Aan de elementen God ervaren (1996)

×

Waarschuwing

JUser: :_load: Kan gebruiker met ID: 198 niet laden

IEDEREEN WIL OVER WATER GAAN

De lezingen van vandaag gaan over de elementen, over storm, onweer, een zachte bries en woest water. Het gaat over de mens die aan de elementen iets goddelijks ervaart.
Het evangelie van Jezus' wandeling over water heeft altijd tot de verbeelding gesproken. Ik herinner me televisie-opnames uit Brighton. Een grote Engelse socialistenleider liep langs de vloedlijn tijdens de pauze van een partij-congres. Hij was omringd door journalisten. "Ik kan ook over het water lopen", grapte hij terwijl hij zich begaf op het dunne laagje zee dat over het zand spoelde. Daarbij gleed hij pardoes achterover en zo stond hij in alle media te kijk. "God straf onmiddellijk", zal in miljoenen huiskamers zijn verzucht. Zelf heb ik het grapje een keer gemaakt met mijn fiets langs de Belgische kust. Ook ik moest het bezuren. Het zout - zo bleek bij thuiskomst - had de banden aantast.
Het spreekt tot de verbeelding: over water gaan.
Elia ervaart na een diepe depressie Gods aanwezigheid. De verteller beschrijft hoe de elementen aan hem voorbij trekken. Voor ons zijn de elementen domme fysieke gebeurtenissen; dode, natuurkundige processen geworden, beheersbaar en voorspelbaar. We ervaren er geen mysterie in. Zo is ons bewustzijn tegenwoordig nou eenmaal gevormd. Het is de vraag of dit een verlies is of vooruitgang.

DE TIRANNIE VAN HET GEMIDDELDE

Als er op de televisie geen reclame is dan is er wel een weerbericht gaande. Een weerman stort met wazige gebaren en zijwaarts loensende blik een uitvoerig verhaal over ons uit. Daarbij schuwt hij niet om zijn waardering of bestraffing over het weer uit te spreken. Norm is voor hem het gemiddelde. "Het is vandaag 3 graden te koud", sputtert hij. Te koud? Wie maakt dat uit? Hij bedoelt dat de temperatuur onder het gemiddelde ligt. Alsof het normaal zou zijn dat altijd de doorsnee temperatuur zou heersen. Het gemiddelde is per definitie samengesteld uit temperaturen die erboven en eronder liggen. Het weer van vandaag is goed, het is zoals het ons gegeven wordt.
De volgende dag bij de slager. "Het is frisjes", zegt iemand terwijl het toch zo'n lekkere 19 graden is. "Ja," vult iemand aan. "Het is 3 graden te koud." Een moderne mythe zegt dat we recht hebben op het gemiddelde.
Hetzelfde gebeurt op het consultatiebureau. Een jonge moeder heeft een schat van een baby. "Wat een schap van een dochter", roep ik spontaan. De moeder glimlacht trots maar voegt er aan toe: "Ze is wel 2 centimeter te kort." Op het consultatiebureau hebben ze de baby naast het gemiddelde gelegd. En nu krijgt het al een stempel: 2 centimeter tekort. De tirannie van het gemiddelde.
Ongetwijfeld hangt dit samen met ons bewustzijn dat we de natuur moeten beheersen. We moeten zorgen dat dit kind de goede lengte krijgt en de goede lengte is de optelsom van alle kinderen gedeeld door hun aantal. We beleven de werkelijkheid als een door ons te manipuleren wereld.

DE ELEMENTEN ANDERS BELEVEN

Natuurlijk, je kunt de wereld zo zien. Maar het is niet de enige manier. De andere manier is dat je bij je contact met het weer niet je analytisch denken inschakelt maar je gevoel, je fantasie, je verwondering. Dan zie je de regen of de pasgeboren baby niet als een maakbaar voorwerp maar als iets dat je overkomt, een genade, een gave, een wonder. Dan voel je de opwinding die de storm teweeg brengt, je angst voor de donder, je verbijstering over vuur dat uit de hemel slaat en waaronder miljoenen mensen hebben gesidderd. Je verheugt je over regenwater op je huid en je wordt ontroerd door de zachte streling van een bries. Dan wordt de werkelijkheid een symbool, ze verwijst naar de totaliteit waarin we zijn ondergedompeld, naar het bestaan waarin we zijn ontwaakt; ze verwijst naar de verwondering erover dat we er mogen zijn. Dan is een regenbui geen verloren tijd, dan is een stormdag geen mislukte dag, maar dan is het weer een symbool voor dit bestaan dat ons overkomt en een confrontatie met de kosmos en de Schepper. Dan is het veel belangrijker om te weten hoe je je met je kind kunt verwonderen, dan of het een gram zwaarder is dan het gemiddelde.
Elia ervaart in de zachte bries na een hete woestijnmiddag de streling van God. Hij mag er zijn! Voor Elia was het weer van een hogere orde dan wat voorspelbaar en manipuleerbaar is.

HET RAADSEL VAN HET WATER

Beste kinderen. In het evangelie staat het verhaal over Jezus die over het water liep. Als Petrus het ook probeert gaat hij kopje onder. Je ziet het al voor je! Een heel erg leuk verhaal is het. Toch moet je niet denken dat het over een spelletje in een zwembad gaat. Het evangelie van vandaag is eigenlijk een "geheim-verhaal", een raadsel-verhaal. Sommige verhalen in de bijbel zijn raadsel-verhalen. Dat betekent dat er iets anders wordt bedoeld dan je eerst denkt. Het verhaal is eigenlijk een soort raadseltje. Dat denk ik tenminste. Want met het water wordt niet echt water bedoeld maar iets anders, iets veel groters. Dat moet ik je uitleggen:
In de tijd van Jezus waren de joden bang voor het water. Joden woonden in de woestijn. In het zand wisten ze wel raad, maar voor water waren ze bang. Niemand kon zwemmen, Jezus waarschijnlijk ook niet. En vissen deden ze alleen op het meer van Galilea. Ze dachten dat diep in het water monsters woonden, duivels en allerlei kwaad. Het water was een poel vol gevaar en dood.
Over het water lopen, dat betekent dus, dat je niet bang bent voor duivels en spoken. Dat je niet kopje onder gaat. Dat je niet doodgaat. Dat willen ze van Jezus zeggen: Jezus staat boven het kwaad en boven de dood. Hij leeft bij God, en wij kunnen dat ook, als we hem volgen.