5e zondag in de veertigdagentijd (2009)

Jonge twijgOp de voorkant van uw boekje staat een tak die net blaadjes begint te krijgen. Zoals we dat in deze tijd van het jaar overal kunnen zien. Van dat frisse nieuwe groen. Het roept bij mij altijd iets op van nieuwe mogelijkheden, toekomst, kansen, nieuw leven. En het heeft ook iets heel vredigs. Niet voor niets zijn mensen in het voorjaar minder depressief dan in het najaar. In deze tijd van vasten en bezinning zijn we eveneens op weg naar nieuw leven, de opstanding of verrijzenis. Op weg naar nieuwe mogelijkheden, een nieuwe wereld.

Bij Jeremia lazen we net over een nieuw verbond dat God met ons mensen zal sluiten. Een visioen. Als ik zo om mij heen kijk, is dat nog steeds toekomstmuziek. Er is wat dat betreft nog niet zoveel veranderd sinds Jeremia. De wereld is nog steeds, naast alle goedwillende mensen, vol van agressie en geweld. Het goede heeft nog steeds het kwade niet overwonnen. Maar eens, is het visioen van Jeremia, zal God de Tora in de harten van de mensen schrijven. Ooit zal het goede het winnen van het kwade. Dan kiezen mensen vanzelf voor wat goed en rechtvaardig is. Een prachtig toekomstvisioen dat in de hand van de Eeuwige ligt. God schrijft in ons hart en wij keren ons hart tot hem.

God heeft ons opnieuw de hand gereikt met de opstanding van Jezus. Maar toch hebben wij mensen die hand nog niet goed vastgegrepen. Hij glijdt regelmatig tussen onze vingers door. We hebben aan het leven op aarde nog niet de invulling gegeven die God zo graag zou zien. We hebben ons hart niet altijd naar Hem gekeerd. Daarom zongen we als openingslied 'herschep ons hart, heradem ons verstand', want dat is nog steeds nodig. Daarom vasten we ieder jaar en bezinnen we ons veertig dagen op wat komen gaat. Omdat de opstanding wel gebeurd is, maar wij mensen nog altijd niet zover zijn dat we Jezus totaal kunnen volgen, zoals Hij ons in het evangelie van vandaag ook weer voorhoudt.

Jezus is net door een grote menigte binnengehaald in Jeruzalem en uitgebreid toegejuicht. Het verhaal dat we vandaag lezen begint met een aantal Grieken, Hellenistische Joden, die Jezus willen ontmoeten. Het kost ze nogal wat moeite en of het hen lukt wordt eigenlijk niet duidelijk, want Andreas en Fillipus gaan samen naar Jezus. Vervolgens begint Jezus te praten over zijn aankomende dood en de betekenis ervan. Het zal een vruchtbare dood zijn, zo legt Hij uit. Een graankorrel kan slechts vrucht dragen door begraven te worden en te sterven. Zo zal dat ook voor Hemzelf gelden. Zijn dood zal een dood ten eeuwig leven zijn. Maar Jezus heeft het hier ook over onze dood. Wij kunnen alleen eeuwig leven als we ons leven, onze ziel haten, zo zegt Hij. Daarmee wil Hij ons mensen bewust maken van hoe we leven. Daartoe kunnen we onszelf de volgende vragen stellen: kun je daar zijn waar Jezus is, kun je Hem volgen, als je alleen aan je eigen leven denkt? Is volgen niet veel meer verder kijken dan jezelf, naar anderen, naar de wereld? 'Waar ik ben, zal ook mijn dienaar zijn', zegt Jezus. Hem volgen is proberen te leven zoals Hij, zijn liefde uitdragen, omzien naar elkaar. Als we dat doen hebben we de garantie van zijn aanwezigheid is de boodschap. Zo zal Hij bij ons zijn en blijven. Het zijn zinnen die men van Jezus kan verwachten. Ze geven een perspectief aan het verhaal dat over zijn dood heenkijkt. Er is toekomst, nieuw leven. Eigenlijk weten we dit wel, maar we vergeten het zo vaak. Het glijdt weg uit onze gedachten.

Het bijzondere van het evangelie van vandaag is vooral het stukje dat daarna komt. De beschrijving van de angst die Jezus overvalt, als Hij beseft dat 'het uur' gekomen is. Jezus staat met zichzelf in tweestrijd. Na zijn stellige woorden dat de Vader ieder die Hem volgt en dient, zal eren, slaat opeens de twijfel toe. Het laat heel duidelijk de menselijke kant van Jezus zien. Hij weet wel wat ervan Hem verwacht wordt, Hij wil die weg ook gaan, maar het beangstigt Hem tegelijkertijd. Zo erg, dat Hij doodsbang wordt. Twijfel: wat moet ik doen? Moet ik het toch niet doen? Niets menselijks is Hem op dat moment vreemd. Het zijn twijfels die wij zelf ook kennen als ons leven zwaar is en we heel moeilijke beslissingen moeten nemen. Wat te doen? Wat is wijsheid? Maar ergens, diep in ons hart weten we het wel. Alleen het is zo moeilijk die weg te gaan. We willen niet datgene wat ons overkomt, maar toch moeten we door. Nadenken over wat je te wachten staat als je geen uitzicht meer ziet. Durven geloven. Het overkomt ons allemaal wel eens in ons leven. In ons werk, relaties, bij ziekte, als je beslissingen moet nemen voor je toekomst. Ik moest hierbij denken aan een goede vriendin van mij, jonger dan ik, bij wie pas ernstig hartfalen is ontdekt. Natuurlijk gaat ze voor behandeling en als het moet ook voor een open hart operatie, want ze wil door vooral ook voor haar vijftienjarige zoon. Maar de twijfel en de angst, die zult u allemaal herkennen en begrijpen. Waar haal je dan kracht vandaan?

Wat te doen is niet altijd te beredeneren, maar ons gevoel, ons geloof wijst ons de weg. Zo is het ook met Jezus. Hij weet wat te doen en Hij gaat het doen, ook al is het vreselijk als je erover nadenkt. En God zegt dat het goed is. Hij geeft Jezus op dat moment het vertrouwen dat Hij zijn grootheid weer zal tonen. Dat Hij er zal zijn voor Hem. Een donderslag voor wie het niet kan volgen, een stem uit de hemel, een engel, voor wie gelooft en vertrouwt. God zal de wereld niet aan zichzelf overlaten is de boodschap die Johannes ons hier meegeeft. God zal ons niet aan onszelf overlaten, vooral niet wanneer we het moeilijk hebben. Hij blijft ons nabij. Jezus trekt uit deze wereld weg, maar zijn woord en zijn liefde blijven achter. Het is het levengevende woord voor wie er in geloven kan. Jezus navolgen is de boodschap, de liefde verder leven zoals Hij het ons heeft voorgeleefd. Hem volgen is met Hem vol vertrouwen door het lijden gaan, want deze liefde is zo sterk dat het kwaad eigenlijk al overwonnen is. Als je dat inziet, is het gebod van de liefde in je hart geschreven. Dan is je hart naar God gekeerd. Dan ben je als dienaar daar waar Jezus is. De opdracht is dit steeds aan de wereld te laten zien met onze eigen woorden en daden. Dit niet laten uitroeien door mensenhanden. Dan wordt dat visioen van die nieuwe wereld echt waar, je voelt het in je hart. Wat zo pril begon als kleine groene blaadjes groeit dan uit tot een prachtige volle boom.