# 4e zondag in de veertigdagentijd A (2008)

- Auteur: Ad van der Helm
- Datum: 3 maart 2008
- Liturgie: A-cyclus · Vasten · 4e zondag van de Vasten · roze
- Bron: https://preken.be/a/vasten/4/4e-zondag-in-de-veertigdagentijd-a-2008-ad-van-der-helm/


Heeft U ook wel eens last van lichtvervuiling? De laatste jaren
wordt steeds vaker opgemerkt dat er in ons land sprake is van
lichtvervuiling: het wordt 's nachts niet meer echt donker. De
snelwegen en de straten zijn zo goed verlicht dat je goed je weg kunt
vinden en door die verlichting voelt de mens zich ook veiliger.
Daarnaast zijn er buiten de stad kassen die 's nachts verlicht worden
om het gebrek aan zonlicht overdag te compenseren. Echt donkere plekken
zijn in Nederland ver te zoeken: misschien de Veluwe of de Wadden. Daar
is het nog echt donker. Kijk naar nachtelijke satellietfoto's uit de
ruimte: je kunt onze eigen stad zien liggen, aan de rand van de donkere
zee. Mooi, maar niet iedereen is er zo blij mee.

Aan die overvloed aan licht zit een keerzijde. De
sterrenhemel is voor ons in het Westen beperkt tot een handvol kleine
speldenknoppen aan een zwarte hemel. Wie kent nog de melkweg als een
witte band langs de hemel? De kracht van het maanlicht en het
bijzondere van een nacht met volle maan, is ons niet meer bekend. De
dageraad met de kleurrijke opkomst van het zonlicht, nog lang voordat
de zon zelf al zichtbaar is, valt nauwelijks nog op. Het gehele
contrast tussen licht en donken is voor ons moeilijk voorstelbaar.

Om
het evangelie te begrijpen moeten we proberen dat contrast tussen licht
en donker goed voor te stellen. Er staat meer op het spel dan het geluk
van een individuele blinde. We weten dat Jezus' hart altijd uitgaat
naar een mens die door onheil wordt getroffen. Jezus wil deze mens
altijd een weg van geluk wijzen. Hier is meer aan de hand. Het is de
mensheid zelf met wie met Jezus in gesprek gaat. De mens die zijn
oorsprong is vergeten en die tastend zijn weg gaat.

Dat
tasten is onze dagelijkse realiteit. Fundamentele waarden rond goed en
kwaad worden niet door de mensheid gedeeld. Integendeel: ieder moet
voor zich maar die twee uit elkaar houden. Ieder voor zich moet die
scheidlijn bepalen. We zijn zeer huiverig om elkaar daarin een weg te
wijzen en voor te houden wat wel kan en wat niet kan. Dat leidt tot
allerlei wantoestanden en normvervaging: we maken onze eigen normen.
Naast asociaal gedrag en agressie kunnen we denken aan grootscheepse
belasting ontduiking en graaicultuur, maar ook aan eenzaamheid die tot
wanhoop leidt omdat mensen zich onbegrepen voelen en voor wie de
dilemma's te groot worden. De familiedrama's die onlangs weer gebeurd
zijn, waarbij jonge kinderen het slachtoffer werden, getuigen van een
drama waar juist de gezinnen die veiligheid en geborgenheid moeten
waarborgen, niet meer die functie hebben. Als kinderen daar niet meer
veilig zijn, waar dan nog wel?

Door Jezus wordt de oorsprong
van de mens weer in herinnering geroepen. Wanneer hij de ogen wast met
slijk van de aarde, herinnert hij de mens weer aan zijn naam: je bent
door God uit het stof van de aarde geschapen. Tegelijk wordt de mens
als het ware gezalfd door Christus om hem te herinneren aan zijn
opdracht die de mens als beeld van God heeft meegekregen: deze
schepping, deze wereld met alles wat daarin is te behoeden en te
beheren. Niet als eigendom, maar als een bruikleen voor de toekomstige
generaties. Maar de mensheid zit gevangen in het schema van
schuldigheid: er moet een schuldige worden aangewezen. De blinde is
zondig geweest, of anders zijn ouders wel. Er moet een schuldige zijn,
anders zou het kunnen zijn dat we allemaal verantwoordelijk zijn. Ook
in onze dagen moet er altijd een schuldige worden aangewezen. Dan
kunnen we weer rustig slapen. Als de vader is opgepakt die zijn
kinderen om het leven heeft gebracht, dan kunnen we gewoon weer verder
leven. Wanneer alle terroristen zijn opgesloten of uitgewezen, hebben
we geen problemen van intolerantie meer. Het is de ander die schuldig
is, het is de ander die we niet als naaste hoeven te zien. Dan is ons
eigen erf schoon en de wereld weer veilig.

Maar de boodschap
van Jezus is een andere: wanneer een mens zich opent voor de
aanwezigheid van God, voor de levenwekkende Geest die God geschonken
heeft, dan zal die mens scherper kunnen onderscheiden waar hij grenzen
moet trekken tussen licht en duisternis, tussen goed en kwaad. Dat zijn
steeds weer nieuwe afwegingen, maar geïnspireerd door de scheppende
God, durft die mens dat aan, durft die mens als leerling van Jezus alle
situaties aan te pakken. Richtsnoer is dat de liefde van God steeds het
laatste en hoogste woord is en dat alles wat de mens doet daar
uitdrukking van moet zijn. Mogen wij op weg naar Pasen het schemer
verlaten, het vage tussengebied tussen licht en donker om ons werkelijk
te richten op het licht dat komen gaat en dat ons van de duister zal
bevrijden: Ontwaak gij die slaapt, sta op uit de doodse duisternis, en
het licht van Christus zal U verlichten.

Amen

