29e zondag door het jaar A 2008

"Geef aan God wat God toekomt". Sommige mensen denken dat dit evangelie over belastingontduiking gaat. Alsof de staatssecretaris van Financiën, of de belastingdienst hier vandaag in de kerk zou komen luisteren of de eerwaarde dienaren van de Heer mogelijk zouden aanzetten tot normoverschrijdend gedrag... Of dat wij als pastores uw geweten misschien zouden verruimen... Men zal worden teleurgesteld. De Kerk heeft een duidelijke mening over belasting betalen in het kader van eerlijk delen en de opbouw van de samenleving, maar dat niet de boodschap van deze zondag.
"Geef aan God wat God toekomt". Dat is veel belangrijker. Jezus wordt door de Herodianen niet ondervraagd over de belasting aan de keizer omdat het fenomeen ‘belasting betalen' een theologische betekenis zou hebben, maar om Hem te kunnen aangeven bij de Romeinen wegens normoverschrijdend gedrag. Om Hem als een oproerkraaier uit de weg te kunnen laten ruimen. Jezus trapt er niet in. Maar Hij stuurt wél aan op de kernboodschap van zijn evangelie: "Geef aan God wat God toekomt". Door dat zo te verbinden met de normale burgerplichten, zegt Hij eigenlijk: "jullie willen toch niet zeggen dat jullie de belastingen willen ontduiken? Jullie willen toch netjes doen wat de keizer wil? Prima. Ik heb ook nog een andere Keizer. Als je Die nu eens net zo netjes zou dienen, dan waren we een heel eind op de goede weg..."
"Geef aan God wat God toekomt". De vergelijking met de belasting is wel erg to the point. Want ieder zinnig mens zal toegeven dat belasting betalen weliswaar niet zo leuk lijkt, maar dat het volstrekt gebrek aan sociale en openbare voorzieningen veel erger is. Leuker kunnen we het niet maken, maar het leven wel vergemakkelijken. De Verenigde Staten zijn bijvoorbeeld een paradijs van vrijheid, maar als je ziek of werkloos wordt kun je maar beter een schadeclaim indienen om nog enigszins te kunnen leven. Toch proberen alle mensen zo min mogelijk belasting te betalen. Als we spreken over God die wat toekomt, dan lijkt het soms wel alsof het werkelijk gaat over de hemelse fiscus. Ook God krijgt vooral niet meer dan wat moet - zo lijkt het. Hebben wij het idee dat God elke zondaar die niet elke week biecht en naar de eucharistie komt linea recta naar de hel stuurt - zoals sommigen wel eens hebben geloofd - dan is de belastingdruk evenredig hoog, maar ze wordt betaald want stel je voor... Hebben wij echter (zoals nu meer wordt geloofd) het idee dat de hemel de dwaze dagen in een warenhuis zijn - alles voor een koopje - dan neemt ook de hemelse belastingdruk paradijselijk lage vormen aan. Als je ook in de hemel komt als je maar een heel klein beetje je best doet en misschien nog eens met Kerstmis naar de nachtmis komt... waarom je dan inspannen?
"Geef aan God wat God toekomt". Ik vermoed dat God niet gebaat is bij mensen die uit angst voor de hel Hem dienen - want Hij is zelf Liefde en wil uit liefde in vrijheid worden gediend. Maar ik denk dat die zelfde Liefde van God beter verdient dan minimalisme. Juist als we geloven dat God liefde is, komt Hem een antwoord in liefde toe. Dan is de belasting niet de wet of de plicht om Hem te aanbidden, maar de beweging van het hart naar Hem toe. Dan bidden we niet ‘omdat het moet' een verplicht rijtje gebedjes, zo snel mogelijk op de slechtste tijd van de dag om er van af te zijn. Nee, dan is ons gebed een gesprek op een geschikt tijdstip met Iemand van wie we houden. "Geef aan God wat God toekomt" is de oproep van Jezus om God als een Vader te beminnen omdat Hij ons het eerst heeft liefgehad. Dan is heel ons leven een gebed en een vertrouwelijke omgang met God.
Belasting betalen - al dan niet en de vraag naar hoeveel - is dus niet de kernboodschap van deze zondag. Gods economie draait op andere smeerolie dan het slijk der aarde. Gods Rijk begint in elk mensenhart. Waar een mens voelt dat Hij een echte band met God heeft en waar die mens vrijwillig en uit liefde een antwoord geeft op zoveel goede gaven. Dan krijgt God wat God toekomt, en zal de liefde voor de naaste ook zorgen dat alle mensen op aarde materieel niets tekort komen. Amen.