6e zondag in de paastijd A - 2005

‘Ik zal u niet verweesd achterlaten, want mijn Vader zal u op mijn gebed een andere Helper geven om voor altijd bij u te blijven: de geest van waarheid.'

Zusters en broeders, nog twee zondagen scheiden ons van Pinksteren, maar nu al spreekt Jezus over de Geest die Hij zal zenden. De Geest van waarheid, de Geest van Jezus, Gods Geest. Ik denk dat we er echt nood aan hebben, niet alleen voor onszelf, maar ook voor onze kerk. Onze kerk die de jongste weken geen moment uit de belangstelling is geweest. Onze kerk die het heel moeilijk heeft met de tijd en de wereld waarin we leven. Het gevolg is dat miljoenen katholieken niet meer weten waar ze aan toe zijn, dat miljoenen anderen de kerk de rug toekeren en dat bijna geen bezielde jongeren zich nog geroepen voelen om deze kerk te dienen. En dat terwijl de problemen zich blijven opstapelen.

Binnenkerkelijke problemen, zoals de vraag naar decentralisatie. Is het absoluut nodig dat alle macht in Rome samengetrokken blijft? Het is duidelijk dat de problemen in bijvoorbeeld West-Europa heel anders zijn dan die in bijvoorbeeld Congo. Dus zouden de plaatselijke kerken meer armslag moeten krijgen om hun problemen zelf aan te pakken. Neem als voorbeeld de vrouw in de kerk. In het westen wordt daar heel anders over gedacht dan in het zuiden en het oosten, en toch legt Rome een enkel denkschema op.

Maar er zijn ook interkerkelijke problemen. Vragen naar oecumene en naar dialoog tussen de verschillende christelijke kerken. Vragen naar eenheid, of naar verscheidenheid in eenheid. Vragen die zonder Gods Geest niet te beantwoorden zijn.

En daarnaast is er de voortdurende botsing tussen kerk en de maatschappij. Onze kerk kan zich niet vinden in de moderne wetenschap, ze moeit zich veel te veel met het privé-leven van haar gelovigen, ze heeft geen oog voor evoluties binnen het gezin, ze weigert openheid tegenover gescheiden mensen of mensen met een andere seksuele geaardheid. Onze kerk is heel dikwijls helemaal geen begrijpende moeder voor wie op zoek is naar begrip en medeleven. En ook: onze kerk trekt helemaal niet resoluut genoeg ten strijde tegen het schandaal van de armoede en de uitbuiting in de wereld.

Zusters en broeders, de lijst van problemen is eindeloos en de vraag die ons allen bezighoudt, is of dat onder Benedictus XVI zal veranderen. Het minste wat men kan zeggen is dat hij niet op veel applaus werd ontvangen. De dag na zijn verkiezing hadden mijn Nederlands-Braziliaanse vriend-missionaris en ik via het internet een gesprek met elkaar. Hij schreef me dat hij voor mij om sterkte zou bidden na precies deze pauskeuze. Ik antwoordde dat ik me optrok aan de naam Benedictus en ook aan de Salvadoraanse aartsbisschop Romero, die vijfentwintig jaar geleden door het leger werd vermoord omdat hij vastberaden de zijde van de armen koos. Ooit was hij een aartsconservatieve vriend van de rijken, maar toen hij bisschop werd, kreeg hij met de heilige Geest te maken en werd hij, letterlijk totterdood, de hoop van alle armen. Mijn vriend antwoordde dat hijzelf eerder aan Saulus dacht, de beruchte christenvervolger. Tot ook hij de slag van de Geest kreeg en hij Paulus werd, de onverdroten verkondiger van dezelfde Christus die hij voordien had vervolgd. Ik moest even slikken bij die vergelijking tussen de nieuwe paus en Saulus. Mijn vriend legde me uit dat het Ratzinger was geweest die de bevrijdingstheologie monddood had gemaakt, wat door veel Zuid-Amerikanen letterlijk als christenvervolging werd ervaren. Miljoenen armen voelden zich door de kerk in de steek gelaten en werden mede daardoor een gewillige prooi voor de Noord-Amerikaanse sekten die massaal in Zuid-Amerika neerstreken en neerstrijken. Sekten die allemaal maar één doel hebben: het geloof van de armen misbruiken om zelf zoveel mogelijk geld verdienen. In naam van God natuurlijk.

Zusters en broeders, heel dikwijls wekte kardinaal Ratzinger met zijn harde standpunten de indruk dat hij niet echt naar de stem van Gods Geest luisterde. Maar laten we eerlijk zijn: doen wijzelf dat wél, altijd luisteren naar Gods Geest? Ik vrees dat ik hier negatief moet op antwoorden. Zo heilig zijn we nu ook weer niet. Dus ga ik zoals altijd te rade in de Heilige Schrift, en daar ontmoet ik onder meer de immer blunderende Petrus. Petrus die Jezus terechtwijst wanneer Die zijn lijden voorspelt, Petrus die op de berg Tabor drie tenten wil bouwen omdat hij op die manier Jezus' lijden te slim af wil zijn, Petrus die Jezus op een laffe manier tot drie keer toe verraadt. En toch stelt Jezus hem aan tot herder over zijn kudde, nadat Hij hem drie keer heeft gevraagd: ‘Petrus, houdt ge van Mij? Ja? Wel, wees dan de herder van mijn kudde.'

Ook aan kardinaal Ratzinger heeft Jezus drie keer gevraagd: ‘Jozef, houdt ge van Mij? Ja? Wel, wees dan de herder van mijn kudde.' Bij de vierde stembeurt werd de kardinaal dus met een overweldigende meerderheid tot 264e opvolger van Petrus gekozen. De opvolger van de blunderende Petrus. Maar die blunders dateren wel allemaal van voor tijd dat Jezus hem driemaal had gevraagd of hij van Hem hield. En na zijn positief antwoord werd Petrus de open, dialogerende, verzoenende dienaar van God en zijn kerk. Het zal met paus Benedictus XVI niet anders verlopen. Daar zorgt Gods Geest wel voor. Heel zeker weten. Amen.