Als wij elkaar liefhebben, woont God in ons (2012

 

Wij nemen afscheid van de eerste brief van Sint Jan.  We krijgen hem terug te lezen in de kersttijd.  Maar ondertussen hebben we twee opdrachten te onthouden en uit te voeren.  Johannes herhaalt deze nog eens vandaag.  De eerste opdracht is om in de dynamiek van God te blijven.  God heeft ons het eerst lief gehad.  Geef deze liefde door en blijf in de dynamiek door de onderlinge liefde.  Het lijkt erop dat God het zelf nodig heeft dat wij dit doen opdat Hij gekend zou zijn.  Wie mensen ontmoet die in liefde leven, vangt aldus een glimp van God op.  Zij laten ons vermoeden wie God is.  In alle bescheidenheid vertelde Zuster Maria, een Zusterke der armen, jaren geleden over een man die zei niet in God te geloven, maar er toch aan toevoegde: “Mocht God zijn zoals jij zuster, ik zou kunnen geloven.”  Waarop de zuster allicht geantwoord heeft dat zij God niet was en dat Hij onze onvolkomenheid overstijgt.

Alle liefde komt van God, die ons het eerst heeft liefgehad, maar ze bereikt ons langs mensen.  Daarom is het zo belangrijk dat wij al van in de wieg liefde ervaren van ouders of andere personen, die ons liefdevol verzorgen.  Een kind dat zich geaccepteerd en geliefd voelt, kan een basisvertrouwen ontwikkelen in zichzelf, in de mensen en in de wereld en kan zijn levensweg gaan als een weg van liefde.  Alleen wie liefde ervaren heeft, kan ook zelf liefhebben” (Leven naar het geloof, p. 517).

Liefde houdt meer in dan lief zijn voor elkaar.  Liefhebben gaat met eisen en opdrachten gepaard, ook met offer en pijn.  Het zijn niet altijd de leraars die het meest sympathiek waren, die hun leerlingen het best hebben gevormd. 

Het tweede opdracht is te geloven in Jezus Gods Zoon.  We komen hier terug bij de eerste odracht.  De Zoon is immers gezonden om ons te tonen wat liefde is.  Met zijn liefde kunnen we naar elkaar toegaan.   

Bij Johannes is de band tussen geloven en handelen heel nauw.  Wij moeten doen wat wij geloven, namelijk dat God liefde is.  “Wie  liefheeft kent de Heer, want Hij is liefde” (Z.J. 548).  Het woord liefde dekt een veelvuldige lading.  Er is eigenliefde, er is liefde als verlangen en als aantrekking, er is de liefde van de welwillende stap naar de andere, er is liefde in de zin van vriendschap, er is deze van de caritas.  Autentieke liefde is gericht op het goed van een ander.  Ze is meer dan een opwelling.

De Duitse bisschoppenconferentie publiceerde in 1995 het tweede deel van de Katholieke Catechismus voor volwassenen.  Sinds 1997 is dit degelijk werdinstrument in het Nederlands beschikbaar.  Het tweede deel gaat over het handelen van de christen.  Het slot ervan ademt in de inspiratie van de eerste brief van sint Jan.  De allerlaatste zin houdt volgende boodschap in: “Op onze levensweg is de liefde het voornaamste maar ook het moeilijkste.  Wie de wet van de liefde gaat, ervaart hoogten en laagten, ontberingen en ontgoochelingen, mislukkingen en schuld.  Maar hij wordt ook steeds bemoedigd de liefde niet op te geven.  “Liefde laat geen ruimte voor vrees.  De volmaakte liefde drijft de vrees uit” (1 Joh. 4,17-18).  Wie geworteld is en gegrondvest in de liefde, zal steeds meer vervuld worden van de volheid van God (Ef. 3,17-19).  Want God is dé liefde (1 Joh. 4,8).” 

Leer mij
buigen als het riet
als het waaien begint-
e
n zeg dat Jij
mij wel ziet
in de wind. 
Leer mij
Zingen op het uur
Dat het branden begint-
En zeg dat Jij
In dit vuur
Mij wel vindt.

Droog mijn
Tranen in de nacht
Als het stromen begint-
En laat mij dromen
Dat Jij
Mij bemint.
Hein Stufkens
 

In het vierde evangelie is een mystieke dimensie aanwezig.  Deze is eveneens in deze Johannesbrief.  Johannes gebruikt mystieke taal over de inwoning van God.  Hij spreekt herhaaldelijk over “wonen” en “in ons verblijven.  God wil in ons zijn woning bouwen.

Eigenlijk geloof ik niets,
en twijfel ik aan alles, zelfs aan
U.
Maar soms, wanneer ik denk dat
Gij waarachtig leeft,
dan denk ik, dat Gij Liefde zijt,
en eenzaam,
en dat, in zelfde wanhoop, Gij
mij zoekt
zoals ik U.
Gerard Reve, Nader tot U

De liefde die heiligen hebben uitgestraald heeft steeds haar oorsprong in het geloof dat God ons het eerst heeft bemind.  Hun inzet voor anderen lag bij een diepere bron.  Daarvan getuigen de heilige Damiaan en de zalige Mother Teresa.  Daarin ligt de verborgen kracht van het leven van de heilige Elisabeth van Hongarije en van Teresia van Lisieux.  Daar ontstaat de beweging van de Focolare en deze van Jean Vanier en van zoveel anderen.

Als we alleen maar deze drie woorden ‘God is liefde’ zouden begrijpen, zou ons dit heel ver brengen.”  Een mooie uitspraak van Roger Schutz.  Ze staat in de brief, die hij aan het schrijven was voor de Europese ontmoeting in Milaan.  De brief bleef onvoltooid, want  op 16 augustus 2005 tijdens het avondgebed werd de prior vermoord in de kapel van Taizé.  Frère Roger zei zo vaak op het einde van zijn leven: “Dieu ne peut qu’aimer.  God kan alleen maar beminnen.”  Hij heeft heel dikwijls een zin van Sint Augustinus aangehaald: “Bemin en toon het doorheen je leven.”