Vierde zondag van de vasten (2006)

Beste dorpsgenoten,

Vandaag geen preek van mij, uitgaande van de lezingen die u zo juist gehoord heeft.

Maar een preek uit de krant!

God laat zich niet inpakken in woorden die meer dan 2000 jaar oud zijn. God is actueel genoeg om door een goed verstaander gehoord, begrepen, bemoedigd en geraakt te worden in woorden, beelden en klanken van deze tijd.

In de krant Trouw loopt al 17 weken een rubriek "PREEK VAN HET JAAR, De mooiste preek ooit."

Afgelopen vrijdag stond er een preek in die ik u wil laten horen. Hij is geschreven door Paul Tillich, een protestantse theoloog, die leefde van 1886 tot 1965. Hij is geboren in Duitsland maar toen Hitler in 1933 aan de macht kwam is hij uitgeweken naar de Verenigde Staten.

Hier volgen zijn woorden:

 

Weten wij wat het betekent om door de genade getroffen te worden? Het betekent niet dat we plotseling geloven dat God bestaat, of dat Jezus de Verlosser is, of dat de Bijbel de waarheid bevat.

Geloven dat iets is, staat bijna haaks op wat genade betekent. Verder betekent genade ook niet simpelweg het boeken van vooruitgang in morele zelfbeheersing, in ons vechten tegen bepaalde tekortkomingen, in onze relaties met anderen en met de maatschappij.

Morele vooruitgang is misschien een vrucht van genade, het is niet de genade zelf; het kan ons zelfs in de weg staande genade te ontvangen. Maar al te vaak is er sprake van een genadeloos aanvaarden van christelijke dogma's, van een genadeloos vechten tegen het kwaad, van een genadeloos geloven en handelen. Maar wij kunnen ons leven niet veranderen, wanneer we niet toelaten, dat het enkel door genade veranderd wordt. En genade gebeurt, of ze gebeurt niet

Ze treft ons als we zwaar lijden, of onrustig zijn.

Ze treft ons als we wandelen in een dal van diepe duisternis, van een zinloos en een leeg leven.

Ze treft ons als we ons meer dan normaal eenzaam voelen doordat we het leven van een ander geweld hebben aangedaan, een leven dat we beminden maar waarvan we vervreemd zijn geraakt.

Ze treft ons wanneer onze walging van onszelf, onze onverschilligheid, onze zwakheid en vijandigheid, ons gezwalk en onze lafheid ondraaglijk geworden zijn.

Ze treft ons wanneer dat jarenlang nagejaagde volmaakte leven een illusie blijft en oude driften na tientallen jaren de overhand krijgen, wanneer wanhoop alle vreugde en moed vernietigt.

Soms breekt op zo'n moment een lichtstraal door onze duisternis heen, als een stem zegt:

"Je bent aanvaard, je bent aanvaard, aanvaard door wat groter is dan jij, door iets waarvan je de naam niet kent. Vraag niet naar die naam, nu. Misschien vind je die later. Probeer helemaal niks, nu. Misschien doe je later van alles. Zoek niets, onderneem niets, beloof niets. Aanvaard alleen dat je aanvaard bent.

Als dat met ons gebeurt, dan ervaren we genade. Na zo'n ervaring zijn we misschien geen betere mensen geworden, of geloven we meer, maar alles is veranderd.

 

Tot zover de woorden van Paul Tillich.

Geen gemakkelijke taal. U kunt zijn preek nalezen in Erica dat donderdag uitkomt.

"Je bent aanvaard." Dat is het goede nieuws. Vanaf deze plaats heeft u vaker woorden gehoord die daarmee verwant zijn: "Je mag er zijn; fijn dat je er bent."

De woorden van Paul Tillich, Je bent aanvaard, raakten mij zo omdat ze me wijzen naar de poster met de twee handen die de aardbol vasthouden.

Op die aardbol is het niet allemaal koek en ei, en toch blijven die handen de aarde dragen, zonder afkeer. In die woorden van Tillich hoorde ik dat ik ook zo wordt vastgehouden, ook als het niet allemaal koek en ei is.

Sommige woorden uit ons geloof zijn tot op de draad versleten. Je bent aanvaard. Daarmee heb ik een woord dat ik niet alleen kan horen maar ook kan zien en voelen. Daarom hangt die poster daar. Ik wens u toe dat u er ook iets in ziet en er door geraakt wordt, dat u er iets van voelt en laat voelen. Amen.