# Een muntstuk met twee kanten (2008)

- Auteur: Antoine Rubbens
- Datum: 10 oktober 2008
- Liturgie: A-cyclus · Tijd door het jaar · 29e zondag · groen
- Bron: https://preken.be/a/door-het-jaar/29/een-muntstuk-met-twee-kanten-2008/


Matteüs geeft vier twistgesprekken weer van Jezus met
tegenstanders. Zij hebben plaats in
Jeruzalem, waar de sfeer als maar zwaarder wordt.

We krijgen een gesprek over het al of niet betalen van
belastingen aan de keizer.

Volgt een discussie met de Sadduceeën over de
verrijzenis.

Als derde komt een wetgeleerde Jezus vragen naar het
grootste gebod.

Jezus lokt zelf het vierde twistgesprek uit. Daarin stelt hij zijn tegenstanders de
vraag naar zijn Davidische afstamming.

Zij die vragen stellen of aan wie de vragen worden
gesteld zijn geen leerlingen van Jezus.
Het zijn tegenspelers. Het
zijn hoofdzakelijk farizeeërs. In
de vraag naar de belasting is hun bedoeling duidelijk. Ze willen Jezus in een hinderlaag
lokken. Jezus ontmaskert hen en
noemt hen huichelaars. Ze leggen
hem een vraag voor en doen of het hen interesseert. Zij hebben echter bijbedoelingen. Meer nog, uit hun handelwijze blijkt dat
ze zelf al het antwoord kennen. Ze
vragen of je aan de keizer moet betalen en ze hebben het muntstuk dat voor de
keizer bestemd is al op zak.

Interessant om weten is dat de belastingen betaald werden
met welbepaalde muntstukken. Geen
bankkaart of overschrijvingen. Het
Romeinse muntstuk had het beeltenis van de keizer. Wie belang stelt in numismatiek, heeft
het wellicht al opgemerkt in een muntverzameling. Volgens de Joodse voorschriften mochten
geen menselijke figuren worden afgebeeld.
Zij houden hiermee rekening voor hun eigen Joodse munten. Maar voor hun belastingen dienden ze de
voorgeschreven stukken te gebruiken.
Op zulk muntstuk stond een voor Joden ergerlijke tekst: "*Keizer
Tiberius, de vererenswaardige zoon van de goddelijke Augustus*."

Jezus wist dat die
muntstukken ondanks het beeldverbod in gebruik waren. Hij kon terecht vermoeden dat zij zulk
geld op zak hadden. Wanneer ze het
bovenhaalden, gaven ze aldus zelf het antwoord op hun vraag.

Jezus formuleert daarop een bondige en heel knappe
uitspraak: "*Geef aan de keizer wat aan de keizer toekomt en aan God wat aan
God toekomt*." Het werd een
geijkt citaat. Het doet nadenken
over de verhouding tussen God en de Staat.
Deze zijn geen twee gelijke waarden. Een christen zal daarom blijven zeggen
dat God hoger is. Maar dit betekent
niet dat mensen en instituten zich achter dit gezag van God mogen verschuilen om
macht voor zich op te eisen. Europa
heeft veel tijd nodig gehad om de verhouding tussen kerk en staat te
bepalen. Die vraag blijft delicaat
en opgelost in landen, waar de Islam in de meerderheid
is..

U. Luz geeft de drie belangrijke manieren waarop de
uitspraak van Jezus is uitgelegd.

1. Een eerste komt van de kerkvaders. God staat
voorop. Wij moeten meer aan God
gehoorzamen dan aan de mens. Het
muntstuk met het beeld van de keizer behoort aan de keizer, maar de ganse mens,
die Gods evenbeeld is, behoort toe aan God. Van God is ons lichaam, onze ziel, onze
wil. Gans de mens is van Hem. Als wij gans arm geworden zijn, zijn we
aan de keizer niets meer verschuldigd.

In de katholieke leer klinkt het zo: Al het geestelijke,
al wat het zielenheil aangaat, behoort aan God. Aan de Staat komt de ordening van het
tijdelijke toe.

De Kerk is een heilzame dam tegen de onderwerping van het
geweten aan de Staat.

2. De Reformatie haalde uit deze tekst vooral de plicht
tot gehoorzaamheid ten overstaan van de staat. De christen houdt zich onderdanig ten
opzichte van de staat. In de
Russische orthodoxe kerken was (is) er een nauwe band tussen tsaar en kerk.

3. Exegeten
van protestantse huize hebben mettertijd de tweede interpretatie verlaten. Vertrekkend van de uitspraak van Jezus,
vragen ze een kritischere houding van de christen tegenover de staat. Zij vinden een vorm van ironie in het
antwoord van Jezus. Hij is een arme
rondtrekkende verkondiger, zodat de vraag naar de belasting voor hem geen
probleem is.

Met zijn spitsig antwoord schrijft Jezus niet de eerste
zin van een traktaat over het recht en over de politiek. Hij legt de klemtoon waar hij moet
liggen. God is de eerste. Hem gehoorzamen is het eerste gebod.
"*God stelt een grenzeloze aanspraak aan de mens, die alle domeinen van het
leven omvat. Daartegenover ligt het
voorschrift belastingen te betalen op een gans ander, een voorlaatste
niveau*" (Luz, dl. 3, p. 260).

Hadden de Farizeeën niet beter een vraag gesteld over hun
gerechtigheid tegenover God? Hoe
stellen wij deze vraag voor onszelf?

