4e zondag in de veertigdagentijd B - 2003

"Zozeer heeft God de wereld liefgehad dat Hij zijn eniggeboren Zoon heeft gegeven, opdat al wie in Hem gelooft niet verloren zal gaan, maar eeuwig leven zal hebben."

Zusters en broeders, deze zinsnede vormt een van de kerngedachten van het evangelie van vandaag. Jezus kwam niet voor de dood, maar voor het leven. Ons allen heeft Hij de opdracht gegeven mee te werken aan dat leven. Leven zijn voor onszelf én voor anderen.

Leven zijn. Echt leven, want mensen kunnen ook levend dood zijn. Door ontmoediging, pessimisme, wanhoop. Ook volkeren kunnen levend dood zijn. De Israëlieten bijvoorbeeld, tijdens hun zeventig jaar durende ballingschap in Babylonië, zoals we hoorden in de eerste lezing. Maar God laat niemand in de steek, ook niet zijn ontrouwe volk. Het krijgt zelfs hulp uit heel onverwachte hoek: Cyrus, de koning van Perzië, de nieuwe heerser over Babylonië, en helemaal geen jood van godsdienst, bevrijdt hen uit de slavernij. 'Wilt ge dat die mensen vrij zijn?' had de Heer gezegd. 'Wel, dan moet gij ze vrij maken, zo simpel is dat.'

Ook nu leven volkeren in Afrika, Azië en Latijns-Amerika in slavernij, ook nu zijn volkeren levend dood, omdat ze gebukt gaan onder honger en ellende, ziekte, armoede en uitbuiting, of onder een moordende oorlog waar ze niet om gevraagd hebben. Maar ook aan hen heeft God zijn eniggeboren Zoon gegeven opdat ze leven zouden hebben. En tegen ons zegt Hij, net zoals tegen Cyrus: 'Wilt ge dat die mensen leven? Echt leven? Wel, breng ze dan tot leven. Deel met hen wat ge hebt en wat ge zijt, en zo geeft ge leven.'

Zusters en broeders, bij dat geven wil Broederlijk Delen ons helpen. Dit jaar steunen we een project in Guatemala, een van de landen in Midden-Amerika. Een land en een volk met een rijk verleden, waar de oude Mayacultuur bijzonder hoog gebloeid heeft. Maar de Spaanse invallen in de vijftiende-zestiende eeuw en vijfhonderd jaar uitbuiting, vernedering en verdrijving hebben die cultuur kapot gemaakt en de Maya's totaal verarmd en uitgeput. Ze vormen de helft van de bevolking van het land, maar ze zijn in grote mate levend dood. Nu willen wij een kleinschalig landbouwproject steunen in het westen van het land. Een project dat de boeren wil leren organisch te boeren, zodat ze niet langer afhankelijk zijn van chemische meststoffen waarvoor ze zich elk jaar opnieuw tot over hun oren in de schuld moeten steken. Een project dat wil zorgen voor de eerste basisbehoefte van de mens, voeding dus, en dat tegelijk tot duurzame plattelandsontwikkeling wil aanzetten. Zorgen voor eenvoudige dingen, die wij hier allemaal zo vanzelfsprekend vinden dat we er niet eens blijven bij stilstaan. Dingen als water, opslagplaatsen voor de oogst, kookvuren voor het eten en zo. Eenvoudige dingn die het leven op het platteland leefbaar maken, zodat niet langer miljoenen mensen naar de stad moeten trekken, waar ze in de meest ellendige omstandigheden verkommeren in een van de vele krottenwijken.

Onze bijdrage aan Broederlijk Delen wordt goed besteed, zusters en broeders, en we zetten ze nog meer kracht bij door straks, bij het einde van de viering, ook onze handtekening te zetten onder de eis dat de landbouw in het arme zuiden niet langer kapot gemaakt wordt door het mensonwaardig liberalisme van de zogenaamde vrije wereldmarkt. Een wereldmarkt waarin de sterkste het altijd haalt van de zwakste, en waarin die sterkste zonder scrupules de zwakste uitrangeert. In dit geval gebeurt dat door in die landen voedsel op de markt te gooien aan prijzen waartegen de plaatselijke landbouw zelfs het zaaigoed niet kan kopen. En die prijzen zijn zo laag omdat ze met ons belastinggeld gesubsidieerd, dus vervalst worden. Dat daardoor in die landen miljoenen kleine boertjes zonder inkomen vallen, ja, dat is een spijtig nevenverschijnsel. Ik zei het al, zusters en broeders, de vrije wereldmarkt steunt op een mensonwaardig liberalisme, dat trouwens ook onszelf meer en meer begint te treffen: de laatste jaren sukkelen we inderdaad van de ene voedselcrisis in de andere: dioxine, dolle koeienziekte, PCB's, varkens- en vogelpest, giftige stoffen in biovoeding en ga maar door. Maar wat wilt ge, het moet allemaal zeer groot zijn en zeer snel gaan, en het moet vooral veel opbrengen.

Zusters en broeders, met onze handtekening geven we een beetje van onszelf en met onze materiële bijdrage helpen we waar we kunnen, en doen we wat God ons heeft opgedragen en Jezus ons heeft voorgeleefd, namelijk: leven geven in zijn Naam. Amen.