# 4e zondag door het jaar A (2008)

- Auteur: Stichting Petrus Canisius
- Datum: 1 februari 2008
- Liturgie: A-cyclus · Tijd door het jaar · 4e zondag · groen
- Bron: https://preken.be/a/door-het-jaar/4/4e-zondag-door-het-jaar-a-2008-stichting-petrus-canisius/


#### Inleiding

'Vreugde voor hen die zoeken naar God. Zoekt de Heer en neemt toe in
kracht, zoekt zijn aanschijn zonder ophouden.' Tot driemaal toe komt
het woord 'zoeken' voor in het intredelied. Je gaat pas zoeken als je
iets kwijt bent. Zijn wij God dan kwijt, zijn we Hem verloren? Dat nu
niet direct, maar we zijn wel de richting kwijt, de weg die leidt naar
Hem. Als je de weg kwijt bent en je wilt die terugvinden, dan moet je
je oriënteren, en dat kan door middel van een kompas. De kompasnaald
zoekt bijvoorbeeld het noorden op. Wij hebben ook een ingebouwd kompas:
ons hart, en de naald van ons kompas, van ons hart, zoekt niet het
noorden, maar die zoekt God. God is overal, maar onze God heeft Zich
geopenbaard in Jezus en daarom zijn onze kerken georiënteerd op het
oosten, want daar is God verschenen in Jezus als een Licht in de
duisternis. En vandaar zal Hij ook wederkomen. Hij zal dan verschijnen
met macht en heerlijkheid, met het teken van de Mensenzoon, het kruis,
dat hier aan de wand hangt. Zo staan wij gericht op God, die in het
oosten als een Licht in onze wereld is opgegaan. Wij zijn opgenomen in
een reddende beweging, een uittocht van Godswege, weg uit de duisternis
van het kwaad. Dat moet aan ons allemaal persoonlijk gebeuren. Het
geschiedt nu aan ons als gemeenschap, maar aan ieder van ons
persoonlijk is dat verlangen, dat zoeken naar God ingeschapen. Dat is
gebeurd bij het heilig Doopsel. Toen is ons hart een heiligdom geworden
en, zoals deze kapel, op God geordend. Al het andere is ondergeordend
aan dat ene: het zoeken, het verlangen naar God. \
In deze zondagse
eucharistie willen wij ons nog eens te binnen brengen, dat wij dat
persoonlijk aan ons hebben laten geschieden toen wij klein waren, nu
kunnen wij er helemaal met ons hart bij zijn, met ons hart waarin het
verlangen naar God is ingeschapen.

#### Homilie

*“Toen Jezus de menigte zag, ging Hij de berg op."* Jezus
wordt ons hier geschetst als een tweede Mozes, want ook Mozes ging,
voordat hij zich tot het volk richtte, eerst de berg op, de berg van
God, de Sinaï, waar God zijn heiligheid openbaart. Daar heeft hij een
ontmoeting met God. God komt op de eerste plaats, in de liturgie en in
de verkondiging. We beginnen niet bij de mensen, we praten niet eerst
wat met elkaar, we houden niet eerst een soort collecte van menselijke
ervaringen, nee, we beginnen meteen hoog, hemelhoog, op de berg van
God, de Godenberg, waar Mozes en Elia begonnen. Jezus, Mozes en Elia
zijn bergmensen, mensen die in de eenzaamheid God zoeken, zoals wij
begonnen met de intredezang: 'Zoekt de Heer …' Godzoekers zijn mensen
die getekend worden door het zoeken naar God.\
\
Boven op de berg
van God ontvangt Jezus het Woord van God. Dat Woord komt ván God en het
gaat óver God; het is helemaal een goddelijk Woord. Het zijn woorden
van God over mensen in wie God het werk doet, waarin God het werkwoord
is: zalig! *"Zalig de armen van geest."* Dat is geen
menselijke zaligheid, zo in de geest van: 'Heb je een fijne vakantie
gehad?' 'Ja, zalig!' Of: 'Hoe smaakt het eten?' 'Zalig!' De zaligheid
van God is ver van alles waarmee wij mensen elkaar verzaligen en
verzadigen. Het heeft weinig of niets te maken met de dingen die wíj
elkaar toewensen, ook niet wanneer wij elkaar het goede toewensen: 'Het
ga je goed', of: 'Wel thuis', of: 'De beste wensen voor het nieuwe
jaar', of: 'Veel succes', of: 'Pas goed op jezelf.' Nee, op dat vlak
ligt Gods zaligheid niet. Het is echt een zaligheid van God, een
godzaligheid. En gelukkig maar, want anders zouden de meeste mensen
achter de zaligheid vissen: de zieken, de zwakken, de ouden, de
bejaarden, de psychisch zwakken, de gekwelden, zij die hongeren en
dorsten naar de gerechtigheid. Uiteindelijk zouden álle mensen dan
achter het net vissen, want ergens loopt het leven altijd uit op lijden
en dood.\
\
Onze God begint waar de menselijke zaligheid ophoudt.
Als wij er niets meer in zien, bijvoorbeeld als wij door de malaise in
het religieuze of kerkelijke leven ineengeschrompeld zijn tot zo'n
klein groepje waarvan de profeet Sefanja in de eerste lezing zegt: de *"ootmoedigen van het land”,* de geringen, de minderbedeelden.*“Dan laat ik bij u alleen nog over een ootmoedig, bescheiden volk, dat
zijn toevlucht vindt bij de naam van de Heer: de rest van Israël." \*Of
als we ineengeschrompeld zijn tot de havelozen waarmee de Kerk in
Korinte begonnen is en waarvan sint Paulus zegt, dat dat groepje
armzaligen bestaat uit havelozen, naar menselijke maatstaf niet
geleerd, niet machtig, niet van hoge afkomst. Maar wat nu als niemand
er meer iets in ziet? *"Zoekt de ootmoed”,* zoekt de eenvoud, zoekt dat ene in je leven wat er echt toe doet: het aanschijn van de Heer. *“Gij allen, ootmoedigen van het land, die zijn geboden naleeft; zoekt de gerechtigheid, zoekt de ootmoed."*
Als niemand er meer iets in ziet, God ziet er nog iets in; waar de
mensen op aarde eindigen, begint God. Hij begint in Jezus, die alleen
maar God zocht, voor wie God boven alles ging, boven zijn eigen
welzijn, boven zijn eigen leven. Daarom, als de mens God zoekt en wel
God alleen, Hem boven alles en allen stelt, dan kan God ook hém gaan
zoeken, Zich aan hem geven.\
\
Jezus wijst in de zaligsprekingen
van vandaag de situaties aan waarin zijn Vader zal gaan optreden.
Situaties van armoede, vervolging, treurnis, verdriet, honger,
conflicten, geweld, onenigheid, al die situaties waarin mensen niets
meer hebben en niets meer zijn, niets meer hebben om zich aan vast te
houden. In die situaties geschiedt God, daarin maakt God geschiedenis,
daarin wordt de Naam van God opnieuw machtig, krijgt God macht over de
mensen. Want er wordt steeds gesproken over het Rijk der hemelen. *"Zalig de armen van geest, want aan hen behoort het Rijk der hemelen”,* het
Rijk van God. “Zalig die treuren, want zij zullen getroost worden", en
iedereen verstaat daarbij, dat zij getroost zullen worden door God. De
ootmoedigen, de zachtmoedigen zullen het land bezitten, het land van
God. Die hongeren en dorsten zullen verzadigd worden, door God. En de
barmhartigen zullen barmhartigheid ondervinden, van God. Want groot is
uw loon in de hemel, bij God.\
\
Eigenlijk zijn de zaligheden de
weg van de schepping. Als Jezus de armen zalig prijst, dan betekent dat
eigenlijk zoveel als: zoals jullie zijn geschapen, zo is het goed.
Daarin kun je de Godzaligheid beleven. De mens heeft de opperste
zaligheid als hij niets heeft dan God alleen; zoals hij eenmaal uit
Gods hand is voortgekomen. Van God alleen kun je leven, daar hoeft
niets meer bij. *"De mens leeft niet van brood alleen, maar van ieder woord dat komt uit de mond van God"*
(Mt 4,4 naar Dt 8,3). Wat maakte dan de opperste zaligheid uit in het
paradijs? Vruchtbomen, het heerlijke klimaat, de vrede met de natuur,
de harmonie tussen mens en dier? Ja, dat alles, maar als een
uitdrukking, als een aankleding van de vrede met God, van de harmonie
met God, van de intimiteit met Hem. Adam en Eva, zoals het in de Bijbel
wordt voorgesteld, genoten God in de schepping, zijn scheppende hand en
zijn liefdevolle hart. Zij genoten de liefde van de Schepper. Als wij
dan ook pijn ondervinden van iets, als we bitterheid ervaren of
eenzaamheid, als wij ons gefrustreerd voelen, als dit of dat ons komt
te ontvallen, dan is dat een teken dat wij ons dingen van God hebben
toegeëigend, als een soort vervanging voor God, als een vervanging voor
het eigenlijke geluk. Daarvoor in de plaats hebben we ons een
menselijk, een aards, een werelds geluk geschapen. Als we nu eens
zouden loslaten wat wij ons hebben toegeëigend.\
\
In iedere
eucharistie worden wij daartoe uitgenodigd bij de offerande. Dat wij
alles wat wij hebben en zijn, de vruchten van de aarde, wat wij er aan
hebben toegevoegd, de natuur en de cultuur, dat wij dat teruggeven aan
God, dat we dat bij God laten, dan kan Hij ons dat alles terugschenken,
maar dan met het eigenlijke erbij: zijn liefde. 'Dit is mijn Lichaam
voor u, dit is mijn Bloed voor u', mijn liefde tot het uiterste toe.

