# Doop van de Heer (2008)

- Auteur: Ides Nicaise
- Datum: 12 januari 2008
- Liturgie: A-cyclus · Kersttijd · Doopsel van christus · wit
- Bron: https://preken.be/a/kerst/doopsel-van-christus/doop-van-de-heer-2008-ides-nicaise/


De lezing van Matteüs is
in haar oorspronkelijke versie nauwelijks vijf verzen lang.
Wij hebben geluisterd naar een hertaling die het gebeuren
in een historisch kader plaatst. Op die manier kan ik mijn
commentaar inkorten.

Vooreerst valt mij op hoe
dit evangelie een dubbel scharniermoment inhoudt. Enerzijds
maakt Jezus een radicale maatschappijkeuze als hij zich door
Johannes laat dopen. Laten we niet vergeten dat Johannes enige
tijd later gevangen en onthoofd wordt, omwille van zijn persoonlijke
kritiek op Herodes, maar natuurlijk ook omwille van zijn "subversieve"
leer. Van Johannes wordt vermoed dat hij verwant was aan de
Essenen, een sekte die zich afzette tegen het establishment
van de Farizeeën. Johannes hield van deze sekte een aantal
thema's zoals de zuivering en de radicale bekering, maar hij
richtte zich duidelijk tot de brede lagen van de bevolking.
De doop van Jezus was dus geen puur individueel religieus
bekeringsmoment: ze was een inwijding in een "staatsgevaarlijke"
beweging. Dat is het eerste scharniermoment.

Het tweede scharniermoment
is de mystieke openbaring van God, die gepaard gaat met een
religieuze zending. Jezus krijgt daar, in het water van de
Jordaan, zijn officiële en publieke missie. Die ene zin "Dit
is mijn Zoon, mijn geliefde, in wie ik welbehagen heb" houdt
een liefdesverklaring, een bevestiging én een zending in.
Die zending is als dusdanig niet rechtstreeks uit Gods uitspraak
af te leiden, maar de hele context roept ze op. Johannes en
de ganse gemeenschap ter plaatse spraken over niets anders
dan over een nieuwe Messias en een bevrijdingsbeweging. Enkele
woorden uit de hemel waren voldoende om dit verlangen om te
zetten in een mandaat, een startschot. Maar bovendien laat
de verwijzing naar Jesaja meteen ook vermoeden over welk type
zending het gaat: het is geen opstand van een guerrillagroep,
geen politieke revolutie, maar een liefdevolle, bevrijdende,
verlichtende boodschap.

T.o.v. de boodschap van
Johannes kan dit gezien worden als een verdere accentverschuiving.
Johannes had een hardere, meer dreigende stijl aan het adres
van het establishment. Voor hem "lag de bijl al klaar aan
de wortel". Jezus zou meer nadruk leggen op de centrale rol
van de liefde, en de bevrijdende kracht van het geloof. Maar
laat ons liever over de verschillen heen zoeken naar de continuïteit
tussen beide figuren: tenslotte heeft Jezus heel bewust gekozen
om toe te treden tot de beweging van Johannes. Wat hen verbindt
is eenzelfde heldere, radicale kijk op het Rijk Gods en hun
ijver voor gerechtigheid. Beiden benadrukken Gods keuze voor
de armen en zondaars.

Wat mij in dit evangelie
het meest treft is dat beide scharniermomenten: het maken
van een maatschappijkeuze enerzijds, en het sacrament van
de doop anderzijds, bij Jezus zo onlosmakelijk met elkaar
verbonden zijn. Je zou het zelfs zo kunnen uitdrukken, dat
God de toetreding van Jezus tot de beweging van Johannes bekrachtigt
en heiligt. In onze traditie is het doopsel misschien wat
uit zijn maatschappelijke context gerukt, doordat baby's bij
hun doopsel geen maatschappijkeuzen kunnen maken. In het vormsel
gaan jongeren een hele stap verder. Maar ook op 12 jaar heb
je nog weinig van de wereld gezien... Het lijkt me een permanente
opdracht om, telkens wanneer wij onze doopbeloften hernieuwen,
bv. bij dooprituelen of tijdens de paaswake, dieper te graven
naar de maatschappijkeuze die in het doopsel vervat zit.

**Lied 610: "Hoort
hoe God met mensen omgaat" (strofen 1, 12, 13)**

Daarnet hadden we het over
de band tussen de maatschappelijke en religieuze dimensie
van het doopsel. Er is nog een andere boodschap in de lezing,
die mij telkens weer doet huiveren van ontroering. Dat is
die ‘stem uit de hemel'. Stel je voor! *God himself speaking
on the phone!* Hij, over wie slechts zelden en onrechtstreeks
een tip van de sluier opgelicht wordt, hij die gehuld gaat
een nevel van mysterie, komt even op het voorplan en spreekt
één zin uit. Maar wat voor een uitspraak! Voor Jezus moet
dit geklonken hebben als: "Jij bent mijn toekomst, mijn uitzicht,
het kind waar ik zielsveel van hou. Al wat jij doet gaat mij
ter harte. Ik stuur je uit om mijn Rijk te vestigen onder
de mensen. Ik zal met jou verbonden blijven, wat er ook gebeurt."

Het zal je maar overkomen,
dat God zo - privaat of publiek - over jou spreekt. Dit zal
zonder twijfel in Jezus' geheugen gebrand gebleven zijn, tot
hij drie jaar later op het kruis verging van de pijn. Zulke
woorden hebben de kracht van een catapult - neen, van een
raket. Als de liefdesverklaring van een mens je al vleugels
geeft, hoeveel te meer dan die van God! Laten we wel wezen:
de uitspraak ging over Jezus, en is niet zomaar automatisch
van toepassing op elk van ons. Maar Jezus sprak voortdurend
over God als de Vader van alle mensen, die elk gebed verhoort
en veel kamers heeft in zijn huis. Die waterval van liefde,
die onuitputtelijke bron, dit eeuwige appèl gaat niet aan
ons voorbij als wij kiezen om dezelfde doop te ondergaan als
Jezus. Hebben jullie ooit zo'n moment meegemaakt, dat de hemel
boven je openging ? Het gevoel, dat God je zegt: "dit
heb je goed gedaan. Doe zo voort. Ik hou van jou."?

Je kan zo'n ervaring ook
meemaken bij iemand uit je omgeving, die door zijn/haar evangelisch
engagement bij jou het beeld oproept van een Messias. We hebben
behoefte aan zulke getuigen. Bart Peeters verwijst in zijn
lied naar iemand die je zonden vergeeft, iemand die mee met
je lacht, die niet in glamour leeft... een Messias die authentiek
blijft en zich niet laat vangen door macht of corruptie.

Tenslotte wil ik nog even
stilstaan bij die duif uit het verhaal: de Heilige Geest,
die niets zegt, maar "neerdaalt" en zoveel meer bewerkstelligt
dan een symbolische aanwezigheid. Wij kennen de duif als een
boodschapper van hoop (ik denk aan de duif die het einde van
de zondvloed aankondigt), of de postduif vanuit belegerde
steden, of het koppel tortelduiven als symbool van liefde.
De Heilige Geest is hier ook de werkzame kracht van Gods liefde,
die mensen met elkaar verbindt en ons begeleidt in onze zending.
Ik heb ooit de lessen kenleer gevolgd bij Prof. Van der Veken,
die elke les begon met een gebed tot de H. Geest. Hij was
inderdaad een ‘begeesterd' man, bij wie het geluk en de wijsheid
van zijn gezicht afstraalden. Kunnen we die aanwezigheid van
de H. Geest nog herkennen in onze omgeving? Ik nodig jullie
uit om straks, na de communie, dergelijke herkenningsmomenten
met elkaar te delen. Heb jij misschien ooit de hemel zien
opengaan? Heb jij ooit de duif zien hangen?

