# 1e zondag Veertigdagentijd (2008)

- Auteur: Ad van der Helm
- Datum: 9 februari 2008
- Liturgie: A-cyclus · Vasten · 1e zondag van de Vasten · paars
- Bron: https://preken.be/a/vasten/1/1e-zondag-veertigdagentijd-2008-ad-van-der-helm/


De woestijn is de plek waar dood en leven met elkaar strijden. De
plek waar het leven zijn vanzelfsprekendheid verliest, waar het bestaan
onzeker wordt en de dag van morgen een avontuur dat nieuwe uitdagingen
in zich bergt.

Jezus gaat de woestijn in en treft daar zijn
tegenspeler. De verleidingen die Hij op zich af krijgt zijn heel
natuurlijk en hebben te maken met de natuurlijke behoeften van de mens:
honger, machtshonger en overmoed of letterlijk hoogmoed: vanaf een hoe
berg neerkijkend op de wereld en haar mensen.

De
verleidingen die Jezus ondergaat zijn van een andere orde dan de
eenvoudige verleidingen die wij meestal voorgeschoteld krijgen in deze
vastentijd. Deze verleidingen in de woestijn zijn voor Jezus een
oefening voor het leven dat voor hem ligt, sterker nog het is een
oefening voor het sterven dat voor Hem ligt. In het evangelie van Lucas
staat geschreven dat de tegenspeler nadat hij afdruipt na zijn mislukte
pogingen in de woestijn, nog een keer terug zal komen. We denken dan
aan de scène van de doodsangst van Christus in de hof van Olijven
wanneer de tegenspeler opnieuw zijn ultieme poging zal doen om Jezus
van zijn weg af te houden. Tevergeefs.

De verleidingen in de
woestijn gaan om dood en leven. Het gaat om de aanwezigheid van God. De
dood, de echte dood, duiden wij aan als de volstrekte afwezigheid van
God. Het is niet de fysieke dood waar het hier om gaat. Het is
natuurlijk duidelijk dat in de woestijn de dood de mens meer bedreigt
dan in de oase, maar de grootste bedreiging is hierin gelegen dat de
mens de weg van God vergeet en zijn leven dus losraakt van het mysterie
van God.

Jezus ondervindt de verleiding om zijn eigen God te
zijn, om de Schriften naar zijn hand te zetten en zijn eigen spoor te
trekken. Anders gezegd Hij krijgt de verleiding voorgelegd om de band
met de Vader los te laten en zijn macht uitsluitend te gebruiken voor
zijn eigen verlangen en behoeften.

We zullen de vastentijd
zelf niet zozeer als een strijd op dood en leven ervaren. Ik hoop niet
dat U zulke strenge afspraken met Uzelf heeft gemaakt. Toch is het
bedoeld als een oefening om te leven. Centraal staat de vraag van de
aanwezigheid van God in uw leven. Alleen wanneer we ruimte maken voor
die aanwezigheid in ons bestaan, in ons denken en ons hart, zal het
geheim van het leven aan ons duidelijk gemaakt worden. Het leven is
immers niet van onszelf, geen bezit, geen verworvenheid en al helemaal
geen verdienste.

We creëren voor onszelf een soort woestijn.
In die woestijn plaatsen we ons als het ware in de afwezigheid van God.
De luiken van de hemel zijn als het ware even gesloten zoals de luiken
van het altaar achter mij deze weken gesloten zijn. We leven heel
bewust in ballingschap om zuiverder onze bronnen aan te boren. Wat er
blijft er dan nog over? Het is onthullend om te zien hoeveel bronnen er
dan opdrogen. De bronnen van het dagelijkse, vanzelfsprekende plezier,
van de luxe en de veiligheid die we in ons land ervaren. Als die
bronnen opdrogen, wat blijft er dan over? Is er dan niets meer? Is God
dan ook afwezig? In dat geval is werkelijk leven zoals de Schiften ons
dat voorhouden, niet meer mogelijk.

De vasten is een oefening
ten leven om weer opnieuw te realiseren dat er geen leven mogelijk en
zinvol is zonder verbondenheid met God die de bron is van het bestaan.
Het kan daarom een vreugdevolle tijd zijn waarin we nieuwe rijkdom
opdoen, nieuwe gezichtpunten opdoen en ervaren hoezeer we juist in onze
kwetsbaarheid en afhankelijkheid veel rijkdom en kracht en liefde
ontvangen die we aan God zelf mogen ontlenen. Moge het vasten en het
afzien van deze veertig dagen ons rijker en liefdevollere mensen maken,
die geraakt worden door de aanwezigheid van God en op die manier kracht
ontvangen om te leven in de volle bijbelse zin van het woord.

Amen

