Jezus zei: "Effeta" wat betekent: "Ga open" (2009)

In het ziekenhuis Halverwege de Amersfoortse berg mag ik wonen in een oude pastorie. Pal tegenover mijn huis staat ziekenhuis De Lichtenberg. Als ik thuis kom over de Utrechtseweg kijk ik vaak naar het enorme gebouw, vijf verdiepingen hoog. Ik realiseer me dat in die hoge toren honderden mensen liggen: versuft, met pijn, piekerend, te moe om te slapen, zwaar ademend en met moeite etend. Ook als ik op ziekenbezoek ga en na jaren nog steeds die eindeloze gangen niet uit elkaar kan houden, ben ik onder de indruk van zoveel moeite en ellende om me heen. Dan bid ik voor al die mensen, om mededogen en goede moed. Maar dan denk ik onwillekeurig ook: zorg dat je hier niet komt te liggen! Afgelopen voorjaar lag ik er. En ik was blij dat ik er lag. Blij met alle lieve zorgen van vriendelijke verplegenden. Het was zo anders om er patiënt te zijn. De sterkste kant van dit ziekenhuis is het uitzicht. Je hoort het nieuwe patiënten en bezoekers telkens weer verzuchten. Naar het oosten heb je een overweldigende blik op de vallei van de Utrechtse heuvelrug, op heldere dagen zie je zo ver als Veenendaal en Lunteren. Het uitzicht is fantastisch, maar daar hebben ze het volgende op gevonden. Als het ‘s middags té zonnig dreigt te worden, dan gaan over de volle breedte van het gebouw automatisch alle zonneschermen en rolluiken dicht. De aandacht wordt weer naar binnen gericht. Hier lig je. Ziek. Te genezen, of niet. Weggerukt uit je werk, niets meer te doen. Veilige ruimte Een buitenlands woordje springt uit de evangelietekst. Effeta, Ga open! Dat klinkt als: Morgen kunt u naar huis! Effeta! We hebben het weefsel onderzocht en alles is in orde. Effeta! belooft, dat het graf nog even open blijft, dat het verhaal met de slechte afloop opnieuw is geschreven. Effeta! zegt, dat Jezus woord ook bestemd is voor de heidenen, de Dekapolis, de wereld buiten Jeruzalem. Effeta= is het verlossende woord. Een opening. Een uitweg. Marcus laat dit ene woordje zo opvallend in het Aramees staan. Aramees was de spreektaal van Jezus. Marcus zelf schrijft zijn evangelie in het Grieks. Dus legt hij het woord voor zijn lezers uit. Effeta is letterlijk Opent u zich ...Ik las ergens dat het in de joodse eredienst voorkomt. Het wordt gezegd voordat de schriftlezing begint. Open uw hart. Hier komt een woord van God. Effeta nodigt mensen uit om zich te openen. Het biedt een veilige ruimte aan, waarin je mag zijn wie je bent. Dat doet wonderen. Stil vallen Effeta staat tegenover alle druk om niet jezelf te zijn. De haast van mensen en de last die ze meedragen. Bezoek aan bed: Hoe gaat het met u? O, het gaat al een stuk beter. Ze onderzoeken nog even het hart ... Mijn bezoeker valt me in de rede. Het hart ja. Daar wist 'ie alles van. Begon in geuren en kleuren alle onderzoeken te vertellen die hij in het verleden had doorstaan. Ik werd er stil van. Mijn verhaal was nergens meer. Ik werd gesloten. Of de druk van onze maatschappij. Je moet presteren. Op school al. De zes min moet een zes plus worden. Je moet beter je best doen. Je bent lui. Je moet proberen je buurman te overtreffen. Alles is erop gericht om met jezelf geen vrede te nemen. Zo zijn er al veel mensen stil gevallen. Mensen die zich schamen over hun kinderen en over de wegen die ze gaan. Die er niet over vertellen maar vage gebaren maken. Mensen die hun eigen gevoelens verbergen, die zich opsluiten. Te vaak geplaagd en uitgelachen. Teveel bijtende commentaren. Ook nu nog Een poosje geleden was ik een aantal keren op bezoek bij een stervende vrouw. Niet in het ziekenhuis maar bij haar thuis, meestal was ze omringd door haar echtgenoot en beide kinderen. Een bed in de huiskamer, een batterij aan medicijnen op de dressoir, een logboek van de thuiszorg binnen handbereik. Iedere keer dat ik er kwam, voelde ik hoe verdrietig ze waren. Maar jammer genoeg voelde ik ook een spanning. Moeder kon zich niet uiten, ze was ook zo moe. Vader was doorlopend aan het woord maar vermeed angstvallig het onderwerp ziekte. En de volwassen kinderen bleven volharden in een onmachtig zwijgen. Mijn voorzichtige pogingen om het gesprek op het naderende afscheid te brengen, leden één voor één schipbreuk. 'Mevrouw, vindt u het goed dat ik voor u bid?', heb ik haar tenslotte gevraagd. Het mocht. In dat gebed heb ik God gevraagd om er te zijn, om te helpen in het verdriet over het naderende afscheid. Toen kwam de verandering. Moeder kon nog steeds geen woorden geven aan haar gevoel, maar nu kwamen de tranen. Vader was stil gevallen en streelde onophoudelijk haar hand. De kinderen kwamen bij het bed staan en sloegen hun armen om haar heen. 'Effeta', ook nu nog. 'Kom maar!' Effeta is de uitnodiging om je te openen. Je mag er zijn van God. Het leven is geen wedstrijd met honderd verliezers en één winnaar. Het leven is een geschenk voor iedereen. Jezus geeft vandaag geen bevel aan een boze geest, maar hij nodigt de stomme uit om naar buiten te treden. Jezus doet wat hij deed bij de zondaar, de melaatse, de tollenaar. En wat hij ons op het hart wil drukken. In Godsnaam: je mag er zijn. En Ik zal er zijn voor jou.'