3e paaszondag A (2008)

Het gebeuren met de Emmaüsgangers is zo veelvoudig dat ik binnen het korte bestek van een homilie slechts enkele aspecten kan benaderen.
Waarom gingen die twee leerlingen juist naar Emmaüs? Kwamen ze daar misschien oorspronkelijk vandaan? Ik denk dat er meer in zit.
Ze gaan weg uit Jeruzalem.Ze keren Jeruzalem letterlijk en figuurlijk de rug toe.Waarom?
Jezus is diegene op wie ze hun volle vertrouwen hadden gesteld, want zoals ze het zelf zeggen: "Jezus machtig in daad en woord in het oog van God en van heel het volk.Wij leefden in de hoop dat Hij diegene zou zijn die Israël ging verlossen." Jezus die voor hen de Messias was, de gezondene van God was uiteindelijk naar Jeruzalem getrokken, naar het centrum,de kern, van de religieuze en politieke macht van hun dagen.En Hij die machtig was in woord en daad, zelfs in de ogen van God, van Hem hadden ze verwacht, dat Hij daar in het centrum van politieke en religieuze macht hen op zijn minst zou verlossen van de bezetters, de Romeinen die het Joodse volk onderdrukte en hen ook hinderden in de volle beleving van hun geloof .Maar van dat alles is niets geworden, zelfs van de kant van Jezus dáár niet eens verzet tegen de bezetters.Wat een ontgoocheling voor hen.In die Redder, die verlosser hebben ze zich vergist.Ze komen bedrogen uit. Daarom gaan ze van de plaats waar het allemaal te gebeuren stond en tóch niet gebeurde,weg. Ze keren Jeruzalem letterlijk en figuurlijk de rug toe. Te vergelijken met wat Petrus op een bepaald moment doet als hij met enkele leerlingen samen is: hij zegt:"Ik ga vissen. Eigenlijk zegt Petrus: ik weet niet hoe jullie nu verder gaan,maar ik ga terug van waar ik kom, naar mijn werk, naar mijn leven van vroeger. Dat doen ook de Emmaüsgangers.. Emmaüs was een kleine vestingstad van de Romeinen van waaruit ze mede het Joodse volk onderdrukten.Ook de Emmaüsgangers gaan terug naar het vroegere leven, hier wellicht symbolisch naar de vestingstad van de Romeinen, want er is niets veranderd.
Voor de apostelen en leerlingen van Jezus was alles wat Hij gezegd heeft en de tekenen die Hij in zijn leven gedaan heeft, een en al ijdele hoop, een luchtbel die uit mekaar gespat is.

En terwijl de Emmaùsgangers Jeruzalem de rug toekeren, voegt zich iemand bij hen.Iemand die naar hen LUISTERT. Ook al weet Hij veel,hij zegt een hele lange tijd niets, hij luistert naar wat HEN bezig houdt, naar wat zij persoonlijk voelen,waarmee ZIJ worstelen, naar wat HUN hart en gemoed bezwaart. Het enige wat Hij in het begin doet, is alleen af en toe eens een vraag stellen opdat ze zich nog vollediger zouden kunnen uitspreken waar ZIJ mee bezig zijn, om hen nog meer HUN verhaal en gevoelens te laten vertellen.Pas wanneer Hij weet wat HUN gevoelens zijn, HUN ervaringen, HUN beleving, kan Hij hen ècht nabij zijn en helpen. Een prachtig staaltje van pastorale nabijheid, betrokkenheid en helpen: niet zò en zò zit het, dàt en dàt zijn geloofswaarheden, maar wat is het dat JOU bezig houdt en hoe kan ik JOU daarbij nabij zijn en helpen, ook als het op geloven aankomt! En pas als die vreemdeling, Jezus, goed weet wat hen bezig houdt, probeert Hij dingen te verduidelijken, helpt Hij hen bij het verstaan van de Schriften voorafgaand aan het leven en sterven van Jezus maar die op Hem betrekking hebben. [Niet mogelijk om dit hier vandaag binnen het korte bestek van een homilie te doen] Zò legt Jezus hen niets op,maar help Hij hen vanuit HUN ervaring en HUN beleving de dingen geleidelijk aan,
g a a n d e w e g beter te verstaan ......en wellicht uiteindelijk bij de zin en betekenis van het Jezusgebeuren uit te komen.

Gaandeweg.... We mogen ons niet laten misleiden door het taalgebruik in de Bijbel. Het verhaal van de Emmaüsgangers zegt: "Maar dit is reeds de 3e dag sinds die dingen gebeurd zijn." De 3e dag...Ook de bruiloft van Kana begint met: "Op de 3e dag was er een bruiloft in Kana." Een bruiloft is een teken van Gods verbintenis, Verbond met zijn volk, waar het symbool van wijn als het goede, het volle leven, in overvloed aanwezig is. Ook Jezus zegt : "Breek de tempel af en in drie dagen bouw ik hem weer op." Als Mozes de Sinaïberg op gaat om de wet te ontvangen, daalt God op de 3e dag naar de top van de berg af. De 3e dag lijkt een uitdrukking te zijn voor "door Gods kracht, door toedoen van God", veeleer dan een tijdsbepaling. Daarom zeg ik liever: gaandeweg wordt het voor de apostelen en de volgelingen van Jezus duidelijk dat de dood aan het kruis geen Amen en einde is, dat datgene wat dóór Jezus gebeurde niet een einde neemt, maar verder blijft gaan, dat Zijn kracht en Zijn toedoen van Jezus aanwezig blijft, niet voorbij is. Wat Hij begonnen is, eindigt niet met Zijn lichamelijke dood.
De betekenis van Jezus en vooral zijn dood door het Sanhedrin en de Romeinen -dat hen zo ontzettend ontgoocheld heeft- verstaan, dat is
g e le i d e l ij k gebeurd. En ze ervaren ook dat dit verstaan niet gebeurd is door henzelf, uit henzelf, maar dat er iemand is die hen helpt om dat te begrijpen , in het juiste licht te begrijpen, en iemand die hen kracht blí'jft geven om hen voort te stuwen en Jezus werk verder te zetten, m.a.w. dat Jezus op en andere manier leeft en hen nabij blijft.
Verrassend is dat ook terug te vinden in de epistellezing van vandaag. De apostelen hadden zich opgesloten, alle ramen en deuren dicht omdat ze als volgelingen van Jezus bang waren na wat er met Jezus gebeurd was. En dan vooral die zeer bange Petrus die veel later - de Schrift noemt het Pinksteren - alle ramen en deuren opengooit en zonder angst vrijuit begint te getuigen door toedoen van God en vanuit de kracht van Jezus die hij VOELT leven, maar anders als vroeger waarbij hij er ook niet in slaagt dat duidelijk te beschrijven. Dat "zien" en ervaren van hen dat Jezus lééft, anders dan vroeger, is niet gemakkelijk geweest en heeft tijd gevergd. Wellicht zoals iets bij ons. Hoe dikwijls zeggen we niet: waar is God nu?? of...ik kan niet geloven dat Jezus leeft als ik dát en dát allemaal zie. En toch "zien" we Jezus telkens weer opnieuw GEBEUREN in mensen, in situaties, in ons. Zijn Boodschap, Zijn leven, Zijn waarheid is er geen van onmiddellijke en op slag volledige ommekeer van de wereld zoals de apostelen dat ook gehoopt hadden in Jeruzalem, desnoods gewapend en met geweld. Niet op slag. Jezus blijft met ons verder gaan, gaandeweg, want geweld leidt alleen tot geweld.

Een preek van een 10-tal minuten laat me weinig toe.Daarom zou ik - voor wat het einde van het verhaal van de Emmaùsgangers betreft - u een vraag willen meegeven om daar in de komende dagen zelf eens mee bezig te zijn.
Op het einde, wanneer de vreemdeling het brood breekt, herkennen ze daarin het teken en vooral het handelen van Jezus. Maar telkens zij Jezus herkennen verdwijnt hij weer (bijna) onmiddellijk. Dat is niet allen zó bij de Emmaüsgangers, maar in alle verschijningsverhalen. Waarom?? Wat betekent het dat Jezus uit hen zicht verdwijnt telkens ze Hem erkennen. Hij verdwijnt niet door deuren of ramen, maar verdwijnt uit HUN ZICHT. Ik wil je uitnodigen daar in de komende dagen eens je gedachten over te laten gaan.