# Geen afwijzing, maar aansporing (2008)

- Auteur: Colm Dekker
- Datum: 4 oktober 2008
- Liturgie: A-cyclus · Tijd door het jaar · 27e zondag · groen
- Bron: https://preken.be/a/door-het-jaar/27/geen-afwijzing-maar-aansporing-2008/


Twee weken geleden zei ik u: "In veel profetische verhalen wordt Israël
of Gods koninkrijk voorgesteld als de wijngaard, en God als de
wijngaardenier, de landeigenaar. God wil goed zorgen voor zijn volk
Israël, en wil dat zijn mensen zich hier ook voor inzetten."\
\
Vandaag zou ik nog wel een stapje verder willen gaan: De wijngaard is
het beeld van Gods geliefde. Zo bezingt de profeet Jesaja het Godsvolk
in de taal van de minnemystiek.\
\
Sinds de Tweede Wereldoorlog zijn we bezig om te leren verstaan dat de
band tussen God en zijn geliefde volk een blijvende band is, een band
die dus ook niet is geëindigd doordat niet iedereen van het Joodse volk
Jezus heeft aanvaard als de Messias, en andersom, dat het voor het
verstaan van Jezus en van heel de Schrift noodzakelijk is, dat we
steeds blijven zien dat we het lezen in de oorspronkelijke joodse
context.\
\
In het tafelgebed zullen we God dan ook zegenen omwille van Jezus, zoon
van dít volk, en zingen: "Gezegend om uw eens gegeven woord, gezegend
om uw kind uit Nazaret - gezegend om de schoot waaruit hij kwam, het
volk van uw verbond, uw grote liefde." (Hij onze God, Hij Een)\
\
Ik ben erg blij met onze parochie waar dit langzamerhand gemeengoed is
geworden, al blijft ook hier gelden dat we onszelf en elkaar hier nog
steeds regelmatig aan moeten herinneren. De afgelopen week nog sprak ik
iemand, die kerkelijk betrokken is, en die me toch verbaasd stond aan
te kijken, omdat die nog nooit eerder had gehoord dat heel de Schrift
een Joods boek is, dat alle hoofdpersonen uit beide delen van de Bijbel
(Oude en Nieuwe Testament) allemaal Joden zijn: Abraham, Isaak en
Jakob, Mozes, én Jezus, Maria, Petrus, Paulus, Johannes. Dat had
diegene zich nog nooit gerealiseerd.\
\
Nogmaals, ik ben heel blij dat dit in de Lucas bij de meesten inmiddels
gewoon bekend is. En dan horen we vandaag opeens, nota bene uit de mond
van Jezus, en wel tegen de hogepriesters en de oudsten van het volk,
vertegenwoordigers van het Joodse volk, dat het koninkrijk van God ze
ontnomen zal worden, en gegeven zal worden aan een ander volk dat wel
goede vruchten zal voortbrengen. Vroeger zouden we dit waarschijnlijk
zondermeer hebben geslikt, en voor onszelf hebben ingevuld als: zie je
wel, Jezus zei het toen zelf ook al: die Joden erkenden hem niet, en
wij christenen wel; en daarom hebben zij voor God en Jezus afgedaan, en
daar zijn wij voor in de plaats gekomen.\
\
Nu is het voor ons een uiterst moeilijke passage, want aan de ene kant
voelen we op onze klompen aan: dit kan niet waar zijn; dit kan Jezus
niet zo bedoeld hebben, dat hij hier zo eventjes in één zin zijn eigen
volk in één keer afschrijft. Als dit waar was, dan gold het dus voor
het hele volk: niet alleen hogepriesters, maar ook hemzelf en zijn
leerlingen, de latere christenen.\
Maar aan de andere kant: het staat er wel!\
\
Sommigen hebben daar wel een oplossing voor, namelijk dat deze zin een
latere toevoeging is, dat Jezus dat inderdaad niet zelf zo gezegd
heeft, maar dat het er later bijgeschreven is, in de tijd dat joden en
christenen niet meer vanzelfsprekend één gemeenschap vormden, maar
tegenover elkaar begonnen te staan.\
Daar kan ik persoonlijk helemaal niks mee, met zo'n verklaring. Dat kan
dan voortaan iedereen doen, bij elke tekst die hem of haar niet bevalt,
dan zeggen we dat het duidelijk is dat dit niet past bij het denken van
Jezus, van God, en eigenlijk bedoelen we dan dat het niet past bij ons
beeld van God, van Jezus.\
Maar het staat er wel.\
Hoe lief mij het Joodse volk ook is en blijft (ook al hoef ik het niet
altijd met de politieke koers van de staat Israël eens te zijn), het
Joodse volk is en blijft mij altijd lief, en theologisch en gelovig nog
belangrijker: het Joodse volk blijft God altijd lief, toch staat er wat
er staat.\
\
De vraag is dus: hoe moeten we deze uitspraak van Jezus dan verstaan?
Het eerste wat ik daarover wil zeggen, is dat het ieder van ons die
vandaag naar allebei de lezingen heeft geluisterd, moet zijn opgevallen
dat Jezus in het evangelie de profeet Jesaja ongeveer letterlijk
citeert voor het lied van de wijngaard. Laten we dus ook eens kijken
hoe deze tekst bij Jesaja werkte.\
\
Aan het begin zei ik dat het lied van Jesaja liefdestaal is, waarin hij
de relatie tussen een vriend en zijn wijngaard, God en zijn volk,
bezingt. Toch weerhoudt dit hem er niet van om ook harde taal te
gebruiken over diezelfde relatie. God is teleurgesteld door het gedrag
van zijn geliefde. Zo zegt die vriend de omheining van de wijngaard weg
te zullen halen om hem plat te laten trappen, omdat die wijngaard
ondanks alle liefdevolle zorg geen druiven maar wilde vruchten
voortbrengt. En hij verduidelijkt zijn beeldspraak: God zorgt goed voor
zijn uitverkoren volk, maar in plaats van zich aan Gods recht en
geboden te houden, wordt Gods recht door hen tot onrecht: kortom, ze
verkrachten het recht. En dáárom komt er nu dus niets terecht van Gods
beloften voor zijn volk. Wil Jesaja hiermee nu zeggen dat Gods liefde
voor zijn volk dus verdwenen is? Nee, absoluut niet, integendeel zelfs,
maar God wordt er inmiddels wel haast wanhopig van. Jesaja zegt niet
dat het al te laat is, maar het is wel de hoogste tijd. Als ze zich nu
niet verbeteren, zich nu niet bekeren, dan is het straks wel te laat.\
\
Volgens mij is dat ook precies wat Jezus vandaag met dit verhaal ook
tegen de Joodse leiders zegt: "Dit is jullie laatste kans. Grijp die
nu, niet alleen voor jezelf, maar ook voor heel het volk, voor wie
jullie verantwoordelijkheid dragen."\
\
Maar op dezelfde manier mogen wij christenen vandaag naar diezelfde
woorden van Jezus luisteren. Wij hoeven ons niks te verbeelden, niet te
denken dat wij het beter doen dan de Joden, laat staan dat wij in de
plaats van de Joden zijn gekomen; zij blijven Gods eerste en grote
liefde. Maar tegen ieder van ons, en tegen ons allen wordt ook gezegd:
Jij bent mijn geliefde kind. Ik schenk jullie mijn wijngaard, waar
jullie goed met elkaar kunnen leven. Maar die belofte kunnen jullie ook
verspelen. Misschien moeten we zeggen: kijk maar om je heen in onze
wereld om te zien wat er misgaat. God wil nog steeds met ons verder,
juist daarom worden wij vandaag ook aangesproken. God wijst ons niet
af, maar spoort ons wel aan om bij onszelf na te gaan, in hoeverre wij
wel vruchten voortbrengen, of waar we misschien wel juist tegen Gods
bedoelingen ingaan.

