Apostolische successie

×

Waarschuwing

JUser: :_load: Kan gebruiker met ID: 233 niet laden
De tekst uit Handelingen die we hier voor ons hebben is belangrijk. Het is een belangrijke tekst omdat het over de apostolische opvolging gaat.

Het verhaal gaat dat een belangrijk katholieke Nederlandse functionaris paus Johannes Paulus II tijdens zijn bezoek aan ons land vroeg waarom vrouwen geen priester gewijd kunnen worden. Volgens dat - waarschijnlijk apocriefe verhaal - antwoordde de paus hem: ‘omdat er geen vrouwen bij het laatste avondmaal aanwezig waren' Waarop zijn Nederlandse gastheer spontaan zei: ‘er waren ook geen Polen bij'.

Hoewel wat luchthartig komt er zo een belangrijk probleem ter sprake. Wat zijn de normen die in deze kwestie van de apostolische opvolging toegepast dienen te worden?

We kunnen de normen die ze toen, daar in Jeruzalem, ge¬bruikten uit de tekst opmaken. Als we dat doen wordt het onmiddel¬lijk duidelijk dat we hierbij hermeneutisch te werk moeten gaan. Dat wil zeggen dat we niet alles van toen zo maar zonder meer op onze situatie kunnen toepassen. Er zijn in Lucas' verslag normen en ge¬gevens die voor alle tijden gelden. We worden allemaal - in welke tijd dan ook - als christenen aangespoord om bij onze beslissingen de heilige Schrift te raadplegen om uit te maken wat Gods wil is. We worden allen uitgenodigd om bij de keuze van onze leiders met hun persoonlijke kwalificaties rekening te houden. Er dient gebeden te worden. En de uiteindelijke beslissing is aan God.

Als ze dat laatste uitmaken door de twee kandidaten te laten loten, dan is dat iets dat niet in onze cultuur en tijd niet aanvaardbaar is. Het is dan ook een methode die we bij het kiezen van paus, bis¬schop of priester ook niet meer toepassen.

Enkele andere normen die ze hanteren zijn zelfs niet meer te gebruiken. Er is niemand meer onder ons, die tot het gezelschap van Jezus behoorde van diens doopsel tot hemelvaart, om op die manier te kunnen getuigen van de verrijzenis.

Die criteria kunnen eenvoudigweg niet van generatie tot gene¬ratie gesteld worden. Op de niet-toepasbaarheid ervan hoefde de eerste gemeente niet eens zo lang te wachten. Toen Jakobus, de zoon van Zebedeüs, geëxecuteerd werd door koning Agrippa I in het jaar 44, verving de kerk hem al niet meer op die manier (12,1-2). Die soort persoonlijk getuigenis was niet meer nodig in de groeiende en gelovige gemeenschap.

We dienen dus voorzichtig te zijn als we in onze tijd de normen van die tijd gebruiken. Als je dat niet met wat hermeneutische voorzichtigheid doet kom je voor eigenaardige verrassingen te staan. Omdat we die discretie niet voldoende in acht genomen hebben, de¬den en doen we dat ook.

Zou de eventuele afwezigheid van vrouwen aan het laatste avondmaal inderdaad een steekhoudende reden zijn om aan te nemen dat ook nu vrouwen geen priester kunnen zijn? Of neem een andere nu van kracht zijnde disciplinaire maatregel voor wat betreft het priesterschap, de huidige celibaatsverplichting. Was Petrus niet getrouwd? Wat doe je met een tekst als die van 1Kor. 9,5: ‘Hebben wij niet het recht om een godvrezende echtgenote mee te brengen, zoals de andere apostelen, de broeders van Jezus en Petrus dat doen?'

Als je al die argumenten bij elkaar zet en met elkaar vergelijkt dan kun je nauwelijks ontkomen aan de indruk dat in plaats van een gezonde hermeneutische methode te gebruiken, er heel selectief met tekstinterpretaties omgesprongen wordt. Soms werden die teksten eenvoudigweg gemanipuleerd. De vertaling die wij in onze liturgie gebruiken (Willibrordvertaling) vermijdt bijvoorbeeld een tekstvervorming die sinds de vijfde eeuw gevonden wordt. Het gaat er over wie de twee kandidaten in vers 23 voorstelden. In de oudere teksten wordt daarbij een meervoud gebruikt (estêsan): ‘zij' stelden voor. In de nieuwere vorm wordt een enkelvoud gebruikt (estêsen): ‘hij' stelde voor. In het eerste geval zijn het de elf en misschien zelfs wel al de aanwezigen die Barsabbas en Mattias voorstellen. In het tweede geval is er maar één die dat doet: Petrus. Een tekstvoorkeur die in de lijn ligt van een monarchistische ontwikkeling, en die verbeterd werd door tekstkritische studies. Om de hermeneutische moeilijkheden weg te ruimen is er echter meer dan wat tekstkritiek nodig!