4e zondag van Pasen A (2008)

Homilie

Het is het weekend van de Goede Herder. Maar mag je in onze tijd nog wel zeggen dat Jezus bijzonder en uniek is? In deze dagen horen we met regelmaat over religies, over Moslims, over Christenen, over tolerantie, over fanatisme, over angst en over politiek, over de film Fitna en over ons kabinet, of de regering nu wel of niet verstandig heeft gehandeld, wel of niet overspannen heeft gereageerd en wel of niet met twee maten meet. Aangezien de minister president en minister Bos weinig hebben gedaan toen Madonna een kruisigingsscène in haar programma had opgenomen, of de spotprenten over Christus als aangelijnde hond. Zefs het Humanistisch Verbond zoekt er winst uit te halen met een radiospotje: het geluid van religies klinkt steeds luider. Zo zijn we aan de goden overgeleverd. Dank u wel, denk ik dan.

Maar tegelijk hoor ik nog steeds uitspraken van mensen die zeggen dat alle godsdiensten gelijk zijn, en dat er tóch maar één God is, met andere woorden, waar maken we ons zo druk over. Daarnaast hoor ik ook nog steeds dat alle oorlogen door de godsdiensten komen, en dat het Christendom net zo erg is als de Islam, want kijk maar naar de kruistochten en de inquisitie. Als ik dat allemaal hoor, denk ik, hoeveel onwetendheid is er in onze tijd binnengeslopen, maar het is dikwijls wel een schuldige onwetendheid, omdat mensen zich te weinig verdiepen in de geschiedenis en in de wortels van de religies. Er bestaat zoiets als een schuldige onwetendheid, vaak ook gepaard aan een zekere arrogantie, zich uitend in slogans, oneliners waar de media even scoren. Maar daarmee vergroten ze het probleem in plaats van het op te lossen.

Zijn alle godsdiensten gelijkwaardig? Maakt het niet uit wat je aanhangt? Wanneer je dit tegen de Apostelen en de eerste Christenen zou zeggen, zouden ze je heel verbaasd aankijken. Hun ontdekking was juist dat de godsdiensten niet gelijk zijn, dat zij generaties hebben gewacht op het definitieve antwoord van God. Dat de Griekse en de Romeinse en de Oosterse mythologie, niets méér waren dan een kleine prelude, een interessant voorspel op het eigenlijke gebeuren. Ja, dat heel het Oude Testament niets méér is dan de grote inleiding was op dat wat zij nu meemaakten. Wanneer we tegen de Eerste Christenen zouden zeggen, het maakt niet uit, alle godsdiensten zijn gelijk, zouden ze vragen: "Denk je dat Jezus dáárom aan het kruis is gestorven, omdat het niets uitmaakt? Dat onze broeders en zusters tegenover de Romeinse keizer voor niets hebben getuigd en dat getuigenis hebben betaald met hun bloed. Denk je dat Jezus zomaar heeft gezegd: Ga uit over de hele wereld en verkondig het Evangelie, ‘de Blijde Boodschap' aan heel de schepping? Omdat het niets uitmaakt?"

We praten zo gemakkelijk mee met de wereld, met de media, bang dat we buiten de boot vallen, en waarom, omdat zij de lachers op hun hand hebben? Omdat de leugen regeert? Wij hebben een Goede Herder. De Goede Herder die zijn leven geeft voor zijn schapen. Wat is het verschil? Híj maakt het verschil. Duizend keer liever Jezus dan Mohammed of Boeddha of Krishna of Confucius, Hindoeïsme of Taoisme of wat dan ook. Maar waar komt die verwarring vandaan, ook onder Katholieken en andere Christenen? Misschien zijn we er zelf wel mede schuldig aan. Ik hoor mensen zeggen. "Zo'n film als Fitna kun je ook over de Bijbel maken." En inderdaad, als je citaten uit het Oude Testament neemt en daarbij de vergeldingsmaatregelen in de laatste twintig jaar van Israël op de Palestijnen, oog om oog, tand om tand, met vele duizenden burgerslachtoffers. Dan heb je een filmpje zo af, het is niet moeilijk om wat plaatjes bij elkaar te zetten. En de afgelopen eeuw zijn we op die manier gebombardeerd met kreten over het Christendom, dat o zo slecht is, kijk maar naar de heksenverbranding en de vervolgingen van Katharen en anderen. Het filmpje van Wilders is er een uit een hele reeks, alleen zijn we ons dat nog maar amper bewust.

Waar zit dan onze fout, waar zit het verschil? Wij katholieken lezen het Oude Testament niet zo als de Joden dat doen. Voor ons heeft het Oude Testament, met de verhalen over moordpartijen op zwangere vrouwen en kinderen, niet hetzelfde gezag als het Evangelie. Wij laten dat ook zien in de viering. Bij de eerste lezingen blijven we zitten. Bij het Evangelie gaan we staan. Anders gezegd. Bij Mozes en Jesaja en Jeremia, bij Amos en zoveel getuigen uit het Oude Verbond luisteren we zittend met aandacht. Maar als Jezus spreekt gaan we staan. Wij Katholieken lezen het Oude Testament door de bril van het Nieuwe Testament. We horen de lezingen van het Oude Verbond met de oren van het Nieuwe Verbond. Voor ons zijn alle groten uit het Eerste Testament wegwijzers naar de vervulling, naar Jezus, naar de Goede Herder.

In deze dagen zien we duidelijk de Islam in haar extreme vorm, maar het is een vorm die in de geschiedenis altijd aanwezig is gebleven vanaf het begin. Wat is het verschil tussen een hedendaagse extremistische militante Moslim en een Christelijke martelaar? De extremistische moslim heeft Mohammed als model en gelooft dat als hij ongelovige mensen doodt, en daarbij zelf sterft, hij een bijzondere plaats in de hemel krijgt. Een Christelijke martelaar denkt en doet precies andersom. Een Christelijke martelaar gelooft dat als hij of zij omwille van de liefde, omwille van het geloof en de hoop vermoord wordt, hij of zij in verbondenheid met God, andere mensen tot leven brengt en ook zelf het leven zal ontvangen, omdat hij getuigd heeft van de waarheid van de liefde. Een Christelijke martelaar doodt niet, maar geeft zijn leven in navolging van Christus, de Goede Herder. Dat is nogal een verschil. Je leven geven opdat andere leven, of anderen doden om zelf in de hemel te komen, dat is nogal een verschil.

De afgelopen eeuwen hebben we de neiging gehad alles uit de Bijbel op één hoop te gooien, alsof de verhalen van het Oude Testament dezelfde geloofswaarde en hetzelfde gezag hebben als het Evangelie. Dat is voor ons Katholieken niet het geval. Het is wél allemaal heilige Schrift, het is Gods Woord en onlosmakelijk verbonden, maar daarbinnen is een helder verschil door het gezag van Christus.

Wat doen we hiermee, vandaag op het feest van de Goede Herder. Heel dit verhaal is één groot pleidooi om ons te verdiepen in wie Jezus nu echt is, wat Hij ons te zeggen heeft en wat onze Katholieke identiteit is. En dan is het hoopgevend dat er ook talloze gelovigen zijn onder Joden en Moslims, onder Boeddhisten en anderen, die van binnenuit diezelfde houding van Jezus willen volgen en die alle aanzetten tot geweld uit hun heilige boeken niet eruit scheuren, maar willen overwinnen door de oproep tot liefde. Mensen van goede wil zijn er wereldwijd. In alle religies zie je hoe zij de gewelddadige teksten proberen om te zetten naar een geestelijke betekenis, de geestelijke strijd tegen het kwaad. Maar zij missen een gezaghebbend boek dat als filter kan dienen om het geweld uit de oude boeken te herinterpreteren. Ons filter, onze deur, onze weg is het Evangelie, dat is Christus, onze Goede Herder. Amen.

Begroeting

Van harte welkom, u hier in de kerk en allen die met ons meevieren via de kerkradio of het internet.

Dit weekend vieren we het feest van de Goede Herder. Jezus is onze Herder, onze deur, onze weg. Maar mag je dat in onze tijd nog zeggen?

Ik mag u uitnodigen te gaan staan bij de intrede.

 

 

Voorbede

Wij bidden om de liefde van Christus, de Goede Herder, die ons en heel de wereld verandert.

Bidden wij voor de Kerk, om een zuiver getuigenis en een dieper verstaan van de Blijde Boodschap, dat alle Christenen laten zien wat het betekent om te leven in navolging van Christus. Laat ons bidden.

Bidden wij voor de dialoog met alle wereldgodsdiensten. Dat we erin slagen de bijzondere positie van Christus voor ogen te houden en tegelijk de eigen waarde van zoveel religies te erkennen. Dat er een oprechte dialoog mag groeien. Laat ons bidden.

Bidden wij om roepingen in navolging van de Goede Herder. Om mannen en vrouwen, priesters, religieuzen, pastorale werkers, medewerkers, bestuurders, denkers en doeners binnen de kerk. Om het Evangelie ook in onze tijd opnieuw tot leven te brengen. Laat ons bidden.

Bidden wij voor onze werkgroepen, dat we elkaar bemoedigen, dat alle werkgroepsleden ook zelf hun geloof blijven verdiepen, om het juiste onderscheid te maken en anderen te helpen in hun geloofsverdieping. Voor onze gezinnen, dat zij erin slagen Jezus een vanzelfsprekende plaats in hun gezin te geven. Laat ons bidden.