Wakkere mensen gevraagd A (2011)

Het begint tegen het einde van het kerkelijk jaar,

en tegen het einde van het kalenderjaar te lopen.

In Matteüs' evangelie begint ook zijn verslag over Jezus' leven

op een eind te lopen.

Het boek is bijna uit, we zijn al bij hoofdstuk 25

en er volgen nog maar twee hoofdstukken.

 

De slotwoorden van Jezus zijn allemaal verhalen en parabels

over het einde van zijn leven maar ook van de hele menselijke geschiedenis.

Kennelijk houdt hem dat al bezig net zoals ons dat zelf bezig zou houden

als we bij de laatste hoofdstukken van ons leven bezig zijn.

Jezus´laatste woorden

-vlak voor zijn lijden uitgesproken-

zijn woorden die oproepen tot waakzaamheid

omdat niemand weet wanneer en hoe dat einde daar zal zijn.

 

Kerk

De momenten waarop de kerk,

vaak in de gedaante van enkelingen of kleine groepen,

werkelijk duidelijke taal durft te spreken,

worden vrijwel altijd als evangelische momenten herkend.

Helaas meestal te laat.

Wanneer de duidelijke getuigenissen klinken,

worden ze door tijdgenoten als hinderlijk ervaren.

 

De Nederlandse bisschoppen en andere bisschoppen

riepen Amerika op GEEN OORLOG TEGEN IRAK TE BEGINNEN.

Daar hadden velen moeite mee.

 

De Duitse kerk had er GEEN moeite mee in 1914,

toen de keizer manschappen opriep voor ´zijn´ oorlog,

in de kerken te laten lezen:

´Geef de keizer wat des keizers is´.

We zeiden, toen dit evangelie aan de orde was enkele weken terug

dat het vervolg: ´maar geef God wat van God is´ -  dat is eigenlijk alles  - 

buiten beschouwing werd gelaten.

 

Diezelfde Duitse kerken hadden later de grootste moeite

om zich openlijk te verzetten tegen Hitler

met zijn afschuwelijke plannen.

Dat liet men aan een kleine groep over, de zgn. ´Bekennende Kirche´. 

 

Het gaat er hier niet om een soort ´chronique scandaleuse´ aan te leggen,

hoewel er nog tientallen voorbeelden kunnen worden genoemd.

De bedoeling van mij is om ons, mensen die aan de basis,

in ´gewone´parochies of gemeentes, bezig zijn

te wijzen op het belang van de kleine groep voor de grote kerkgemeenschap.

 

Dat de Nederlandse bisschoppen in de oorlog,

aangevoerd door de stugge Amelander kardinaal De Jong,

hun mond luid en duidelijk open deden is iets om dankbaar voor te zijn

en een teken van de naderende nieuwe tijd

van geestelijke volwassenheid van de gelovigen.

 

Dat alles klinkt mee in de evangelielezing van deze zondag.

 

Wijs of dwaas

De parabel klonk een beetje afstandelijk

door de oude vertaling ‘de wijze en de dwaze maagden’

die nog in ons hoofd zit.

Het woord maagd is plechtig, de woorden dwaas en wijs evenzeer.

Het citaat uit het Boek der Wijsheid

dat deze zondag klinken mag, bevestigt dit beeld.

Gelukkig kunnen we het woord ´wijs´  ook vervangen

door een beter woord dat bovendien nog Hebreeuws is ook:  ´goochem´. 

Het is wat in waarde gedevalueerd

maar heeft het oorspronkelijke karakter

van het Hebreeuwse ´chakôm´ goed bewaard.

Het is een woord dat met het handelen hier en nu te maken heeft.

 

De wijze maagden, liever gewoon vrouwen, van onze parabel

zijn geen vroom schrijdende prinsessen

maar eigenlijk ‘goocheme meiden’

om het een beetje eigentijds te zeggen,

vrouwen die ter zake zijn en doen wat er gedaan moet worden.

Zeg nu niet ‘wat zielig voor die anderen

die niet naar binnen mochten’ want het is een parabel

en dat moet er duidelijk gesproken worden.

Vooral als wij letten op wat volgt:

 

De slaperige mannen

in het volgende hoofdstuk horen we immers spreken

over de slaperige mannen, de apostelen van Jezus

die als het er op aan komt allemaal in slaap vallen.

Gelukkig zijn er dan ook vrouwen, wijze vrouwen

die met hem meegaan tot onder aan het kruis

en op de paasmorgen, nog voor dat de mannen wakker zijn

bij het graf van Jezus aanwezig zullen zijn

en de boodschap zullen horen: de bruidegom leeft!

 

Het laatste oordeel

In veel commentaren wordt deze parabel uitgelegd

als een oproep tot waakzaamheid

als de Heer komt bij zijn laatste oordeel.

Veel mensen denken dan… dat maak ik niet meer mee.

Maar het zou wel eens dichterbij kunnen zijn dan wij denken.

 

Waakzaamheid is geen luxe

Als iemand zijn of haar stem niet verheft

kiest hij of zij voor een voortbestaan van alles

dat is zoals het is.

De gelovige heeft echter een roeping om op te komen voor recht en vrede

omdat –zoals de Bijbel dat zo mooi zegt in het boek Exodus-

er één is er die zeker niet slaapt!

 

De Ene die niet slaapt

Dat is die Ene die zich aan Mozes bekend maakte

met de naam ´Ik zal er zijn´.

Hij zei: ´Ik heb het kermen van de verdrukten gehoord,

Mozes, ja jij, ga naar de farao en zeg: Laat dit volk gaan !´

 

Profeten

Mensen die wakker in hun tijd stonden waren de profeten die uitzagen

naar een nieuwe wereld. 

´Wachter, hoever is de nacht ?´ roept Jesaja smekend uit.

Een profeet ziet uit (Jes. 21, 11) naar Gods nieuwe toekomst.

Hij staat open voor zijn vernieuwing.

Hij wekt zijn hoorders op waakzaam te zijn.

 

Dat lukt niet altijd. Jesaja zegt:

´De rechtvaardige komt om

en er is niemand die zich er iets van aantrekt.´(Jes. 57, 1)

‘Liever dromen mensen weg,

ze hebben de sluimering lief.´(Jes. 56, 10 e.v.)

 

Het rijk der hemelen

In heel Matteüs´ evangelie gaat het om de komst van het Rijk van God.

Hoewel dat ‘rijk der hemelen’heet,

komt het niet uit de lucht vallen, maar vraagt actie, dynamiek.

God heeft - wil dat Koninkrijk komen- een wakkere kerk nodig.

En, als er over de laatste dingen  gesproken wordt in het evangelie

is het alleen maar om ons er aan te herinneren

dat het uiteindelijk slagen van Gods Schepping

afhangt van onze benutting van de kansen hier en nu.

 

Van onze keus vandaag hangt het af

of de Heer ons onder de rechtvaardigen kan rangschikken of niet.

 

conclusie:

Het evangelie van vandaag verteld ons twee dingen.

ten eerste dat we ons aan het voorbereiden zijn op iets leuks:

het einde waar wij op wachten iets niets droevigs

maar een bruiloftsfeest.

 

Ons leven is één grote voorbereiding

op een feest... gezellig toch.

 

Het tweede punt is

dat de beste voorbereiding voor het feest

de nuchtere waakzaamheid is hier en nu.

 

Ze zult 'olie in je lampje moeten hebben'

je zult wakker moeten zijn en actief al je dagen.

 

Gesuft wordt er genoeg.

Gesuft door de Europese politici,

door de verenigde naties die,

nu er duizenden slachtoffers in Afrika vallen

omdat de grenzen in Afrika nog uit de koloniale tijd

zo kunstmatig zijn dat ze het niet houden...

terwijl duizenden en duizenden mensen sterven,

eindelijk zenuwachtig worden

en aan het bakkeleien slaan

of ze wel of niet

iets zouden kunnen en moeten gaan doen.

 

Gesuft wordt er teveel,

door mensen die aarzelen, niet tot een besluit komen

wachten, wachten en nog eens wachten.

 

De joodse rabbijnen leren ons:

‘het is niet erg als we bij wat we doen fouten maken

het enige wat echt hopeloos is

als we niets doen.'

 

Nu wij

De Messias is verschenen, de Bergrede heeft geklonken.

De nieuwe wereld is zichtbaar geworden rond Jezus

in zijn geneeskracht, in wat er met verblinden en verlamden is gebeurd.

 

Via Willibrord, (wiens feestdag wij morgen gaan vieren)

en de zijnen is de boodschap van Jezus

ook tot onze streken doorgedrongen

en zo zijn ook wij opgeroepen

zijn woord serieus te nemen,

te horen en te doen

en wakker te zijn in deze onze tijd.

 

De wakkere lichtdraagsters van vandaag zijn ons voorbeeld

om wakker onze roeping te dragen

hun licht brandt ons ten voorbeeld

ook in de donkere nacht.

 

Want donker is de nacht als mensen versuffen:

daarover dicht een moderne schrijver:

 

 Toen de joden door antisemitisme vervolgd werden

 heb ik niets gedaan... want ik ben geen jood.

 

 toen vrouwen werden gediscrimineerd

 heb ik niets gedaan... want ik ben geen vrouw

 

 toen homo's in elkaar werden geslagen

 heb ik niets gedaan... want ik ben geen homo

 

 Toen de buitenlanders werden weggestuurd

 heb ik niets gedaan... want ik ben geen buitenlander

 

en dan komt het huiveringwekkende slot:

 toen was ik zelf aan de beurt om vervolgd te worden

 en er was niemand die protesteerde.

 

Zo moge het niet zijn



Speciaal voor dit evangelie, en speciaal dus voor deze zondag

componeerde Bach zijn koraal: ‘Wachet auf, ruft uns die Stimme’

het is toch prachtig en toepasselijk om daar nu even naar te luisteren

om het evangelie des te beter tot ons te laten doordringen,

Stephan van de Wijghert zal het voor ons spelen……



Uit Paulus’ brief aan de Romeinen:

 

Broeders en zusters,

u kent de tijd waarin wij nu leven:

u weet dat het hoog tijd is

om uit uw slaap te ontwaken.

Het heil is nu veel dichterbij

dan toen wij net tot het geloof kwamen.

De nacht loopt ten einde

de dag komt naderbij.

Laten wij ons dus ontdoen van de werken van de duisternis

en ons wapenen met het licht;

bekleed u met de nieuwe mens;

ik herhaal het vrienden:

staat op uit de slaap

dan zal Christus over u lichten!

 

Jezus weet heel goed hoe onvolmaakt de mensen zijn

al zijn ze dan geschapen naar Gods beeld en gelijkenis.

Eigenlijk betekent dat

dat ze geschapen zijn om steeds meer op Hem te gaan lijken!

En dat houdt een werkprogramma in:

we worden uitgedaagd om te kiezen, hier en nu.

 

Allemaal

Jezus heeft ons allemaal nodig.

Als we Hem goed verstaan komen we tot het besef

dat alle hens aan dek nodig zijn: wij allemaal.

Naarmate het slechter gaat in de wereld

-en dat mogen we toch wel zeggen nu-

klinkt het steeds duidelijker tot ieder van ons:

kom in actie. En als het goed is komen we dan tot het besef:

JA ik ben nodig. IK moet iets doen

en: Als ik het niet doe… wie dan ? 

En als ik het niet nu doe, wanneer dan ?

 

Van Maarten Luther is bekend dat iemand hem vroeg:

wat zou je doen als je wist dat morgen de wereld zou vergaan.

Hij antwoordde: ‘ ik zou vandaag nog

een appelboompje planten’.