# 2e zondag door het jaar (2005)

- Auteur: Herman (Bie) Boon
- Datum: 15 januari 2005
- Liturgie: A-cyclus · Tijd door het jaar · 2e zondag · groen
- Bron: https://preken.be/a/door-het-jaar/2/2e-zondag-door-het-jaar-2005/


Een zin uit het
evangelie van vandaag is u allemaal zeer goed bekend: «Zie het Lam
Gods, dat wegneemt de zonden der wereld.» Deze woorden spreken wij zeer
vaak uit en velen vragen zich soms af wat ze betekenen. Het zijn
woorden, beelden die voor een moderne mens, die niet zo vertrouwd is
met de bijbel erg vreemd zijn.

Wat betekent het toch dat men
Jezus Christus in verband brengt, of zelfs beschrijft als een lam dat
de zonden wegneemt? In de liturgie gebruiken we vaak beelden die ons
niet veel zeggen en misschien soms ergeren. In de eerste lezing van
vandaag wordt bijvoorbeeld gesproken over het volk van Israël. Ik vraag
me af hoe men deze tekst vandaag leest in een kerk te Bethlehem of
Ramalah? Zo is dat ook met dat Lam Gods. Jezus wordt geassocieerd met
een schaap, een dier. Ik ga proberen dat even te verduidelijken.

Wij spreken soms in onze gewone
taal over een zondebok, over een zwart schaap, iemand die we beladen
met alle zonden van de wereld. Tijdens het nazi-regime werden de Joden
beschouwd als de zwarte schapen. Zij werden beladen met alle schuld
voor wat er misliep in de maatschappij.

Dat beeld komt uit de bijbel.
Op de grote Verzoendag, Yom Kippour, werd als teken van verzoening een
zondebok (of een lam?) de woestijn ingejaagd. De zonde werd zo uit de
maatschappij verbanden. (Leviticus 16 20-22)

Er is ook het beeld van Jesaja
dat de Joden goed kennen: de Messias zal zijn als een schaap dat naar
de slachtbank wordt geleid, als een lam dat stom is voor zijn
scheerders en geduldig zijn lot ondergaat. (Jesaja 53 6-7).

Johannes stelt dus Jezus voor
als de Messias die niet zal komen heersen als een koning of keizer. Hij
zal het zwart schaap worden dat de zonde van de wereld zal wegnemen.
Niet door geweldig te zijn - door geweld te gebruiken, zoals wij dat
zouden doen - maar door het kwade te bestrijden met het goede.

De zonde van de wereld is: niet
willen geloven dat de zin van deze wereld in de dienstbaarheid gelegen
is. De methode (als ik dat woord mag gebruiken) die Jezus gebruikt om
het Godsrijk in de wereld te brengen is de dienstbaarheid tot het
uiterste toe. Geweld gebruiken is bijna altijd destructief.
Zachtmoedigheid is constructief, zelfs als de schijn anders is.
Zachtmoedigheid nu veronderstelt veel moed. Probeer maar eens met
zachtheid te reageren op toestanden waarbij wij onszelf bedreigd
voelen.

Als Jezus de zonde van de
wereld wegneemt, dan wil dat zeggen dat hij aan de wereld wil tonen hoe
Hij het rijk Gods in deze wereld wil vestigen, hoe wij in deze
moeilijke wereld moeten opkomen voor Gods gerechtigheid. Jezus ‘neemt
de zonden van de wereld weg’ niet door zich te laten dienen maar door
zelf de mensen te dienen, en in de allereerste plaats de kleinen en de
armen.

Iemand zou zich kunnen
afvragen: maar heeft Hij de zonden van de wereld werkelijk kunnen
wegnemen? De zonde bestaat toch nog altijd en tenslotte heeft de zonde
Jezus toch aan een kruis doen sterven, zoals er nog velen vermoord zijn
die in dezelfde zin van het leven geloofden, een Ghandi, M.L. King, een
Romero. Zijn dat allemaal geen slachtoffers van een utopie? Waar is hun
overwinning?

Centraal in het geloof van
Christenen staat de opstanding van Jezus Christus. De dood had bij Hem
niet het laatste woord. Jezus heeft gelijk gekregen van God. Het is
niet de kruisdood die de wereld gered heeft van zonde en dood. Door
zijn verrijzenis heeft Jezus de zonden van de wereld weggenomen.

Ik las ergens het verhaal van een Prügelknabe. Een Prügelknabe
was een gewoon volkskind, dat even oud was als het kind van de koning.
Als het koningskind eigenlijk straf verdiende, kreeg het volkskind deze
straf. Zo werd er toch voldoening geschonken aan de gerechtigheid. De
fout werd door een ander goed gemaakt. (cfr The Whipping Boy, film uit 1994).

Zo iets kunnen we ons nu niet
meer voorstellen. Dat was ook heel onrechtvaardig. En toch heb ik de
indruk dat de mensen eeuwenlang Jezus beschouwd werd als een Prügelknabe
die door God gestraft werd om de zonden van de mensen weg te werken.
Heel anders is het te geloven dat Jezus Christus de zonden overwonnen
heeft door zijn verrijzenis. Het leven haalt het op de dood. Dat is
puur Christendom.

Voor velen is dit moeilijk te
aanvaarden. Geloven is immers niet evident. En dat is de hoopvolle en
toch - voor zo velen de moeilijke - kern van ons geloof.

