Misschien had ik wel meer 'zin' om vanavond, in Rialto of zo, Tom à la ferme van Xavier Dolan of Ida van Pawel Pawlikowski te gaan bekijken of, op de televisie, The Passion - de grote happening rond Jezus' lijden en sterven met een keur van Nederlandse artiesten, dit jaar vanuit de binnenstad van Groningen.
Maar ja... nee dus... Want, ik 'heb dienst', wij hebben dienst deze avond, net als de trambestuurder en de avond- en de nachtploeg in het ziekenhuis en in de haven. De kerk is open, móet open zijn deze avond en wij worden dringend uitgenodigd om er te zijn, en ik móet er wel zijn, want op deze avond, in deze viering begint het Paasfeest, die oeroude herdenking van de uittocht van het Joodse volk uit Egypte en die van Jezus' lijden, sterven en verrijzenis; Zijn uittocht uit dit aardse leven "om naar de Vader te gaan" - naar 'het andere leven', naar een andere wijze van zijn. De concurrentie van de televisie en de bioscoop enzovoort is groot, maar wij houden stug vol met onze traditionele middelen van het zélf voorlezen, bidden, orgelspelen, zingen, preken, het wassen van échte voeten, twaalf paar, het breken van écht ongedesemd brood, het uitschenken van echte wijn, het nuttigen en drinken van één en ander en helemaal aan het eind: de overbrenging van het heilig sacrament waarbij, in de dagkapel die dan nachtkapel of zelfs hof - tuin van Gethsemane is geworden; om dan daar het Pange lingua en het Tantum ergo te laten klinken, de grote hymne ter ere van het heilig sacrament waarvan de tekst in de dertiende eeuw werd gedicht door de grote heilige en geleerde Thomas van Acquino.
Waarom doen wij 't allemaal? Omdat het, tweeduizend jaar lang nu al, áltijd zo gedaan is? Omdat, zoals wij gehoord hebben, de apostel Paulus van de Heer de overlevering heeft ontvangen die hij op zijn beurt aan de christenen van Korinthe heeft doorgegeven enzovoort? Omdat Jezus volgens Paulus zelf gezegd heeft: "Blijf dit doen om mij te gedenken"? Omdat, zoals 't in Exodus staat, dit "tot een gedenkdag ter ere van de Heer" is gemaakt die wij van "generatie op generatie als een eeuwig voorschrift" moeten vieren?
Natuurlijk, traditie is een machtig iets. Gisteravond waren wij voor de chrisma-mis in de kathedraal rond de bisschop bijeen, de bisschop die, zoals hij op een bepaald moment in de plechtigheid zelf zegt "onder u de plaats mag innemen van Christus, de Hogepriester en de Goede Herder, de Leidsman en Dienaar van allen." Ten overstaan van de bisschop hernieuwen de aanwezige priesters en diakens de beloften die zij bij hun wijding hebben gedaan. In die viering gisteravond, en hetzelfde geldt voor deze viering vanavond; bij zo'n gelegenheid voel je in sterke mate dat je met z'n allen deelt ín en deel uitmaakt ván een traditie met een bepaalde dwingende kracht waarmee in wezen niet te spotten valt.
Het hart, het wezen, de kern van die traditie is het erbarmen, is de liefde van God. God die zijn volk in Egypte, maar nu in deze tijd hopelijk ook in Syrië ziet lijden; God die zich laat gelden door een afschuwelijk onheil dat de Egyptenaren treft maar waarvoor het lijdende volk gespaard blijft vanwege het bloed van lammeren die worden geofferd; bloed dat wordt uitgesmeerd op deurposten en bovenbalk van de Joodse huizen. Het bloed van een arm, van een weerloos en schuldloos dier dat beschermt. Zo was het destijds voor de Joden. Maar hoe moet het nu in Syrië?
De dood, het bloed van Jezus is verstaan, misschien ook wel door Hemzelf, in het licht van het Exodus-verhaal. Ook Jezus' bloed biedt bescherming en is voor degenen die in Hem geloven, tráchten te geloven wellicht; Jezus' bloed is voor hen dé grote bron van bescherming en van hoop. Paulus schrijft: "Telkens als u (...) dit brood eet en uit de beker drinkt, verkondigt u de dood van de Heer - totdat Hij komt." Jezus' bloed, de wijn in de beker tot zijn gedachtenis gedronken, het verwijst naar het verleden, naar Jezus' dood. Maar die beker houdt ook een belofte in, die verwijst ook naar een toekomst, die verwijst naar een nieuw komen van diezelfde Jezus die vermoord werd.
De psalm die wij hebben gebeden, de 116e, die vat alles goed samen: "De Heer (...) heeft mijn bidden en smeken gehoord." "U hebt mijn boeien losgemaakt." Dat is Exodus. "Zwaar valt voor de Heer het sterven van Zijn getrouwen." In die regel herkennen wij ons eigen aanvoelen waarvan de psalmist, de dichter van de psalm stelt, dat het ook Gods aanvoelen is. Dan: "Ik hef de beker tot dank." Dat is wat Jezus deed op die laatste avond van Zijn leven. Het is dezelfde beker die wij deze avond heffen en die voor ons de grote bron van hoop is in het aangezicht van de dood. En de voetwassing waarover wij gehoord hebben en die wij verricht hebben vat Jezus' leven en boodschap daarbij in één prachtig gebaar en in een prachtige boodschap voor ons samen: Schroom niet om je broeders en je zusters aan te raken. Schroom niet om uit liefde en in liefde ook het kruis van het eenvoudigste, het minste en eventueel het smerigste werk op je te nemen. Daar word je niet minder van. Nee, integendeel, daar word je meer en daar word je beter van. De heilige Bernardus van Clairvaux heeft gezegd: "Het kruis van Christus is een last op dezelfde manier waarop de vleugels van de vogels het zijn. Die drukken niet neer, maar die brengen omhoog." Op diezelfde wijze kan ook werk dat je misschien tegenstaat en kunnen ook mensen die je tegenstaan je omhoog brengen.
Zo. Dat is nog maar afwachten of Tom a la ferme van Xavier Dolan of Ida van Pawel Pawlikowski ook zo'n prachtige boodschap zullen brengen. The Passion zeker wel. Maar in de straten van Groningen is het nu misschien wel winderig en nat terwijl wij hier warm en droog zitten. En wij vieren hier de heilige eucharistie, ontvangen in brood en wijn Jezus' lichaam en bloed. Hij is het zelf. Hij is hier live. The Passion kunt u altijd terugkijken op Uitzending gemist. Amen.