De eerste getuigen (2008)

Pasen begint in een Allerzielenstemming. Twee vrouwen gingen in de vroegte naar het graf van Jezus kijken. Dit was geen inspectieopdracht.  Matteüs zegt niet wat hun kijken inhield. Ze trokken volgens Lucas en Marcus met welriekende kruiden naar het graf. Hun aanwezigheid bij het graf verschilt niet zoveel van wat mensen beleven wanneer ze naar een graf gaan. Het is een stap binnen een rouwproces.  Rouwen lijkt moeizamer, wanneer van de overleden geen enkel spoor overblijft. Kijken naar een graf omvat wenen, spreken, mijmeren, herinneren en nog zoveel. Het was zich tientallen keren de vraag stellen waarom Jezus, de gerechte, op die manier moest sterven.

Rouwende mensen, Käthe Kollwitz heeft hun verdriet uitgebeeld in het treurend ouderpaar op het kerkhof van Vladslo.  Man en vrouw verwerken daar elk op eigen wijze het verlies van hun zoon in de eerste wereldoorlog.

Maria Magdalena en de andere Maria waren vrouwen uit het gezelschap van Jezus. Ze hadden op Calvarie van op afstand de kruisiging en de dood van Jezus gevolgd. Zij waren er iets dichter bij, wanneer hij in het graf werd gelegd. Zij hadden gezien waar hij werd begraven. Dit zijn niet zomaar details.  Deze gegevens zeggen veel over de trouw van de vrouwen. Ze geven meteen inlichtingen over Jezus.  Dit aan het adres van wie zou beweren dat Jezus niet echt dood zou zijn geweest. Jezus is gestorven en begraven.  Hij kwam niet in een massagraf, maar kreeg een individueel graf.

Na de sabbat waren de twee vrouwen vroeg naar het graf teruggekeerd. De apostelen en de leerlingen waren er niet. Het pleziert deze geenszins dat Matteüs de rol van de vrouwen belicht. Het is voor de apostelen een trieste herinnering, een vervelend zaak dat zij gevlucht waren wanneer Jezus stierf. Erger nog: hun voorman Petrus had in de lijdensnacht zijn Heer verraden.

Waar de mannen weg bleven, treden de twee Maria's op. Zij zijn op de Paasmorgen de eerste getuigen van Gods handelen. Een doorbraak van God.  De dageraad van een nieuwe schepping.

Van de vier evangelisten geeft Matteüs de meeste aanduidingen over de verrijzenis. Toch beschrijft hij haar niet.  Hij had bij de dood van Jezus reeds hemelse tekenen opgeroepen. Het scheuren van het voorhangsel, de opstanding van doden. Op Pasen spreekt hij van een hevige aardbeving, van een hemelse bode, van schitterend licht. Dit alles om aan te tonen dat God aan het werk is. Het gaat bij hem over een openbaring, niet over het verdwijnen van een dood lichaam uit een graf.

De twee vrouwen hebben het moment van de verrijzenis niet gezien. Niemand trouwens.  Ze hebben minder gezien dan wat schilders ervan hebben geschilderd en wat beeldhouwers ervan hebben weergegeven. In de tentoonstelling te Gent van British vision lag een mooi zwaar albasten monument op de grond. Consummatum est, een werk van de kunstenaar Epstein Jacob. Hij wou Jezus uitbeelden, die zich vanuit het graf aan het oprichten is.

Matteüs geeft de verrijzenis niet weer. Hij brengt aan zijn gemeente de boodschap dat Jezus is verrezen. Dit zegt de engel tot tweemaal toe aan de vrouwen. Ze moeten niet achterom kijken en bij het graf blijven staan. Jezus had vroeger aan wie hem wilde volgen gezegd dat het leven belangrijker is dan de dood, dat de toekomst meer is dan het verleden. "Laat de doden hun doden begraven" (Mt. 8,21).

De ontmoeting met het hemelse roept bij de vrouwen vrees en huiver op. Maar de hemelse bode neemt die vrees weg. Hij geeft hun een duidelijke opdracht: "Breng die boodschap over aan mijn leerlingen." Dit is een beperkte, maar belangrijke opdracht. Zij moeten naar zijn leerlingen gaan, die al zo dikwijls ‘klein-gelovig' waren geweest en die tijdens het heengaan van Jezus waren gevlucht.

Angst en droefheid zijn bij de twee Maria's gekeerd en verdwenen. Zij gaan met vreugde dit nieuws brengen.  De Allerzielenstemming is voorbij.  De vrouwen waren naar het graf gekomen om te rouwen. Ze keren ervan terug als getuigen van het onverwachte nieuws van de verrijzenis. De verrijzenis is een nieuwe start.  De vrouwen zijn blij zoals de wijzen uit het Oosten het waren toen zij de ster hadden gezien. Zij zijn vol vreugde zoals die koopman die een verborgen schat had ontdekt.

Paasvreugde straalt, wanneer zij het graf verlaten en zich haastig op weg begeven naar de leerlingen. "Opstanding en Hemelvaart van de Heer vervullen de discipelen met blijdschap en met blijdschap viert de jonge gemeente Jezus'avondmaal. Waar het Woord Gods is, daar is blijdschap" (Bonhoefferbrevier, 14 febr.).

Hoe en bij wie brengen wij het goede nieuws van Pasen? Een ontmoeting schept vreugde en vreugde is een voorbereiding op een ontmoeting. Eind dit jaar komen duizenden jongeren naar Brussel. "Om ons daar op voor te bereiden hebben wij alvast één opdracht: er ons over verheugen" (Frère Aloïs, prior van Taizé, in B-city). De Europese ontmoeting van eind december 2008 zal voor velen een Paas- en Pinksterfeest zijn.