# 23e zondag door het jaar (2008)

- Auteur: Stichting Petrus Canisius
- Datum: 6 september 2008
- Liturgie: A-cyclus · Tijd door het jaar · 23e zondag · groen
- Bron: https://preken.be/a/door-het-jaar/23/23e-zondag-door-het-jaar-2008/


#### Inleiding

'Iustus
es, Domine, et rectum iudicium tuum; fac cum servo tuo secundum
misericordiam tuam!' ... 'Gij zijt rechtvaardig, Heer, en uw oordeel is
juist. Behandel uw dienaar overeenkomstig uw goedheid!' Hoe oordeelt de
Heer? Volgens het recht, rechtvaardig? Of volgens de genade,
barmhartig? In de loop van zijn geschiedenis heeft het volk Israël
altijd geweten dat het tegenover God geen enkel recht had, maar was
aangewezen op genade en barmhartigheid: Gods rechtvaardigheid is alleen
maar goedheid en barmhartigheid. \
Dat is nog steeds de positie van
de gelovige. Ook binnen de Kerk is het recht doordrongen van
genadebeginselen. Vandaag zien we in het evangelie hoe wij in de
medegelovige niet zomaar een mens zien, maar allereerst de broeder of
zuster van Jezus, verlost door zijn Bloed. Wordt zo iemand door de Kerk
in de ban gedaan, dat is: uitgesloten uit de kerkelijke gemeenschap,
dan wordt hij niet zonder meer afgeschreven, maar hij krijgt een nieuwe
kans om opnieuw te worden opgenomen in de gemeenschap: om zich samen
met zijn broeders en zusters in de aanwezigheid te weten van Jezus*: "daar ben Ik in hun midden."\*Dat
is wat wij vandaag vieren: de verrezen Heer in ons midden, in het
midden van broeders en zusters, die zelf, volkomen onverdiend, door Hem
begenadigd zijn, verlost door zijn Bloed. Die genade werden wij
deelachtig bij het sacrament van het doopsel; wij zijn gereinigd door
zijn Bloed en bezield door de heilige Geest, verzoend met zijn Vader in
de hemel.*\*

#### Homilie

*"Wanneer uw broeder gezondigd heeft ..."* Aan
wat voor soort zonde moeten we dan denken? Het gaat hier om iemand die
niet zomaar een regel van de Kerk overtreedt, maar die de norm van de
Kerk niet wil aanvaarden, uit een zekere minachting - hij lapt de
kerkelijke wet gewoon aan zijn laars - of, wat nog erger is, hij meent
zelf wel te kunnen uitmaken wat goed en kwaad is. Hij herhaalt de zonde
van het paradijs, eet opnieuw van de boom van de kennis van goed en
kwaad. Zo'n zonde is een zonde tegen God, maar ook tegen Christus, die
de Bruidegom van de Kerk is: *"Hij heeft haar liefgehad en Zich voor haar overgeleverd"* (Ef
5,25). Het zou liefdeloos zijn zo'n gelovige maar zijn gang te laten
gaan, zoals mensen in onze maatschappij geneigd zijn te doen. De
broeders en zusters moeten doen zoals hun Goede Herder hun heeft
voorgedaan. De Goede Herder schrijft het afgedwaalde schaap niet af,
Hij gaat het zoeken net zo lang tot Hij het vindt: *"Zo wil ook uw hemelse Vader niet dat één van deze kleinen verloren gaat"* (Mt 18,14). Dat woord gaat, veelbetekenend, vooraf aan de passage over hoe te handelen "wanneer uw broeder gezondigd heeft."

Ook
de broeders en zusters van de Kerk moeten er alles voor doen om hun
dwalende broeder terug te winnen. Daarvoor wordt een drietal stappen
aangegeven: 1. terechtwijzing onder vier ogen; 2. een of twee personen
als getuigen erbij; 3. voorleggen aan de Kerk, uiteraard in de persoon
van de bisschop. Wil hij ook naar de Kerk niet luisteren, dan wordt hij
'gebonden', dat is een technische term voor 'in de ban gedaan'. Hij of
zij wordt buiten de kerkgemeenschap gesloten, of beter: de Kerk stelt
vast dat zo iemand zichzelf buiten de kerkgemeenschap heeft gesloten,
en dat betekent op de eerste plaats dat hij niet meer mag meedoen met
de eucharistie. Jezus zegt: *"Beschouwt hem dan als een heiden of een tollenaar",*
dat zijn mensen die er een onevangelische wijze van leven op nahouden:
alleen beminnen die hen beminnen en alleen de mensen van hun eigen
groep groeten: kliekjesgeest (Mt 5,46-47).

Het begint dus bij
het conflict, de onenigheid. Het conflict komt tot een hoogtepunt, de
breuk is compleet. Dan komt de inkeer, de verzoening en het opheffen
van de ban. Hij hoort er weer helemaal bij en kan nu samen met de
broeders en zusters 'eensgezind' bidden en *"verenigd zijn in Jezus' Naam."* Blijkbaar dient de ban ter genezing. Het is een medicinale straf.

Door
het geloof krijgen wij een bijzondere band met onze medegelovigen,
onafhankelijk van de aard van het contact dat we met hen hebben, of we
ze nu sympathiek vinden of niet, een band die sterker is dan het samen
mens zijn, de medemenselijkheid. Gelovigen worden voor elkaar 'broeder'
en 'zuster'. Het evangelie denkt niet in termen van mensen en
medemensen, maar in termen van 'broeder' en 'zuster': *"Wanneer **uw broeder** gezondigd heeft ... "Luistert hij naar u, dan hebt gij **uw broeder** gewonnen."*

Volgende week zondag stelt Petrus aan Jezus de vraag: *"Heer, als **mijn broeder** tegen mij misdoet, hoe dikwijls moet ik hem dan vergeven?"* (Mt
18,21). Er wordt ons niet op het hart gedrukt dat wij goed moeten zijn
voor onze medemensen, want dat moeten niet-christenen ook! Daartoe zijn
christenen dus al verplicht door hun medemens-zijn. Medemenselijkheid
is niet specifiek christelijk. In het christen-zijn komt er iets bij:
de medegelovige is méér dan alleen medemens. Je gaat elkaar zien als
iemand van God, als een broeder of zuster van Jezus Christus. \
Van
Ignatius van Loyola was bekend hoe hij bij het begroeten van gasten,
hoog of laag, van ver of dichtbij, vreemden of bekenden, één en al
vreugde leek te worden. Hij leek zo'n gast dan helemaal in zijn hart te
willen opnemen. Iemand vroeg hem op de man af hoe dat toch kwam. Het
antwoord was even kort als doeltreffend: 'Vóórdat ik iemand verwelkom,
overweeg ik eerst de prijs van zijn ziel.'

Was het ook niet de bijzondere liefde voor elkaar, die de heidense omgeving bij de eerste christenen bewonderde: *"Zie eens hoe zij elkaar liefhebben!"* Daarop
weten de christenen zich uiteindelijk geoordeeld: "De Koning zal hun
zeggen: voorwaar, Ik zeg u: al wat gij gedaan hebt voor een dezer
geringsten van mijn broeders, hebt gij voor Mij gedaan" (Mt 25,40). Die
persoonlijke, zelveloze liefde is juist tegenover huisgenoten en
geloofsgenoten bijzonder moeilijk op te brengen. Het is een algemeen
menselijk gegeven dat men maar moeilijk voor mensen van hun eigen kring
kunnen opbrengen wat men met gemak voor buitenstaanders van zich gedaan
krijgt. Hoe dikwijls hoort men niet dat iemand tegenover
buitenstaanders totaal anders is dan tegenover zijn huisgenoten. Is het
omdat buitenstaanders meer dankbaarheid tonen? En anderzijds vinden
mensen van de eigen kring het dienstbetoon meer vanzelfsprekend, meer
als iets waarop zij mogen rekenen, niet als iets waarvoor zij dank je
wel moeten zeggen. Een oude moeder hoeft geen dank je wel te zeggen
voor het bezoek van haar kinderen. Ze mag natuurlijk wel laten merken
dat ze er blij mee is, maar dat is iets anders dan dank je wel zeggen.
Zo hoeft ook Jezus niet te bedanken voor een bezoek van een gelovige
aan een van zijn geringste broeders of zusters. Is het niet veeleer
omgekeerd: zij mogen Jezus bedanken, dat zij Hem mochten bezoeken in
een gevangen of zieke medegelovige.

In de eucharistie wordt het
evangelische broeder- en zuster-zijn zowel uitgeoefend als steeds
opnieuw ingeoefend. We oefenen het uit elke keer als we ons met
'broeder' en 'zuster' laten aanspreken: 'Broeders en zusters, belijden
wij onze zonden.' ... 'Bidt, broeders en zusters ...' Ingeoefend wordt het
broeder- en zuster-zijn, als we bij de offerande de natuurlijke,
medemenselijke, familiale en collegiale banden loslaten, om vanuit
Jezus een nieuwe band met elkaar te ontvangen. Dat is de band van zijn
liefde tot het uiterste toe in het teken van brood en wijn, het
sacrament van zijn Lichaam en Bloed. Vrijwillig, uit liefde, heeft Hij
zijn Lichaam overgeleverd en zijn Bloed vergoten tot vergeving van de
zonden. Na het Onze Vader geeft Hij ons zijn vrede, de vrede van met
God verzoende gelovigen.\
\

