# Wat is het voornaamste gebod? (2008)

- Auteur: Antoine Rubbens
- Datum: 18 oktober 2008
- Liturgie: A-cyclus · Tijd door het jaar · 30e zondag · groen
- Bron: https://preken.be/a/door-het-jaar/30/wat-is-het-voornaamste-gebod-2008/


Ward Bruyninckx
(1924-2008) kon bij jongeren op een eenvoudige en boeiende wijze
goede dingen brengen. Hij verbond
drie essentiële waarden met de letter M.
Mens, Medemens, Mysterie beginnen elk met deze letter. Zij hangen nauw met elkaar samen. Je kan bij een van de drie
beginnen. Je zal in je zoektocht de
twee andere ontmoeten. In een
christelijke levensvisie lijkt dit normaal. Wij zitten dicht bij het dubbelgebod van
Jezus: "*Je zal de Heer je God beminnen en je naaste als je zelf.*" Je hebt ze alle drie: God, de
naaste, jezelf.

Hoe nieuw is het gebod van Jezus? Het vat de Thora samen. Bijgevolg is het niet zo nieuw. De twee hoofdgedachten uit het
dubbelgebod komen uit de boeken van
Mozes. De eerste komt uit
Deuteronomium en stelt God voorop.
De Joden kenden deze opdracht heel goed. Twee maal daags bidden zij het
Sjema-gebed: "*Luister Israël*" (Dt. 6,5). Het is een belijdenis. God beminnen, dit tracht de Joodse
gelovige, door in de wereld trouw Gods geboden te beleven. Prof. Antoine Vergote beweert in zijn
boek *De Heer je God liefhebben: Het eigene van het
Christendom*, dat dit gebod uit
Deuteronomium het eigene weergeeft van de Joods-christelijke traditie. Alleen daar horen wij dat God wil dat
hij bemind wordt.

De tweede zin uit het dubbelgebod handelt over de zorg
voor wie behoort tot de Joodse stam en het Joodse volk en voor wie er komt als
vreemdeling (Lev. 19,18). Jezus
verbindt die twee uitspraken in een schitterende samenvatting. Bij Matteüs en Marcus formuleert hij ze
zelf. Bij Lucas laat hij de
wetgeleerde die samenvatting geven.
Dit laat veronderstellen dat wat Jezus zegt niet zo nieuw is, want de
schriftgeleerden kenden die ook.

Jezus verduidelijkt in het Lucasevangelie wie onze naaste
is of van wie wij de naaste kunnen worden.
Met het verhaal van de barmhartige Samaritaan verlegt hij de grenzen van
de naastenliefde. Hij had ze reeds
verruimd wanneer hij in zijn bergrede de liefde tot de vijand voorhield (Mt.
5,43-48). Jezus spreekt in zijn
afscheidsrede bij Johannes over het nieuw gebod van de liefde. Het nieuwe is dat hij zelf die liefde
heeft beleefd en dat hij vraagt dat zijn leerlingen zouden handelen *zoals*
hij hen heeft liefgehad.

Aan Joden en christenen wordt gevraagd God te beminnen
met gans het hart, met gans de ziel en gans het verstand. De drie hebben elkaar nodig. Ze zorgen voor evenwicht. Een Joodse commentator zegt dat ‘*gans
ons hart*' betekent onze goede kant en onze slechte kant. Zoals wij zijn, zullen we God beminnen.

Het dubbelgebod spreekt over de liefde tot God, tot de
naaste en tot je zelf. Ze staan
niet los van elkaar. Hoe houden we
ze samen in een autonoom en godloos geworden wereld? Een mens staat voortdurend in
relatie. Ik leef met anderen. Elke mens is mijn mogelijke naaste. Als mens en medemens ontvangen wij het
bestaan van God. God vraagt dat wij
hem beminnen. Wij hebben het altijd
zo geleerd en staan er te weinig bij stil.
Elk van de drie punten in de driehoek staat echter onder
verdenking.

God? Wij beleven in het Westen een tijd van
Godsverduistering. Als God een overbodige term
is in de driehoek, dan is er geen driehoek meer. God is de
hypothese die niet meer verondersteld wordt. Laat staat dat hij op de voorgrond
treedt. God, wat zeggen we
als we die naam uitspreken? Een
kracht die het al beheerst? Het
iets van het ietsisme? Een ‘hij' of
een ‘gij'? In onze duisternis
blijven we op weg naar hem toe. "*God is zo groot, dat hij het zeker waard is,
dat wij hem een leven lang zoeken*" (Teresa van Avila).

Wie ben ik?
Hoe kan ik mezelf liefhebben?
Ik moet voor mijn leven zorgen en voor de kwaliteit ervan. De egocultuur legt een overgrote
klemtoon op het ik. Anderzijds was
er een tijd waar de aandacht voor het ik verdacht was en zelfverloochening voorop stond. Een mens mag zich ontplooien. Tot hoe ver reikt mijn vrijheid? Zij eindigt waar die van een ander
begint. Wie ben ik? Aleer ik mezelf kan affirmeren, heb ik
al zoveel gekregen. Doordat anderen
mij lief hadden, kan ik op mijn beurt anderen beminnen. Een ik is geen eiland. Je zelf liefhebben houdt minstens in je
zelf aanvaarden. Wij mogen en
kunnen dit omdat God ons aanvaardt, hij die er wil zijn voor elke mens. Wanneer ik mij geremd voel om anderen te
beminnen, zal ik er aan denken dat God de anderen aanvaardt zoals hij mij
aanvaardt.

De andere beminnen?
Wie is de andere? Wat mag
hij van mij vragen? Hij treedt mij
in zijn gelaat tegemoet. Jezus
spreekt in het evangelie enkele keren over leven geven voor het welzijn van
anderen en vanuit onze keuze voor het evangelie. Hij zegt dat wij onszelf moeten durven
verliezen (Mt. 10,37-39; Mt. 16,24-2).
Tot hoe ver gaat dit? De
balans gaat uit haar evenwicht, wanneer ik me zelf helemaal prijsgeef en vergeet
dat ik de anderen moet beminnen zoals ik mezelf bemin. Er zijn mensen die gewrongen zijn door
hun zelfverwijt dat zij in hun leven te weinig aan zichzelf hebben gedacht.

God, de anderen, mezelf. Wij zijn verbonden. Ik leef met medemensen in een zelfde
wereld van cultuur en natuurgoederen.
Wij danken onze verbondenheid aan de Vader van Jezus. In het dubbelgebod van de liefde steekt
de gulden regel die Jezus al eerder had aangegeven: *"Alles wat gij wilt dat
de mensen voor u doen, doet dat ook voor hen. Dat is Wet en Profeten*" (Mt.
7,12).

