Driekoningen 2021

Ten tijde van koning Covid waren wijzen op zoek naar een hoopvol teken. Zij aarzelden om zich op weg te begeven want er was een lockdown en de verre tocht was niet zonder gevaren. Zouden ze niet als spionnen bekeken worden wanneer ze door Iran trokken en was hun leven niet in gevaar als ze in Syrië zouden aankomen? En wat stond hun te wachten bij de muur tussen Palestina en Israël? Zouden ze wel in Jeruzalem geraken, dat ze langs internet hadden kunnen lokaliseren? Zou het niet gemakkelijker zijn om zich langs skype te vergewissen over de kwaliteit van het teken?

Maar als het over een mens gaat, overtreft niets een rechtstreeks contact in levenden lijve. Felicitaties en geschenken zouden ze het liefst persoonlijk afgeven. Er was wel discussie ontstaan of hun collega uit Afrika zou kunnen meegaan. Zouden de mensen in Jeruzalem zich niet storen aan zijn huidskleur? Allicht niet, want Jeruzalem ging er toch prat op dat volgens de profeet Jesaja mensen van overal er welkom waren. Zij zelf kwamen uit het Oosten, waar de kiem ligt van de band tussen alle volkeren.

Dicht bij de berg Ararat, de parel van Armenië, maar nu gelegen op een gebied dat door Turkije is ingepalmd, heeft de mensheid een nieuwe start genomen, Vandaar zijn de zonen van Noach in drie verschillende richtingen vertrokken. De vertegenwoordiger van Afrika mag op de ontdekkingstocht niet ontbreken.

Ze zijn er, deze wijzen uit het Oosten, mensen met vragen, mensen die zoeken, Zij gaven acht op tekens in de natuur en een ster aan het firmament en ze luisterden naar wat geleerden hadden gevonden in oude waardevolle boeken. De evangelist Mattheus brengt het verhaal van hun zoektocht in Jeruzalem en hun komst in Bethlehem, waar ze een kind hebben vereerd en het geschenken hebben aangeboden.

De pasgeboren koning der Joden

Hoe komt het toch dat een kind in het evangelie van Mattheus en ook bij Lucas zoveel aandacht krijgt en niet alleen bij hen? Een kind verwondert door er te zijn. Het is hulpeloos, weerloos en ontvankelijk. Maar in het kind in de kribbe zien de twee evangelisten de toekomst die Jezus brengt. Een redder voor zijn volk, het gelaat van God onder de mensen. Hij is het naar wie het menselijk hart hunkert. Een geleerde pater noemde Jezus het punt omega. Jezus is meer dan een vaccin; Hij is de redding tout court voor elkeen   Zijn vaccin is de liefde. Hij roept op tot solidariteit met al wie leeft op deze aarde.

Mattheus is blij dat hij van het begin van zijn evangelie vertegenwoordigers van de volkeren bij Jezus kan brengen. Jezus is er voor joden en heidenen.

        

Zij boden het geschenken aan

De magiërs hadden geschenken mee, die heel kostbaar waren. Zelf kunnen we niet veel meebrengen. Beate Heinen, een Duitse kunstenares geeft daarover toch enkele suggesties langs een schilderij, waarin zij het kind Jezus uitbeeldt omringd door de drie wijzen. Dries van den Akker een Nederlandse jezuïet beschrijft wat deze drie wijzen ls geschenk aanbieden: “Links vóór komt de jongste aan met zijn schoolrapport in de hand: ‘Zeugnis’. ‘Ungenügend,’ staat erop: onvoldoende. Dat komt hij het kind aanbieden.

Van rechts nadert de middelste wijze. Hij komt met een beker, waar een lelijke barst in te zien is. Misschien van goud, maar niet minder nutteloos en onbruikbaar. Vanachter nadert de oudste. Hij zet het masker van opgewektheid af. Daarachter komt een gezicht tevoorschijn waar je het verdriet en het chagrijn met kilo’s van af kunt scheppen. Dat masker: dat is zijn geschenk.” (IGNIS-webmagazine - 6 januari 2017).

De kunstenares zou hiermee suggereren “dat de kostbaarste geschenken bestaan uit wat niet goed zit in mijn leven: de mislukkingen, de barsten, het verborgen verdriet.” Dit alles en zoveel meer mogen we aanbieden.

Langs een andere weg

Verheugd om de ontmoeting met het kind en zijn moeder Maria zijn de wijzen naar hun land teruggekeerd. Een geslaagde ontmoeting is een geschenk voor een gans leven. Zelfs een kortstondige ontmoeting kant sporen nalaten. Wij moeten dankbaar blijven voor alle momenten, die ons deugd hebben gedaan. De wijzen zijn met een andere blik teruggekeerd.

Ze hebben een andere weg gekozen omdat ze konden vermoeden dat Herodes, die zich door hen om de tuin geleid voelde, hen zou tegenhouden, hen zou vermoorden zoals hij met de kinderen zal doen. Het lijkt wat op een vlucht, maar een vlucht kan een vorm van vrede zijn als je toch vermoedt dat het anders tot een botsing komt. Het is uit omzichtigheid en uit vrees voor Herodes dat zij een andere weg gaan. Ze vermeden een confrontatie. We moeten toch geen oorlog zoeken om vrede te bereiken. Si vis pacem, para bellum, dit was niet hun parool.

De andere weg betekent ook de nieuwe wijze waarin ze in het leven zijn komen te staan. Van bepaalde plaatsen brengen we herinneringen mee en goede voornemens.

Een andere weg, een nieuwe weg. Het op een andere manier aanpakken. Nieuwe wegen gaan, andere wegen. Naar het diepe durven varen (Lc. 5,4 en het net langs de andere kant van de boot uitwerpen (Joh. 21,5).

Verschans je niet in je eigen vestiging en zweer niet altijd bij eigen gelijk. Tijdens zijn pontificaat heeft paus Franciscus al herhaaldelijk gewezen op nieuwe sporen en aandacht gevraagd en betoond voor de periferie. We mogen ons niet fixeren op binnenkerkelijke problemen, maar moeten de zorg delen voor de wereld .

2020 is een jaar geworden, anders dan de vorige. Een heel bijzonder jaar, het bracht ons bijna in de catacombentijd. De kerken die in onze streken al leeg aan het worden waren, zijn het nog meer geworden. De tijd na de corona zal op veel punten anders zijn. Al zal de oude mens met zijn hebzucht en trek naar winstbejag terug de kop opsteken. De vraag naar nabijheid en zorg om de gevolgen van de vereenzaming op te vangen, De vraag naar zingeving is er wellicht toegenomen.

De vraag naar een andere weg voor de kerk in de huidige wereld is gesteld in het boek van kardinaal De Kesel, dat begin volgend jaar verschijnt onder de titel: Geloof en Godsdienst. Deze vraag naar de weg door de toekomst is aanwezig in het editoriaal van Emmanuel Van Lierde in Tertio van 9 december.

De nieuwe weg is deze die we met Jezus gaan. Met hem gaan we naar de Vader, met hem beminnen we onze naaste en dragen we zorg voor onze aarde. Er is geen andere weg, zegt Sint Augustinus. Hij is wel moeilijk, maar hij is veilig.

Noli per aliam viam velle ire quam per illam quá ipse ivit Christus; dura videtur, sed ipsa est tuta. Wilt langs geenen anderen weg gaen dan langs den geenen welken Christus gegaen is. Hij schijnt wel moeyelijk maar hij is zeker (Aug. In psalm).