# Genade en verdienste (2008)

- Auteur: Antoine Rubbens
- Datum: 13 september 2008
- Liturgie: A-cyclus · Tijd door het jaar · 25e zondag · groen
- Bron: https://preken.be/a/door-het-jaar/25/genade-en-verdienste-2008/


"*Je mag niet vergelijken*", zei de pater tijdens de retraite voor het subdiaconaat.
Jezus geeft nochtans een parabel, waarbij hij het vergelijken uitlokt.
Of ligt de pointe van de parabel juist daarin dat hij zegt dat wij niet mogen vergelijken?

Als kleine jongen had ik met deze parabel al moeite.
Ik hoorde de tekst in de kerk op zondag.
Ik dacht dat de werklieden effectief op zondag in de wijngaard aan het werk waren.
Ik had wellicht nog geen besef van het onderscheid tussen zondag
en sabbat en ik kende nog minder het verschil tussen reportage en
parabel.
In ‘*illo tempore'*, dit was lang geleden in een ver land waar Jezus had gewoond.

Zuster Françoise, onderwijzeres in het pensionaat, had ooit een rijk man zijn sigaar zien aansteken
met een briefje van twintig frank. "*Ik mag toch met mijn geld doen wat ik wil*", zou die man gezegd hebben.
Een uitspraak die je niet kan goedkeuren.
Op bezit rust een sociale hypotheek.
De eigenaar uit de parabel van de wijngaard gebruikt het geld niet om het te verkwisten.
Hij wou er goed mee doen.

De seminariebibliotheek bezat boeken van kerkvaders.
Deze gaven een allegorische uitleg bij de werkers van het elfde uur.
Elke groep werklieden zou in de parabel staan voor een tijdvak in de heilsgeschiedenis.
De arbeiders van het eerste uur verwezen naar Adam, dan volgde de tijd van Noach, van Abraham, van Mozes.
Op het elfde uur kwam Christus om de heidenen te roepen.
Zulk schema leidt tot een tegenstelling tussen Joden en heidenen.
 De eersten hadden hun kans verkeken.
De heidenen, de laatste, kwamen voorop te staan.

In sociale bewegingen is deze parabel weinig geliefd.
De tekst is niet gewenst voor een bezinning.
Gelijk loon voor gelijk werk. Een goed punt in de parabel is toch de aandacht voor de werklozen, voor hen die moeten zeggen dat niemand hen geroepen had.
Snuggere gasten hebben er op gereageerd: "*Als je niet geroepen bent, zorg dat je geroepen wordt*."
Een gezegde waarmee naar misbruiken uit het ancien regime wordt
verwezen waar adellijke telgen zonder roeping een kerkelijke functie
ambieerden en kregen.

In de parabel kan je een sociaal project vinden.
Een denarie is het dagloon waar een gezinshoofd moest van leven.
De eigenaar zorgt dat ook de laatst aangeworven dit krijgen.
Hij geeft aan iedereen het levensminimum.
Wat zou er van de laatst aangeworven geworden, zo ze die dag niets hadden verdiend?
De eigenaar vraagt van mensen volgens hun vermogen en schenkt naar hun behoeften.

De parabel is goed opgebouwd.
Er steekt spanning in. Je hoort de duidelijke afspraak en overeenkomst met de eerste groep.
Je weet niet wat de later aangeworven zullen ontvangen.
Je bent als toehoorder in het verhaal betrokken.
Je kunt bedenkingen hebben over de eigenaar, die het werk niet goed plant.
Waarom moet hij op verschillende tijdstippen mensen gaan halen?
Was het om onkruid te wieden of om de druiven te plukken?
Had hij niet beter kunnen plannen?
Je mag er als toehoorder bij zijn wanneer de uitbetaling begint.
Je kan je mening hebben over de schalkse manier waarop dit gebeurt.
Je begrijpt waarom de mensen van het eerste uur morren wanneer ze uitbetaald worden.
Je zit ten volle in de spanning tussen de goedheid van de opdrachtgever en diens zin voor gerechtigheid.
"*Het gaat over de vrijheid van de gerechte God om goed te zijn*" (U. Luz).
De parabel handelt inderdaad over de goedheid van God voor de mens.
Hij zorgt voor de eersten en voor wie later komen.
In de parabel steekt naast een contractuele gerechtigheid een gerechtigheid van de edelmoedigheid.
"*A la justice contractuelle s'ajoute une justice de générosité*" (Cl. Tassin).

De lezers van Matteüs dachten aan de goedheid van Jezus, die zondaars opneemt en mensen met slechte
faam. De parabel stelt ons voor de vraag naar de verhouding tussen prestatie, loon en genade.
Hij roept een tegenstelling op tussen de mensen die gewerkt hebben en zij die Gods groot genadegeschenk ontvangen.
Een tegenstelling tussen mensen van het werk en mensen van het geloof, tussen pioniers en mensen van het late avonduur (ZJ 312).
U Luz besluit zijn commentaar op de parabel aldus: "*Wie de
gerechtigheid van God tot een almachtig principe maakt en geen plaats
geeft aan zijn begeleidende goedheid, is niet in staat tot solidariteit.
Het beginsel van de prestatie laat alleen toe zich te verheffen
ten overstaan van wie minder verdiend heeft en nijdig te zijn op wie
meer heeft ontvangen of ten onrechte bevoordeeld werd*" (U. Luz, dl. 3, p. 151).

De parabel zou ons als toehoorder en lezer moeten brengen tot een nieuwe houding van solidariteit met
wie het niet goed hebben, maar met wie God het goed meent.

