de put in te praten? Moeten we daarvoor naar de kerk komen? Nou, kwáád kan dat misschien toch niet, want koesteren we niet toch graag een wat rozige illusie omtrent onszelf? Zo in de zin van: de wereld waarin ik met mijn lelieblanke zieltje en met mijn keurige, oprechte levenswandel terecht ben gekomen ... die wereld is wèl slecht! Mensen, dat is inderdaad een illusie. Dat kunnen we niet volhouden. Als je zo denkt of misschien zelfs spreekt, dan veeg je al te gemakkelijk je eígen straatje schoon.
Ja dat doen mensen: het eigen straatje schoonhouden en de rottigheid elders deponeren. Dat doen mensen, behalve, in elk geval, één: Jezus van Nazareth, Jezus Christus. Wij mogen geloven dat God zelf zich in Zijn, in Jezus' leven op een unieke en definitieve, voor alle eeuwen geldige en betekenisvolle wijze heeft laten zien en laten kennen. Waarom? Precies omdat Jezus de menselijke prut en rottigheid niet uit de weg is gegaan maar die juist "geabsorbeerd" heeft kun je zeggen: Hij heeft die in zich opgenomen. Hij heeft die ondergaan en geleden, aan den lijve. Hij heeft die gedragen tot op het kruis. En mèt Jezus is daarmee het wezen van alle menselijke rottigheid en ellende aan het kruis geslagen en gedood. En juist daardoor heeft Jezus duidelijk gemaakt: God is groter en méér dan al die rottigheid en ellende. God kan ons aan. Mensen, zeg maar gerust: 't kunnen varkens zijn. Maar God is in staat gewéést en is nog altijd in staat om, in Jezus onze Heer, al die varkentjes te wassen.
Mensen, ik zeg U: dit is geweldig goed nieuws. Wij redden te níet. Op eigen kracht redden wij het niet. Maar Gód redt ons. Dat is precies de betekenis van de heilige naam "Jezus": "God redt". Mogen wij dan de inhoud van die naam aan den lijve zelf ervaren, veelgeliefden, steeds weer, steeds méér. Amen.