# Op de leerstoel van Mozes (2008)

- Auteur: Antoine Rubbens
- Datum: 21 oktober 2008
- Liturgie: A-cyclus · Tijd door het jaar · 31e zondag · groen
- Bron: https://preken.be/a/door-het-jaar/31/op-de-leerstoel-van-mozes-2008/


De tegenpartij, daar hebben wij het moeilijk mee. Tegenstanders onderhouden een witzwart
beeld. Zij zien in de andere wat
zij zelf zijn of niet zouden moeten zijn.\
\

In de Schrift kregen de Farizeeën deze rol
toebedeeld. Matteüs heeft er toe
bijgedragen hen in een slecht daglicht te stellen. Zijn 23° hoofdstuk is een van de minst
geliefde hoofdstukken en het meest misbruikte. Het stelt de Farizeeër in een heel
slecht daglicht. Hij heeft geen oog
voor de goede kanten die er waren.
Hij scheert ze alle over de zelfde kam. Een aantal Farizeeërs beoefenden
zelfkritiek. Matteüs schijnt dit
niet te weten.

Matteüs brengt een zwaar dossier tegen de Farizeeën. Een aanklacht met een zevenvoudig
wee. In hoofdstuk 23 richt Jezus
zich nu eens tot het volk, dan tot zijn leerlingen en dan weer tot de
Farizeeërs. In gans zijn rede wijst
hij naar Farizeeën en schriftgeleerden.
Tevens zegt hij hoe zijn eigen volgelingen zich moeten gedragen.

Dit werpt een licht op de
verhoudingen en het gedrag in de gemeente van Matteüs. Deze heeft de tekst meer gelezen om wat
deze zegt over buitenstanders en minder om de boodschap naar haarzelf. Matteüs houdt van een broederlijke en
zusterlijke kerk. Hij ziet in zijn
gemeente mensen die graag met titulatuur uitpakken. Matteüs spreekt klare taal: “*Jullie
hebben maar één Meester*.” We
schuiven die taal gemakkelijk terzijde en groeten Herr
Dokter, Monseigneur, Mijnheer de kanunnik, le Révérend Père et la Réverénde Mère
supérieure. Een lange weg in de
groei naar een
arme en dienende kerk!

Dit hoofdstuk deed geen goed aan de verhoudingen tussen
Joden en christenen.. Wij zijn
nochtans kinderen van Abraham, mensen van eenzelfde stam, met een lange
gemeenschappelijke geschiedenis.

De heftigheid in dit hoofdstuk is ongetwijfeld te
verklaren door gebeurtenissen rond de jaren zeventig. De spanningen tussen synagoge en de
mensen van de weg zijn al van vroeger.
Er waren zware wonden geslagen.
Saulus heeft, toen hij nog niet Paulus heette, christenen vervolgd.

In veel christelijke Europese landen is het woord
Farizeeër synoniem van huichelarij en schijnheiligheid. Door de boekdrukkunst geraakten
bijbelteksten vlugger verspreid. Zo
kwam de term Farizeeër met zijn negatieve klank meer in voege. Ik maak alweer gebruik van bevindingen
van U. Luz in zijn vierdelige commentaar op het evangelie van Matteüs. Hij schetst telkens de
wordingsgeschiedenis van een tekst.
Hij verklaart de tekst, laat opmerken hoe een tekst in de loop van de
jaren werd verstaan en welke uitdagingen deze stelt voor het heden. Hij vermeldt een pittig detail,
afkomstig uit een Noord-Duits eiland.
De boeren wilden vermijden dat hun dominee zou ruiken dat zij rum
dronken. Daarom lieten ze enkele
brokjes suiker smelten in een tas, die niet vol was. Een scheut rum erin met daarop een dikke
laag slagroom. Ze noemden die drank
‘*Farizeeër’*. Wanneer aan een
kelner gevraagd werd naar de oorsprong van die naam, zei deze: “*Dat hebben de
Farizeeërs altijd gedronken.*”
Zo gaat de negatieve beeldvorming verder. De term ‘*Farizeeër*’ is bijna
onbewust overgedragen op een gans volk.
De schok van Auschwitz heeft de christenen bevraagd naar hun
verantwoordelijkheid. “*Wat
christelijke antisemieten stoort is dat Christus zelf Jood is. Dit is voor hen een schandaal*”, dit
schreef Julien Green in 1948. Hij
herhaalt dit in zijn dagboek van 19 februari 1997.

Kardinaal
Barbarin (Lyon) en rabbi Bernheim (Parijs) hebben met elkaar lange gesprekken
gevoerd. Deze zijn in 2007
uitgegeven. De rabbi zegt dat
Joden
en christenen drieëndertig jaar lang met Jezus samen kunnen optrekken. Dit omvat de ganse duur van zijn aards
leven. De scheiding begint bij de
48 uren die volgen op de eerste Goede Vrijdag. Die waren zo beslissend voor de verdere
verstandhouding of vijandschap. De
twee dagen na Goede Vrijdag geven een gans ander statuut aan de Christus. Het christendom dankt zijn bestaan aan
het verheven beeld dat de jonge Kerk van Jezus had. Zij zag in hem een gerechte, een licht
van Israël, de Messias. De kerk
heeft gedurende 18 eeuwen jaar drie dingen met Jezus gedaan. Ze heeft hem van zijn Joods karakter
ontdaan, zij heeft hem gehelleniseerd, zij heeft door haar houding tegenover de
Joden bijgedragen dat deze hem gingen verafschuwen.

Hoofdstuk 23 is voor Farizeeën en christenen een
gewetensonderzoek. Beantwoorden
onze daden aan onze woorden? Volgen
wij Jezus, de deemoedige, wiens juk licht is? Wat onthouden wij uit een homilie van
Johannes Chrysostomos over dienst en deemoed?

“*Indien je in de gemeenschap een taak krijgt, wees
niet hoogmoedig. Het is niet jouw
verdienste, maar een gave van God.
Beschouw het als eigendom van een ander en niet als een juweel van
jezelf. Bekijk je als een
arme. Heb je een gave ontvangen,
blaas je niet op. Het voordeel komt
niet van jezelf. De goedheid van de
Heer mag geen reden zijn tot ondankbaarheid. Deel deze weldaden met jouw broeders en
zusters*.”

