# Een vrouwelijke apostel (2008)

- Auteur: J. Andersen
- Datum: 20 februari 2008
- Liturgie: A-cyclus · Vasten · 3e zondag van de Vasten · paars
- Bron: https://preken.be/a/vasten/3/een-vrouwelijke-apostel-2008/


*De apostelen die Jezus rond zich heeft verzameld waren
allemaal mannen. Kerkelijke gezagdagers leggen daar gaarne de nadruk op.
Maar misschien hechten ze te weinig belang aan de belangrijke rol die
vrouwen in het zendingswerk van Jezus hebben gespeeld. In de evangelies
ligt daarop een aparte nadruk. Het meest bekende voorbeeld is Maria
Magdalena, die in de traditie de 'apostel der apostelen' wordt genoemd.
Een ander voorbeeld is de Samaritaanse vrouw zonder naam in het evangelie
dat vandaag wordt gelezen.*

---

Hoe kan Jezus een Samaritaanse vrouw te drinken vragen?
Een rechtgeaarde Jood doet zoiets niet. 'Joden gaan niet met Samaritanen
om.' De vrouw liet hem dat ook verstaan. Zijn antwoord verraste haar.
Eigenlijk moest u mij om water vragen. Wie drinkt van het water dat ik
geef, zal nooit meer dorst krijgen. Natuurlijk vroeg de vrouw om dat
water, want dan hoefde ze niet meer met haar kruik komen sjouwen en uit de
bron te putten. Ze had niet begrepen wat Jezus gezegd had over wat God wil
geven. Jezus zette haar op het goede spoor. Hun gesprek nam een
theologische wending nadat ze zei dat ze geen man had. Jezus: u hebt er al
vijf gehad en inderdaad, de zesde is uw man niet.

Kijk, denken oppervlakkige (domme) lezers en ook veel
bijbeluitleggers. Jezus doorzag de vrouw. Natuurlijk had ze geen man, het
was een slet, een hoer. Maar wie met de nodige aandacht verder leest, moet
zijn mening herzien. De oude wijze Augustinus heeft goed gelezen. Hij
schrijft in een commentaar op het evangelie: "Onze Heer wil ons geen
voyeurs maken in het leven van de ander, hij wil ons alleen maar iets
leren over ons eigen bestaan en onze eigen domheid en troosteloosheid
opheffen." Voor een alerte voldoende bijbelvaste lezer moet het duidelijk
worden dat de evangelist hier beeldspraak gebruikt. De vijf mannen zijn de
valse goden waar de Samaritanen achteraan zijn gelopen (zie 2 Koningen
17,29-33). Over het hoofd van Jezus heen spreekt Johannes ook zijn lezers
aan, en dat zijn wij nu ook. Wellicht gaan ook wij het teveel bij
verkeerde goden zoeken. De god van het geld bijvoorbeeld, de god van het
vermaak, van de gemakkelijke genietingen. En de vraag is of onze
feitelijke godsdienst dienst aan de ware God is.

Nu had de vrouw Jezus direct goed begrepen. Ze daagde
hem uit. Vereren wij dan niet de ware God? Moeten we onszelf verloochenen
door onze aloude gebedsplaats op te geven, omdat volgens jullie de enige
juiste gebedsplaats Jeruzalem is? Weer een verrassing: welke gebedsplaats
ook, een heilige berg of een tempel, antwoordde Jezus, het doet er niet
toe, uiteindelijk heeft het geen belang. U weet toch dat God geest is, en
ooit zullen we hem aanbidden in geest en waarheid, waar dan ook.

Gaandeweg begon de vrouw beter te begrijpen wie Jezus
werkelijk was. Ze erkende in hem een profeet. En ze vroeg zich af of hij
misschien niet de messias was die Samaritanen zowel als Joden verwachtten.
Nu krijgt het verhaal zijn beslissende omslag. Nog eerder dan aan zijn
apostelen openbaarde Jezus aan de vrouw zijn ware identiteit. 'De messias,
dat ben ik die hier met u spreekt.' De vrouw liet haar waterkruik achter.
Ze had die niet meer nodig. Ze was nu zelf een bron van het leven gevende
water geworden. Ze liep snel naar de stad om het aan de mensen te gaan
vertellen. Ze moet overtuigend gesproken hebben, want veel Samaritanen
kwamen naar hem toe en ze geloofden in hem. 'Werkelijk de redder van de
wereld!'

De vrouw was niet als apostel geroepen. Maar
uitgerekend zij, een Samaritaanse, heeft zich ontpopt als de eerste
apostel. En met goed gevolg

Vervalsen we het evangelie als we vandaag krediet
durven geven aan vrouwen zoals de Samaritaanse vrouw? Er zijn onder ons
vrouwen die zich zoals zij door het evangelie laten verrassen en
overtuigen, in die mate dat ze er bij anderen van willen getuigen. Die
anderen kunnen ook 'Samaritanen' zijn: mensen met wie weldenkend geachte
gelovigen liever niets te maken hebben, maar die zich bereid verklaren om
God in geest en waarheid te aanbidden.

God is geest, niet te vatten in door mensen gemaakte
definities en aan geen enkele plaats gebonden. Hij laat zich overal vinden
waar mensen hem 'in geest en waarheid' vereren. Geen berg of tempel, geen
kerk, geen volk of religieuze groepering heeft het monopolie van zijn
aanwezigheid. Kerken en tempels kunnen we niet missen, maar ze hebben
slechts een relatief belang.

Toen het de Samaritaanse vrouw duidelijk werd wie het
was die tot haar sprak, liet ze haar waterkruik bij de oude bron achter.
Dat doet de vraag rijzen welke kruiken christenen vandaag achter zich
moeten laten om helemaal volgens de geest van het evangelie te leven. Er
komt een tijd, zei Jezus, dat de ware aanbidders God zullen aanbidden in
geest en waarheid. Die tijd begon al te komen toen hij dit zei. Maar is
hij vandaag voor ons al helemaal gekomen? Er staan nog muren tussen veel
tempels en kerken die moeten gesloopt worden opdat er in geest en waarheid
kan gebeden worden door de ware aanbidders waar God, hun
gemeenschappelijke vader, naar uitkijkt.

Er is dankbaar gebruik gemaakt van een preek van J.H.
van Ogtrop, *In het leerhuis van Matteüs*, 2002.

