echtscheiding herwerkt

27B 2015 Echtscheiding

Over het onderwerp dat vandaag in de lezing aan bod komt, heb ik eigenlijk geen recht van spreken. Ik ben nooit getrouwd geweest, ik kan dus niet vanuit mijn eigen leven spreken. Ik kan alleen maar spreken van wat ik hoor of zie bij vrienden van mij die getrouwd zijn of die gescheiden zijn. Dus eigenlijk  ben ik op dat vlak een ‘buitenstaander’, ik kan alleen ‘theoretisch’ iets zeggen.

Ik denk dat niemand het me kwalijk neemt als ik zeg dat een huwelijk sluiten aux sérieux genomen moet worden, dat de partner in vertrouwen handelt,   en rekent op, zijn leven inzet op, de trouw van de andere. En als die trouw en dat vertrouwen geschaad worden, dat dit voor minstens één van de partners een pijnlijk drama is, en dat meestal niet alleen voor de partner in kwestie.                                                        Ik denk dat je het me ook niet kwalijk zal nemen als ik van overtuiging ben dat kinderen het best opgroeien in een gezin en dat bij een scheiding de kinderen de ergste slachtoffers zijn. Ik denk dat daar geen verder uitleg bij moet. (Ik wil hier niet de psycholoog spelen).                                                             Maar ik denk dat in sommige gevallen       een scheiding wellicht beter is, misschien het beste is, misschien ook niet anders kan. Als het leven in dat gezin onleefbaar geworden is, doet men er dan goed aan de ‘hel’ te laten voortbestaan? Ik denk dat we in ieder geval heel voorzichtig moeten zijn om uitspraken te doen en van schuld te spreken bij concrete gevallen van mensen die we ‘kennen’ en zeker helemaal niet bij gevallen die we niet kennen.

De kerk is in ieder geval in nagenoeg bijna alle gevallen zeer scherp: de onverbrekelijkheid van het huwelijk.      Maar we hebben gezien dat tijdens de ‘speciale synode over het gezin’ in Rome in oktober verleden jaar daar toch beweging in komt. Onze bisschop (Johan Bonny) heeft een document van 23blz opgesteld waarin hij o.a. pleit voor       in sommige gevallen de mogelijkheid tot een kerkelijk huwelijk na scheiding en tot toelating van echtgescheidenen tot de communie. Ook paus Franciscus heeft n.a.v. de 2e synode daarover in oktober dit jaar ook zoiets laten verstaan.

Maar laten we naar het evangelie gaan en de tijd van Jezus.                                                                                                            In Jezus’ tijd kwam echtscheiding ook voor. Het is helemaal niets nieuws. In sommige gevallen gaf de Joodse Wet, de Wet van Mozes, toestemming tot echtscheiding. Voor de man was het veel gemakkelijker om een wettige echtscheiding te bekomen dan voor de vrouw. Vrouwen hadden daarin MINDER rechten dan de man. Een man kon zijn vrouw wegsturen met een scheidingsbrief (met 10 aanwezige getuigen) zodat die vrouw kon hertrouwen, maar dat kon ze in de meeste gevallen dan nog alleen na toestemming van haar man!!! Haar man kon wel nooit meer met haar hertrouwen. Zonder scheidingsbrief was de vrouw ‘verloren’ , ze kon niet samen leven met een andere man, want dat zou ‘hoererij’ zijn. Dat is wat de Mozaïsche wet bepaalt. En weet dat de vrouw in die tijd niet uit werken ging, ze had dus zonder een man geen middelen van bestaan!! M.a.w. de vrouw krijgt minder rechten dan de man.                                                                                                       In het evangelie vragen Schriftgeleerden aan Jezus hoe Hij erover die Mozaïsche wet denkt, m.a.w. staat Jezus achter die wet van Mozes of niet?

Uit het eerste gedeelte van Jezus’ antwoord kunnen we niet zeggen dat hij tegen die wet is. Maar rond het tweede gedeelte van Jezus’ antwoord stellen heel wat exegeten nogal wat vragen rond wat Jezus hier zegt. Jezus haalt hier nogal onverwacht  het scheppingsverhaal aan waar Hij benadrukt dat God man én vrouw geschapen heeft en dat zij niet langer ‘twee’ zijn, maar ‘één vlees’, m.a.w. zij zijn aan mekaar GELIJK, evenwaardig. Wellicht heeft Jezus zo gereageerd om duidelijk te maken dat de vrouw evenveel rechten zou moeten hebben als de man als het over echtsheiden gaat. Wat in Zijn tijd niet het geval was. Daarom zegt Hij achteraf wellicht aan zijn leerlingen zowat twee keer hetzelfde: ‘wie zijn vrouw wegstuurt....Wanneer zij (vrouw) haar man verlaat.....

Jezus kan blijkbaar ook instemmen met die scheidingsbrief van Mozes, maar... Hij voegt eraan toe dat  Mozes dat gedaan heeft om de ‘hardheid’ van hun (de mannen)hart!! Waarom die toevoeging? In Jezus’ tijd waren er twee strekkingen, nl. twee rabbijnen met groot gezag ‘Hillel en Sjammaj.., maar die van mekaar verschilden. Voor de ene waren er maar twee redenen tot echtscheiding: overspel én toelating voor de vrouw als de man haar eten,kleren  en echtelijke betrekkingen weigerde, en dat moest ‘aangetoond’ worden. Hillel was veel milder. Een man kon zijn vrouw ook wegsturen als zij hem niet meer beviel of als ze volgens de man het huishouden niet goed deed of het eten had laten aan branden of.....  Je begrijpt dat het hier gaat om niet écht ernstige, onoverkomelijk redenen, meer uit eigenbelang, opportunisme. Uw vrouw, ook een mens van vlees en bloed, die dan in die tijd nog minder rechten en minder levenszekerheid heeft dan de man, dààrvoor wegsturen is inderdaad een teken van hardheid van het hart!!

Een ding lijkt me hier heel duidelijk. Jezus komt op voor slachtoffers van die scheiding, zoals  de vrouw die niet gelijke rechten heeft als de man, voor slachtoffers van de hardheid van het hart van mensen.      Daarom is dat uittreksel over ‘kinderen’ op het einde er niet zomaar bij gelseurd. Kinderen in Jezus’ tijd hadden ook geen ‘rechten’ (cf. de ‘slaafjes’ in de ontwikkelingslanden , opgesloten in duffe gebouwen op gevaar van instorten en 12 uur werken voor een appel en een ei. En de apostelen willen hen ook wegjagen, want ze ‘tellen’ toch niet). Jezus zet nu het kind (een rechteloze, iemand die geen verweer heeft) in het midden, in het CENTRUM!!!!! Alle aandacht richt hij op de kwetsbare in het ‘symbool’ van een kind.