God, de HEER, zal mij helpen (2012)

Het boek Jesaja is heel vertrouwde lectuur in de Advent en is het niet minder tijdens de Goede Week.  Maar de keuze van de teksten komt nu voornamelijk uit het tweede deel van dit boek, uit de Deuterojesaja, het boek van de Vertroosting (Is. 40-55).  We horen de boodschap van de profeet op Palmzondag, Goede Vrijdag en in de Paaswake.  Zijn stem klinkt verder de maandag, de dinsdag en de woensdag van de Goede Week.  In de viering van de Chrismamis is gekozen voor een tekst uit de Trito-Jesaja en horen we er de profetie over de komende glorie: “De geest van God, de HEER, rust op mij, want de HEER heeft mij gezalfd.  Om aan armen het goede nieuws te brengen heeft hij mij gezonden, om aan verslagen harten hoop te bieden” (Jes. 61,1).

In de Deutero-Jesaja treedt doorheen vier liederen een figuur te voorschijn, die Dienaar van de HEER wordt genoemd.  Deze liederen zijn Is. 42,1-9; 49,1-6: 50,4-11 en 52.13-53.12.  Deze Dienaar kan wijzen op het vervolgde Israël.  Hij kan verwijzen naar een concrete, maar niet duidelijke omschreven persoon.  De profeet zelf kan ermee bedoeld zijn.  Dienaar, dit kan elke rechtvaardige persoon zijn, die bereid is te lijden om aan Gods plan in de wereld gestalte en ruimte te geven.  De christenen hebben deze Dienaar al van in de Nieuw Testamentische teksten vereenzelvigd met Jezus Christus (Mt. 12,18-21; Hdl. 8, 32-33).  Het kan ons niet verwonderen dat een lied over de Lijdende Dienaar aan de ingang staat van de Goede Week om een tweeluik te vormen met de Paulushymne over de ontlediging: “Hij die de gestalte van God had, hield zijn gelijkheid aan God niet vast, maar deed er afstand van.  Hij nam de gestalte aan van een slaaf en werd gelijk aan een mens.  En als mens verschenen, heeft hij zich vernederd en werd gehoorzaam tot in de dood –de dood aan het kruis” (Fil. 2,6-8).

De dienaar is als een wijze, ontvankelijk voor Gods woord.  Hij is er dankbaar om.  Zo is deze man, deze vrouw in staat anderen moed in te spreken.  Het is alsof hij/zij de lectio divina toepast.  Elke ochtend beluistert hij/zij Gods woord en is er mee begaan.  Zij beseffen dat Gods woord veeleisend kan zijn.  Het is soms makkelijker en rustiger als je het niet hoort, dan moet je er niet naar handelen!

De persoon die spreekt beschouwt het als een gave dat hij/zij een vaardige tong ontving waarmee zij moedelozen kunnen opbeuren.  Moed inspreken, opbeuren, troosten, dit is niet gemakkelijk.  Daar gaat luisteren aan vooraf, stilte en inleving.  Soms worden er best geen woorden gezegd, maar kan een blik, een hand, een gebaar al veel uitrichten.  Hoe zei Judith Herzberg het alweer in haar gedicht Ziekenbezoek?

Mijn vader had een lang uur zitten zwijgen bij mijn bed.
Toen hij zijn hoed had opgezet
zei ik, nou, dit gesprek
is makkelijk te resumeren.
Nee, zei hij, nee toch niet,
je moet het maar eens proberen.
 

Wellicht was de wijze, luisterende dienaar vaardig om moed in te spreken, omdat hij zelf door het lijden was gegaan.  Hij/zij zijn het lijden niet ontvlucht.   Ware het niet beter geweest, hadden ze dit gedaan?  Of hadden ze zich moeten verzetten?  Misschien lijkt de houding van deze dienaars stoïcijns, alsof het lijden hem/haar niet kon deren.  In de wijze waarop hij/zij het lijden hebben aanvaard en door hun wilniet ten onder te gaan, getuigden ze van een grote weerbaarheid.  De linkerwang aanbieden nadat de rechter werd geslagen kan de dader bewust maken van zijn onmenselijk gedrag.  “Wie de omwegen maakt om aan het kruis voorbij te gaan, loopt gevaar ook aan het leven voorbij te gaan.  Wie in zijn leven de werkelijkheid van eigen kruis aanvaardt, geraakt stilaan voorbij het kruis in het leven” (Jan Koenot). 

 

De innerlijke kracht van de dienaar steunt op zijn vertrouwen in de HEER.  Hij staat er als de geweldloze.  De Frans-Colombiaanse Ingrid Betancourt was ruim zes jaar gegijzeld door de Colombiaanse rebellenbeweging FARC.  Einde juni 2008 werd zij bevrijd.  Ze aanziet dit als een mirakel.  Zij had een groot vertrouwen in God en ze had tijdens haar gevangenisschap in de jungle de bijbel ontdekt.  Dit verklaarde ze in haar interview met het Franse weekblad Le Pèlerin, juli 2008.  “Het enige antwoord op geweld is liefde”, zegt ze in La Croix“Telkens ik de bijbel las, voelde ik me aangesproken door de woorden van Jezus ’Zegen je vijand’.  Het was precies alsof Jezus voor mij stond en precies wist wat Hij tegen mij moest zeggen.

 
Wij kunnen meewerken in plaatsen waar wonden worden geheeld.  Rudi Mannaerts, pastoor van de Antwerpse St.-Andriesparochie prees in het gastprogramma Berg en Dal (Radio Klara, 13.02.11) de song: God is a DJ.

This is my church
This is where I heal my hurts
It's a natural grace
Of watching young life shape
It's in minor keys
Solutions and remedies
Enemies becoming friends
When bitterness ends