Heer, geef mij een luisterend hart!

Beste vrienden,

Zowat een maand geleden waren er heel wat studenten die op hete kolen zaten. Ze wachtten op hun resultaten, en wanneer ze die dan gekregen hadden, dan zag je hier en daar ook wel lange gezichten. Want de resultaten die je behaalt bepalen je toekomst. Wie niet genoeg punten heeft geraakt niet verder en ziet zijn droomberoep misschien wel aan zijn neus voorbijgaan.

Niet alleen je toekomst wordt door die resultaten bepaald. Wie de vereiste diploma’s niet kan voorleggen, wie niet over de juiste kwalificaties beschikt, wie bepaalde doelen niet heeft gehaald, die telt minder dan de anderen. En vooral: hij wordt als dommer aanzien.

Die man of vrouw is hoog begaafd, dus zeer verstandig! Iemand die gestudeerd heeft is intelligent! Wie zijn studies met hoge cijfers heeft afgesloten is gekwalificeerd! Dat zijn doorgaans de maatstaven waarmee wij de mensen beoordelen. Diploma’s zijn dan ook veel meer dan alleen maar papier met getallen erop. Bij ons bepalen ze grotendeels ook de belangrijkheid en daaruit voortvloeiend ook de waarde van een persoon.

Een mens zou soms ook werkelijk in de verleiding kunnen komen om die gang van zaken normaal en volkomen in orde te vinden. Want opleiding, verstand en wijsheid zijn tenslotte zaken die ook in de Bijbel zeer geprezen worden. 

In de lessen van godsdienst hebben we toch allemaal geleerd dat koning Salomo verstand en wijsheid had gekozen en dat hij vurig tot God had gebeden om kennis. Hij had noch naar rijkdom, noch naar een lang leven gevraagd. Maar hij had gebeden om wijsheid, om verstand en kennis. En daarom stond hij bij God ook zeer goed aangeschreven. Zo hebben we het allemaal geleerd. 

Ik was dan ook wel wat verrast toen ik die tekst in het boek koningen wat nauwkeuriger bekeek. Want daar staat helemaal niets over verstand en wijsheid, zelfs niets over kennis!   

Salomo bad om een luisterend hart – een luisterend hart, opdat hij het goede van het kwade zou kunnen onderscheiden. God schenkt hem ook dat luisterend hart, waardoor Salomo tot de wijste van alle koningen in de Israëlische traditie wordt – hij wordt zelfs, doorheen de geschiedenis, tot het symbool van de wijsheid.  

Wanneer jullie zouden willen weten wat de Bijbel onder wijsheid bedoelt, dan vindt u hier de beste definitie: Niet een goede opleiding, niet die perfecte cijfers, niet die goede studieresultaten, ook niet die bijpassende cursussen, eindtermen en certificaten zijn bewijs van wijsheid. Wijs ben je pas wanneer je een luisterend hart hebt.   

Wie zegt dat hij kennis heeft opgedaan, die bedoelt daarmee dat hij nu over een reservoir beschikt waaruit hij kan putten. Wie zegt dat hij verstandig is, die bedoelt dat hij vindt dat hij kan nadenken en dat hij ook in staat is om eigen oplossingen voor problemen te vinden. Oplossingen die hij zelf met zijn verstand heeft uitgewerkt. Wie zegt dat hij de juiste kwalificaties heeft, die bedoelt dat hij in staat is om aan al de vereisten, verbonden aan een taak, ook echt zelfstandig te voldoen.   

Wie wijs is daarentegen, die kijkt niet naar zijn kennis, die bouwt ook niet op zijn intelligentie of op zijn gedurende jaren verworven kwalificaties. Hij luistert gewoon, hij heeft een luisterend hart, en weet dat hij alleen niets kan uitrichten, maar dat hij moet luisteren, naar anderen! 

En hij kan dat ook! Hij kan goed luisteren, kan gegeven raad goed beoordelen en ook de stemmingen goed inschatten. Hij heeft een antenne voor datgene wat anderen hem te zeggen hebben en vooral ook voor die heel andere, met name voor God.  Diens wijzingen, diens raad en diens innerlijke ingevingen kan hij aanvoelen. Dat maakt hem tot een wijze mens.  

Voor iemand die wijsheid zoekt en wijze mensen wil vinden, mogen hoge IQ ’s en goede schoolresultaten niet op de allereerste plaats staan, en hij moet ook niet eerst en vooral in de universiteiten gaan zoeken. Daar zal hij wel veel kennis, veel verstandige redeneringen en vooral ook veel betweterij vinden.  

Maar wijsheid, wijsheid is iets heel anders.

Wie wijsheid zoekt moet in het hart van de mensen kijken. Hij moet zoeken naar iemand die een luisterend hart heeft, iemand die zich met heel zijn persoon in een ander kan inleven, die aanvoelt wat de ander graag zou hebben en wat hij nodig heeft; Iemand die weet dat kennis niet statisch is, Kennis is niets wat je voor eens en voor altijd hebt verworven en dan ook altijd weer kan gebruiken. Maar kennis moet je telkens weer aanvullen en opnieuw opdoen. Kennis kan elke dag weer nieuw zijn en moet daarom ook elke dag weer opnieuw beluisterd worden. 

Wie wijs is beseft dat hij het niet alleen kan, dat hij de rechte weg niet vanuit zijn eigen perfectheid kan vinden, maar alleen door het beluisteren van de anderen en vooral door het beluisteren van die ene andere, God. 

Dat is de wijsheid zoals ze in de Bijbel wordt omschreven. En die vindt ge nu eenmaal niet alleen en zeker ook niet in de eerste plaats in de universiteiten. Soms vindt ge ze daar waar je ze het minst zou vermoeden.  

Al die studenten die na de examens problemen hadden met de behaalde uitslagen wil ik daarom wel iets mee op hun weg geven: Een slecht resultaat is en blijft slecht, hoe je het ook draait of keert, het wordt er niet beter door. Maar dat resultaat zegt nog helemaal niets over jou als mens. De waarde van een mens, zijn betekenis en wat hij werkelijk te zeggen heeft, dat wordt niet bepaald door de behaalde punten. Daarover kan alleen zijn hart informatie verstrekken.   

Want wijs is alleen diegene die over een luisterend hart beschikt, over een hart dat onderscheid kan maken tussen wat goed is en wat kwaad.  Amen.