23e zondag door het jaar A (2008)

"Waar er twee of drie verenigd zijn in mijn Naam..." Als je met jongere (en ook oudere) mensen praat over geloven, dan beginnen de meesten daar niet mee. "Geloof is voor mij iets heel persoonlijks," zeggen ze dan. Ja, ‘iets' persoonlijks. Ik zal altijd positief bevestigen dat we persoonlijk geloven in een Persoon-met-Hoofdletter, want we leven nu eenmaal in een Keuzekerk. Als het niet persoonlijk is, dan is het niets. Met het ‘iets' ben ik minder blij, maar helaas, heel veel mensen maken van hun persoonlijk-getint geloof ook een dooddoener - bedoelen dat meer individualistisch, iets als: "mijn zaak, en dus bemoei je er niet mee."
Het evangelie van vandaag wijst ons wel een andere weg: "Waar er twee of drie verenigd zijn in mijn Naam..." Helaas horen de mensen die buiten de Kerk zo ‘heel persoonlijk geloven' dat wederom niet, maar dan vertelt u het maar door aan anderen. U kent waarschijnlijk wel méér gedoopte katholieken die hier vandaag wederom niet zijn vanwege de eerste genoemde uitvluchten. Jezus laat namelijk zien, dat geloven álles te maken heeft met de Kerk én met Hemzelf: "samenkomen in Zijn Naam". Tot tweemaal toe spreekt Hij over "een of twee anderen". "Als uw broeder gezondigd heeft, haal er dan anderen bij..." en "Als er twee of drie in mijn Naam bijeen zijn..." Jezus heeft het niet simpel over ‘iemand in je buurt' maar over een "broeder" (of zuster natuurlijk) die zondigt". In Christus - zijn Zijn Naam - zijn wij allen christenen - met Zijn Naam - broeders en zusters. Door Christus zijn wij verbonden, met God en elkaar... zijn we Kerk. Daarom heeft geloof alles te maken met je medebroeder en -zuster. Je gelooft altijd sámen met anderen in dezelfde God, ons aller Vader, door Christus onze Heer, in Zijn Naam.
"Waar er twee of drie verenigd zijn in mijn Naam..." Ook als mensen iets verkeerd doen, zondigen, dan is dat iets van de Kerk. Als je zondigt tegen een medemens, zondig je ook tegen God, want in God zijn wij broer en zus van elkaar. En wie zondigt tegen God doet ook zijn broer of zus tekort, want in God horen wij bij elkaar. Wat is het fijn als mensen daar voor kiezen, als iets heel persoonlijks! Maar wat is het fnuikend als mensen heel persoonlijk kiezen om zich af te schermen van dat gemeenschappelijk karakter van onze relatie met God.
Omdat zonde en geloof samenhangen met de geloofsgemeenschap, de kerk, is het ook de Kerk die elkaar wil dragen en behoeden. Daar komt de broederlijke vermaning vandaan die we vandaag beluisteren. De Kerk moet de zondaar tijdig waarschuwen, om hemzelf en de gemeenschap te behoeden voor de ondergang. Een Kerk die alles maar goedvindt, en niemand meer corrigeert, zal uiteenvallen. Niemand kan zich straffeloos buiten een gemeenschap stellen, zonder dat die gemeenschap daar iets van zegt.
"Waar er twee of drie verenigd zijn in mijn Naam..." Juist op dit punt laten we veel kansen liggen. Want wie neemt er nog iets aan van de Kerk? Wie beseft er dat ons eigen doen en laten iets te maken heeft met ons samenzijn in Christus? De Kerk mag honderd keer waarschuwen tegen de vloek van de zonde, maar iedereen lacht er om. De Kerk neemt toch geen maatregelen - straft niet, maar heeft ‘alleen maar' de sacramentele vergeving die men ook al niet wil. De kerken zijn al zo leeg en men doet alle moeite ze vol te houden... zouden we daarom zo bang zijn voor concrete vermaningen? Toch zien we dat we als gemeenschap langzaam uiteenvallen, en daarin staan we niet alleen. Ook de hele maatschappij valt langzaam uiteen, en allerlei onderbuikgevoelens vertalen zich in de politiek, die aardverschuivingen meemaakt. Wanneer worden we wakker? Hoeveel Pim-Fortuyns moeten er opstaan om ons uit de droom te helpen? Wij hebben lang genoeg door de slappe en individualistische moraal kunnen proeven om nu na acht jaar paarse ellende terug te komen bij een samenleving die weer oog heeft voor gemeenschappelijke belangen. Wanneer gaan wij als Kerk eens loskomen van achterhaald liberaal-individualisme? Als de politiek de signalen al oppikt, waarom zouden wij dan laten liggen wat nota bene het evangelie zelf is! Als de Kerk écht bij de tijd wil zijn, is ze koploper in het ethisch réveil van broederlijke verhoudingen!
"Waar er twee of drie verenigd zijn in mijn Naam..." Dat is het evangelie. Als broer en zus van elkaar mogen we elkaar toch wel wat meer in de ogen kijken dan we nu soms doen. Samen bidden, samen leven, samen Kerk zijn en... af en toe ook gewoon elkaar durven corrigeren. We geloven in een Persoon, op een persoonlijke manier, maar laten ons daarbij ook leiden door andere mensen. Juist door de anderen om ons heen worden we ook rijker als eigen persoon. We worden uiteindelijk gevormd als mens door de mensen met wie we omgaan. De beste leerschool is niet het gesloten individu, maar degene die met anderen wil leven en daarvan wil leren. In evangelische zin is dat: wie met twee of drie verenigd wil zijn in Zijn Naam. De gezinnen waar dat nooit werd gedaan, met hun vrije opvoeding zonder Jezus, weten nu wel wat de gevolgen daarvan zijn. De kerken waar alles mocht en alles kon en niets meer werd gedaan in Naam van Jezus, zijn er niet voller door geworden.
"Waar er twee of drie verenigd zijn in mijn Naam, is Jezus Christus aanwezig." Zo willen wij geloven: persoonlijk en niet alleen. Zo willen wij Kerk zijn. Zo willen wij ook een gemeenschappelijke moraal hebben. Zo willen wij ook goed en kwaad, zonde en deugd kunnen benoemen. In Naam van Hem die ons samenbindt. Amen.