Verlies het wezenlijke niet uit het oog

Beste vrienden,

Nu hadden we alle informatie. Reeds sinds jaren worden in Amerika gegevens en aanwijzingen allerhande verzameld en bewaard. Er worden lijsten en databases opgesteld en alle data worden op ontelbare computers opgeslagen – en dan zit er toch weer een terrorist in een vliegtuig. En dan is er een gewone wildvreemde passagier die op het juiste ogenblik een enkele aanwijzing juist interpreteert en dan door zijn vastberaden optreden een ramp verhindert.

Onafhankelijk van een dergelijke bijna-tragedie, en onafgezien van de mensenverachtende wreedheid van dergelijke daden, - de omstandigheden doen me nadenken, want ze zijn typisch en in zekere zin ook symptomatisch voor ons mensen en voor de tijd waarin we leven.

We proberen ons in te dekken en te beveiligen door het verzamelen van alle mogelijke informatie. We zoeken bewijzen en bewijsstukken en we denken dat, hoe meer van dergelijke stukken we kunnen vergaren, hoe zekerder we kunnen zijn dat we alles onder controle hebben en hoe minder er iets fout zou kunnen lopen. Op die manier doen mensen een poging om hun leven te beveiligen.

En op een volledig gelijklopende manier proberen we ook ons geloof te beschermen. We zoeken naar aanwijzingen en bewijsstukken, naar informatie allerhande, om te kunnen bewijzen dat het geloof klopt, dat de Bijbel toch gelijk heeft en dat alles exact zo is gebeurd zoals we het vroeger in de les Godsdienst in de Bijbelse verhalen hebben gelezen.

Maar noch het geloof, noch het leven worden zekerder naarmate wij bergen van informatie verzamelen. De terroristische aanslagen in Parijs en in Brussel hebben ons duidelijk gemaakt dat dat maar in zeer beperkte mate functioneert. Het functioneert niet in het afweren van dagelijkse gevaren en het functioneert even weinig in geloofszaken. Het leven wordt er niet minder levensgevaarlijk door en het geloof wordt ook niet beter bewijsbaar.

Juist deze dag van Driekoningen is daar een goed voorbeeld voor. Wat horen en lezen we in deze dagen niet allemaal in de diverse media! Er wordt gefilosofeerd over sterrenconstellaties in de tijd van Jezus’ geboorte. Alle mogelijke planetaria proberen het fenomeen van de ster van Bethlehem te verklaren. Amerikaanse TV zenders trachten de reiswegen van de zogenaamde drie koningen te reconstrueren en velen zijn er heilig van overtuigd dat ze het Bijbelse verslag kunnen onderbouwen en het geloof zo meer zekerheid zullen kunnen geven.

En het enige wat gebeurt is dat er weer een hoop informatie wordt verzameld die met het eigenlijke gebeuren waar het om gaat niets, maar dan ook helemaal niets van doen heeft.  

Als zou de ster op de dag van driekoningen van betekenis zijn. Als zou het van belang zijn of het zich toen om sterrenkundigen of koningen heeft gehandeld, of het zich in de tekst om historische personen of om symbolische figuren handelt. Alsof het werkelijk van belang zou zijn of er een os en een ezel in de stal stonden of niet. Alsof het werkelijk van belang zou zijn dat er een volkstelling heeft plaatsgehad en of de geboorte nu echt in Bethlehem dan wel in Nazareth heeft plaatsgehad; Zelfs de vraag over het vaderschap van Jozef, waarover dogmatici jarenlang kunnen disputeren, is tenslotte ook maar bijkomstig.

Bijkomstigheden waar men ernstig kan discuteren, waarover mensen uit elkaar zijn gegaan, die tot regelrechte godsdienstoorlogen hebben geleid en die ons dikwijls mijlenver weg voeren van het wezenlijke, van het enige wat echt belangrijk is in het kerstverhaal:

Dat God zelf mens is geworden opdat wij mensen ook terug menselijk zouden worden.

Hoe dikwijls zijn wij niet geneigd om dat te vergeten? Hoe dikwijls wordt het wezenlijke niet overdekt door traditie en volksgebruiken?  Hoe dikwijls lopen niet juist diegenen gevaar, die zich in geloofszaken en in de theologie zeker wanen,  om zich in bijkomstigheden en belangloze details te verstrikken?

Daar gaat het vandaag over. Het feest van de wijzen die zich vanuit hun verre land op weg hebben begeven, gaat juist daar over – daarover dat diegenen die met de zaak helemaal niets van doen hebben, die eigenlijk helemaal van niets weten, die er niet bijhoren en uiteindelijk ook niets te zeggen hebben, dat die mensen het wezenlijke, datgene waar het werkelijk om gaat, dikwijls veel vlugger en veel beslister begrijpen dan diegenen die het eigenlijk zouden moeten weten.

Terwijl die laatsten nog over bijkomstigheden discuteren, terwijl zij nog over de koning van de Joden en over machtsvragen twisten, hebben anderen, omdat ze een enkel teken juist hebben geïnterpreteerd, op het beslissende ogenblik het enige juiste gedaan.   

Dat moet ons toch ook te denken geven!

Amen