# Christus Koning als goede herder (2005)

- Auteur: Colm Dekker
- Datum: 19 november 2005
- Liturgie: A-cyclus · Tijd door het jaar · 34e zondag · wit
- Bron: https://preken.be/a/door-het-jaar/34/christus-koning-als-goede-herder-2005/


Op het feest van Christus, Koning van het heelal wordt ons een mens
voorgesteld die aan het einde van de tijden ieder van ons komt
oordelen. Hij zal ons beoordelen op de manier waarop wij - al dan niet
- elkaar hebben geholpen om goed en prettig te kunnen leven.\
In de tijd waarin dit evangelie van Matteüs werd geschreven, werd de
wederkomst van Jezus heel spoedig verwacht, zelfs zo snel dat iedereen
er rekening mee hield dat dit nog tijdens hun leven zou gebeuren. In
die zin leefden de eerste christenen in een permanente Adventstijd: ze
zagen uit naar de (weder)komst van hun Heer.\
\
De twee lezingen van vandaag leggen ons uit op welke manier Jezus koning is en waarom dit feest voor ons nog steeds actueel is.\
\
De profeet Ezechiël leefde eeuwen vóór Jezus en zegt dus niets over
hem. Wel richt hij zich namens God tot de leiders van het volk Israël
en verwijt ze dat ze het volk slecht geleid hebben. Hij noemt ze
"slechte herders" die zichzelf tegoed hebben gedaan aan de schapen in
plaats van voor ze te zorgen. Ze hebben hun wol gebruikt om zichzelf te
kleden en hun vlees om goed te kunnen eten, en intussen hebben ze de
schapen laten omkomen als ze zwak waren of verdwaalden. Tegenover deze
slechte herders stelt Ezechiël dan \
dat God zelf zijn kudde zal weiden als een goede herder om ze rust en
veiligheid te bieden. Hiermee zit de profeet Ezechiël op het spoor van
de traditie van het volk Israël. Waar bij de omringende volkeren de
herder een heel gebruikelijk beeld was voor hun god of koning is er bij
Israël maar één echte koning en één goede herder: JHWH, de God van
Israël, die hart heeft voor zijn volk, zijn kudde, die met hen meetrekt
en goed land voor hen vindt. Het beeld van de herder wordt in Israël
nooit positief voor mensen gebruikt, maar wel veelvuldig negatief als
de leiders van het volk het weer eens hebben laten afweten. De enige
uitzondering is koning David, die wel koning en herder is naar Gods
hart. Maar Ezechiël confronteert niet alleen de leiders van Israël met
hun slechte herderschap. Ook het gewone volk, de schapen, verwijt hij
hoe slecht zij vaak onderling met elkaar omgaan. Zo zorgen de sterksten
dat zij zelf het beste stuk grond afgraven en het helderste water
drinken, en als ze genoeg hebben gehad vertrappen ze doelbewust het
gras en bevuilen het water om te voorkomen dat anderen uit de kudde er
ook van kunnen profiteren. Precies bij dit beeld van Ezechiël van de
rammen en bokken sluit Matteüs aan.\
\
Matteüs rondt (na de verhalen over de verstandige en dwaze meisjes, de
knechten met hun talenten die allemaal in afwachting zijn van de
terugkomst van hun heer)hoofdstuk 25 over het laatste oordeel af met
het beeld van de Mensenzoon die op de troon van zijn heerlijkheid
gezeten, alle volkeren van de wereld voor zich verzamelt en ze van
elkaar scheidt zoals een herder met de bokken en de schapen doet.
Daarbij confronteert hij ze met de manier waarop ze met elkaar zijn
omgegaan. Hebben ze elkaar het leven mogelijk gemaakt of juist
onmogelijk? Deze vraag wordt heel concreet ingevuld, en de zwaksten in
de samenleving vormen het criterium. Wat daarbij opvalt, is hoe
concreet Jezus is, heel lijfelijk, uitgaande van primaire
levensbehoeften: "Heb je gezorgd dat de mens naast je ook te eten had,
en te drinken, kleren aan zijn of haar lijf, heb je haar zien staan,
heb je hem bezocht en welkom geheten?" Er is niets zweverigs aan deze
werken van barmhartigheid, zoals wij ze zijn gaan noemen. Jezus maakt
duidelijk dat het antwoord op deze vraag voor hem samenvalt met de
vraag: "Ben jij trouw (geweest) aan het Verbond van God met de mensen?"
Wat opvalt is dat tot vier maal toe deze reeks goede werken aan bod
komt, en dat zowel de schapen als de bokken zich niet eens bewust waren
dát ze handelden zoals ze handelden. Kennelijk gaat het hier om een
houding die wij in ons dagelijks leven hebben aangenomen die het voor
ons vanzelfsprekend maakt dat we ons bewust zijn van de mensen om ons
heen, hun noden zien en ons om hen bekommeren, ofwel dat onze houding
zo op onszelf gericht is dat het &vanzelf& gaat dat we de ander
niet eens zien. Jezus identificeert zichzelf met de mens in nood, de
hulpbehoevende mens, degene die om wat voor reden dan ook er alleen
niet meer uitkomt, de mensen die aan de rand van onze samenleving
terecht zijn gekomen en die we - vaak letterlijk! - niet zien als wij
verder gaan met ons eigen leven. Jezus nodigt ons uit van perspectief
te wisselen: "In hen ontmoet je mij." en "Als je mij een plek wilt
geven in jouw leven, zoek dan de armen op. Voor God tellen alle mensen;
God schrijft nooit iemand af, en laat voor iedereen de zon opgaan."\
\
Wat zeggen deze lezingen nu over Jezus als koning?\
Ook al wordt vandaag Jezus nergens "goede herder" genoemd, toch dringt
dit beeld zich aan ons op. Hij is koning door voor de mensen te zijn
als een "goede herder", zoals alleen God zelf is. Als een goede herder
scheidt de Mensenzoon de bokken van de schapen, en hij spreekt recht,
niet om sommige schapen uit te stoten, maar opdat alle schapen weer
leven vinden, in overvloed. Vanzelfsprekend zoekt hij ze op in hun nood
of als ze verdwaald of verloren zijn. In het evangelie volgens Johannes
noemt Jezus zichzelf de goede herder, en in de christelijke kunst is
hij vanaf het vroegste begin ook zo afgebeeld, icoon van God, de ene
ware goede herder en koning van Israël, zoon van David, de enige
menselijke &goede herder&. Vandaag op de laatste zondag van het
kerkelijk jaar komen wij hem tegen als koning die herder is, in het
krachtenveld van goed en kwaad, in het licht van het uiteindelijke
oordeel.\
\
Bijbelse beelden van het laatste oordeel zijn nooit fatalistisch
bedoeld. De wereld is niet verdeeld in schapen en bokken, en "Wat je nu
eenmaal bent, dat blijf je." Nee, het is nooit te laat om je te
bekeren, want die bokken en schapen zitten allebei in ieder van ons, en
een dubbeltje kan wel degelijk een kwartje worden. Het is ook zeker
niet de bedoeling dat wij zelf oordelen, niet over onszelf, laat staan
over een ander! Wel proeven we in het evangelie een soort algemene
stelregel: wie denkt er in het leven al te zijn, heeft nog een hele weg
van bekering af te leggen; wie denkt er nooit te komen, kon wel eens
verder zijn dan zij of hij zelf denkt. Die zou ik gunnen wat
barmhartiger te zijn voor zichzelf, zoals we mogen vertrouwen dat God
is. Christus zit wel aan Gods rechterhand, maar als de goede herder,
die naar ons omziet.\
\
Volgende week begint de Advent en zien we uit naar de komst van de
eerste en kleinste der mensen. Eigenlijk is het feest van vandaag,
Christus Koning, en elke dag van ons leven, ook al Advent. We vieren de
grote koning, die zich als een echte leider en herder bekommert om onze
samenleving en we bereiden ons in ons leven en in onze houding voor op
zijn wederkomst. Die weg is nooit af. We sluiten de cirkel en beginnen
meteen weer opnieuw, zoals de Joden doen als ze in de synagoge met het
voorlezen van de Tora helemaal aan het eind zijn. Ze beginnen meteen
weer opnieuw van voren af aan.

