Laatste zondag van het liturgisch jaar (2003)

×

Waarschuwing

JUser: :_load: Kan gebruiker met ID: 538 niet laden

Op de laatste zondag van het liturgisch, kerkelijk jaar vieren wij Christus, Koning. Dat is een wonderlijke titel voor Jesus. Het is één van de vele namen en titels waarmee het nieuwe testament en de gelovige overlevering Jesus van Nazaret hebben gesierd.
De evangelies leren ons hoe gevaarlijk die titel 'koning' voor Jesus was. Vele van zijn tijdgenoten waren geneigd dat koningschap verkeerd te verstaan, ja zelfs Jesus' leerlingen gingen hiermee aan de haal. Zij stelden zich voor dat Jesus de politieke macht zou verwerven; dat Hij het volk zou aanvoeren in hun strijd tegen de Romeinse onderdrukker en dat zij, de apostelen, zouden delen in Jesus politieke macht.
Voor de leerlingen was Jesus' gevangenneming en zijn lijden en sterven dan ook méér dan een persoonlijk, emotioneel debâcle. Hun eigen machtsfantasieën spatten als een zeepbel uiteen.
Wij hoorden een klein gedeelte uit het lijdensverhaal volgens Johannes. Deze evangelist heeft zich meer dan anderen verdiept in het koningschap van Jesus. Als de Man van Nazaret de leiding van een volksopstand heeft afgewezen, als Hij, anders dan alle andere leiders van het volk, niet uit was op aardse macht en koninklijke heerschappij, wat betekende zijn koningschap dan wel?

Johannes schrijft voor gelovigen tientallen jaren na de kruisdood van Jesus: wat betekent zijn koningschap voor de latere gelovigen en ook voor óns?
De christenen voor wie Johannes schrijft wisten uit ondervinding dat Jesus' koningschap in elk geval niets te maken had met aardse, politieke macht, met een luxe hofhouding, belastingheffing en soldaten.

Johannes tekent uit Jesus' mond op: "Mijn koningschap is niet van deze wereld. Als mijn koningschap van deze wereld was, zouden mijn dienaars er wel voor gevochten hebben dat Ik niet werd overgeleverd. Mijn koningschap is echter niet van deze wereld".
Eén ding is in ieder geval duidelijk: op grond van ons volgeling-zijn van Jesus, op grond van ons christen-zijn kunnen en mogen wij niet strijden om macht. Dat moet de kerk van vandaag steeds voor ogen houden. Soms is het stuitend en bedroevend om te merken hoezeer ook kerkelijke mensen en leiders aan macht gehecht zijn; heozeer zij hun spreken en handelen laten bepalen door hun verlangene naar zeggenschap, macht, persoonlijke invloed; hoezeer de dienstbaarheid op de achtergrond kan raken.
De kerk kan ook niet het streven hebben vèr-gaande maatschappijke en politieke invloed te bezitten.
De kerk is de woorden, de mentaliteit van Jesus in haar lange geschiedenis nogal eens vergeten. Nu verwijten wij sommige islamitische kringen dat zij door middel van strijd en geweld de macht willen grijpen.
Wij mogen niet vergeten dat ook onze kerk die begeerte naar macht heeft gekend en uitgeleefd. In de middeleeuwen zijn duizenden moslims daarvan het slachtoffer geworden. Door schade en schande wijs geworden heeft de kerk in de moderne tijd ingezien dat zij op die wijze Christus niet waarachtig kan volgen.
Jesus Messias heeft geen macht gezocht. Integendeel, Hij is slachtoffer geworden van de machtigen van zijn dagen. En dat slachtofferschap gaat nog steeds door. Talloze vrouwen en mannen zijn de eeuwen door vervolgd, gemarteld en gedood, omdat zij trouw bleven aan de weg van Jesus.
Die weg zou ik vandaag willen omschrijven als die van de koninklijke weerloze overmacht.

Want zo tekent Johannes ons Christus Koning.
Pilatus, de vertegenwoordiger van de Romeinse keizer, de grootste potentaat van die dagen, vraagt Jesus: "U bent dus toch koning?
Het antwoord van Jesus luidt: "Ja, Ik ben koning: met geen andere bestemming ben Ik geboren en in de wereld gekomen dan om te getuigen van de waarheid. Iedereen die uit de waarheid is, luistert naar mijn stem".
Getuigen van de waarheid, in het Hebreeuws, de emet, de betrouwbaarheid, de betrouwbare liefde van God voor de mensen. Koning van de waarheid.
Hij noemt zich pas koning als Hij als geboeide, weerloos gemaakt, voor zijn rechter staat. Zo is Christus koning over ons leven.

Wie consequent gehecht is aan de waarheid en daarvoor opkomt, zal nooit macht krijgen in de staat of in de kerk. Die zal eerder slachtoffer worden van de grote instituties van onze wereld.
Maar iedere mens voelt aan: daarin, in de trouw aan de waarheid, aan de betrouwbare liefde ligt de ware macht in deze wereld. Die betrouwbare liefde maakt het leven, het samenleven op aarde, tussen mensen mogelijk. Waar die ontbreekt gaan mensen ten onder aan grof machtsmisbruik. Dat heeft ons de voorbije eeuw geleerd. Het is niet voor niets dat paus Pius XI juist in de jaren waarin het nazisme in Duitsland en het fascisme in Italië hun giftige koppen opstaken, het Christus Koningfeest heeft ingevoerd. Om de gelovigen, om ons allen eraan te herinneren dat er maar één koningschap redding kan brengen aan de wereld en aan uw en mijn leven. Werkelijk koninklijke mensen zijn zij die geen macht willen over een volk, over hun naaste, hun vrienden, hun gezin. Maar die hun vertrouwen stellen in betrouwbare liefde, in de waarheid. Want alleen de waarheid, die Christus ons voorgeleefd heeft, zal ons tot vrije, bevrijde mensen maken, die op onze beurt anderen vrijheid gunnen.
Mogen wij zo leven, dienstbaar aan de betrouwbare liefde en de waarheid, in het gevolg van Christus, Koning.
Amen