Het kind groeide op en nam toe in krachten

Twee keer staat ongeveer dezelfde zin in het kindheidevangelie. Een eerste keer besluit Lucas daarmee het verhaal van de opdracht van Jezus in de tempel. Een tweede keer zijn wij alweer in Jeruzalem, waar de twaalfjarige opnieuw zijn ouders vervoegt en met hen meegaat naar Nazareth. Lucas besluit de twee hoofdstukken met de zin: “Met de jaren nam Jezus toe in wijsheid en welgevalligheid bij God en de mensen.”

Jezus in Nazareth

Jezus was geen zorgenkind. Hij was blijkbaar gezond en verstandig. Jozef en Maria hebben voor hem gezorgd. Zij leefden in trouw aan de joodse wet en leer. Zij wisten dat man en vrouw aan elkaar gebonden waren. Zij kenden de wijze raadgevingen van Jezus Sirach over de opvoeding en over de eerbied voor de ouders (Eccl. 3,3-17). De raadgevingen, die later in een brief van Paulus aan de christenen van Kolosse komen, werden ongetwijfeld door Jozef, Maria en Jezus al eerder beleefd. “Bekleedt u met tedere ontferming, goedheid, deemoed, zachtheid en geduld. Verdaagt elkander als de een tegen de ander een grief heeft” (Kol. 3, 12-21).

Maria en Jozef hebben zware tijden meegemaakt. “Het gezin van Jozef en Maria was geen gezin zonder zorgen. Het moest vluchten voor het dreigend geweld, voor het feit dat Herodes hen naar het leven stond. Wereldwijd zijn vele mensen en gezinnen op de vlucht voor geweld, voor gewapende conflicten en oorlogen, voor hongersnood, voor de gevolgen van de klimaatverandering, om economische redenen. Vele mensen en gezinnen zijn op de vlucht voor het godsdienstgeweld in hun land. Ze zijn belaagd en worden aangevallen omdat ze christen zijn. Er zijn de alarmerende berichten over de benarde situatie van en de aanslagen op christenen zoals in Egypte, Irak, Pakistan, Syrië en in Afrika (Nigeria, Soedan)” (Gezinspastoraal).

In het kleine dorp Nazareth met geen al geen al te beste faam heeft Jezus dertig jaar meegeleefd met zijn omgeving. Hij is er gekend als “de timmerman, de zoon van Maria en broeder van Jakobus en Josef en Judas en Simon”. In het dorp wonen ook zijn zusters (Mc. 6,3). Wanneer Jezus Nazareth verliet en rondtrok in Galilea, maakt de familie zich wel zorgen over Jezus (Mc. 3,21)..

Het levensgeheim

Maria en Jozef stonden met schroom ten opzichte van de roeping die Jezus in zich droeg. De woorden van de oude Simeon over hun kind zijn blijven hangen. Het voorval in Jeruzalem, waar hij als twaalfjarige zei dat hij in het huis van zijn Vader moest zijn, had hen er opnieuw attent op gemaakt. Een familie is een midden waar ouders met schroom omgaan over de toekomst van hun kind. Zoals Maria bewaren moeders veel in hun hart.

Een kind groeit op in een familie

Een familie is het midden waar kinderen opgroeien. Het kind maakt een man tot vader en een vrouw tot moeder en zij worden samen een gezin.

Wonder om mensen gade te slaan, hoe ze met kinderen omgaan, er tijd voor maken, er zorg voor opnemen. Opvoeden is een zware taak. Er komt van allerlei kanten zoveel af op mensen: het werk buitenhuis, het beroepsleven, de wens tot zelfontplooiing en dan de vele voorstellen tot consumptie.

Verschillende gezinsvormen bestaan naast elkaar, waarin mensen leven en een engagement aangaan van zorg, trouw en liefde. Een huwelijk en een engagement kan op de klippen lopen.

“Ik wil je liefhebben en waarderen, al de dagen van mijn leven.” “Dze belofte is meer dan een liefdesverklaring. Het is zeggen dat je bij elkaar blijft (of dat toch oprecht wilt proberen), ook als die liefde onder druk komt te staan of misschien zelfs op een bepaald moment niet meer voelbaar is door een conflict, ziekte, armoede, kortom: kwade dagen” (Piet Raes).

“Daar alleen kan liefde wonen, daar alleen is 't leven zoet, waar men stil en ongedwongen alles voor elkander doet.” Dit gedicht van Guido Gezelle hing of hangt nog als tegelspreuk in woningen. Maar wij mogen “de ogen niet te sluiten voor geweld of vermoedens van geweld in de eigen omgeving: partnergeweld, huiselijk geweld, misbruik, ruw gedrag.” “Doorbreek het taboe van huiselijk geweld. Praat erover” (slogan van een sensibilerinscampagne)

Partners, die scheiden, moeten vermijden dat bij het uiteengaan de haat groter is dan de waardering en dat kinderen uiteengescheurd worden. Het kind mag in een gebroken relatie geen gijzelaar zijn.

Amoris laetitia

Het gezin als een project met licht en schaduw stelt een christen voor een veelvoudige opgave. In 2014 en 2015 hadden te Rome twee bisschoppensynoden plaats over huwelijk en gezin. Paus Franciscus publiceerde daarna zijn apostolische exhortatie Amoris laetitia. Het is een pastoraal document voor wie hun huwelijk als sacrament willen beleven. Het geeft aandacht aan de begeleiding en de voorbereiding voor wie kiezen voor een christelijk huwelijk. Het beschrijft de schoonheid van het huwelijk, het wonder en de vreugde van het huwelijk en spreekt eveneens over de pastorale houding tegenover uit het echt gescheiden personen. Zij behouden hun plaats in de kerk.

Een icoon

Het vierde hoofdstuk van deze pauelijke brief is bijzonder mooi. Aan de hand van het zogenaamde ‘Hooglied van de liefde’ van Paulus (1 Kor 13) spreekt paus Franciscus er heel concreet over de liefde in het gezin. Hij legt daarmee ook de basis van elke gezinspastoraal.

Amoris laetitia verduidelijkt waarom huwelijk en gezin van zo onschatbare waarde zijn en waarom de Kerk er altijd zoveel belang aan heeft gehecht. Het huwelijk is niet louter een “sociale overeenkomst, geen lege ritus of slechts een uiterlijk teken van een engagement” (AL 72). Het is een sacrament: een zichtbaar teken - hoe onvolmaakt ook – van Gods liefde en trouw. Teken ook, naar het woord van Paulus, van de band van liefde tussen Christus en zijn Kerk. Het gezin is de eerste plaats waar mensen leren wat leven is en vooral wat samenleven is. Daarom zijn het huwelijk en het gezin zo belangrijk voor heel de samenleving.

Het klinkt heel verheven. Zo zegt de paus in zijn brief: “Het gezin kan een icoon zijn van Gods liefde.”

“Het huwelijk is een kostbaar teken, Wanneer een man en een vrouw het sacrament van het huwelijk vieren, weerspiegelt God zich, om zo te zeggen, in hen, drukt in hen zijn eigen gelaatstrekken en het onuitwisbare merkteken van zijn liefde. Het huwelijk is de icoon van Gods liefde voor ons. Feitelijk is ook God gemeenschap: de drie Personen van de Vader, van de Zoon en van de Heilige Geest leven van altijd en voor altijd in volmaakte eenheid. En precies dit is het geheim van het huwelijk: God maakt van de twee gehuwden één enkel bestaan." Dit heeft concrete dagelijkse consequenties, omdat de echtgenoten "krachtens het Sacrament bekleed (worden) met een echte en eigen zending, want ze kunnen, door eenvoudige, gewone zaken, de liefde zichtbaar maken waarmee Christus zijn Kerk bemint, door in de trouw en de dienstbaarheid, zijn leven te geven voor haar.’

In februari ontving een bejaard echtpaar in de kliniek het sacrament van de ziekenzalving. Ze hadden er uitdrukkelijk om gevraagd. Hun vijf kinderen, schoondochters en schoonzoon waren aanwezig. Nadien hebben deze samen met het Wit gele kruis en andere diensten en door elkaar af te lossen het mogelijk gemaakt dat hun papa thuis kon blijven, waar hij in oktober is overleden. Zowel bij de ziekenzalving als in de uitvaart klonk het woord van Paulus: Bekleedt u met tedere ontferming, goedheid, deemoed, zachtheid en geduld…. Laat de vrede van Christus heersen in uw hart. En wees dankbaar” (Kol. 3, 12-17).