# 16e zondag door het jaar A (2005)

- Auteur: Bart Verreyt
- Datum: 16 juli 2005
- Liturgie: A-cyclus · Tijd door het jaar · 16e zondag · groen
- Bron: https://preken.be/a/door-het-jaar/16/16e-zondag-door-het-jaar-a-2005-bart-verreyt/


Wil
je brandende kwesties van onze tijd op het spoor komen? Kijk naar de
onderwerpen die makers van televisieprogramma’s of van films aan de orde
stellen. Velen van hen verstaan de kunst om thema’s die ons bezig houden zo te
brengen dat we er stil bij blijven staan en dat ons een spiegel wordt
voorgehouden.

Onlangs
begon een film te draaien in de bioscopen over een onderwerp dat tot voor kort
alleen interessant was voor geschiedkundigen. De film heet: Kingdom of Heaven,
het koninkrijk der hemelen en speelt in de tijd van de Kruistochten.

De
held van de film wordt meegetrokken in schermutselingen tussen christelijke
ridders en moslimgroeperingen. Hij moet zijn weg zien te vinden tussen
idealisten en fanaten aan weerszijden, tussen politici die zich door de
realiteit laten bepalen en corrupte boeven aan beide kanten.

De
film gaat verder dan de kruistochten simpel af te schilderen als de strijd die
God gewild zou hebben, een strijd tussen verschillende culturen en religies of
tussen de goede christenen en de het kwaad van de islam, dat zou een
onverantwoorde simplificatie zijn. Regisseur Ridley Scott geeft uiting aan zijn
overtuiging dat de thema’s die zoveel mensen van onze tijd bezig houdt of
slachtoffer doet worden, eeuwenoude thema’s zijn, die nog steeds onbeantwoord
zijn omdat zoveel invalshoeken met elkaar verbonden zijn en door elkaar heen
lopen.

Het
is dezelfde overtuiging die vervat zit in de parabel in het evangelie van
vandaag. Goed en kwaad zijn niet zomaar tegenstellingen maar zijn helemaal met
elkaar vermengd.

Om
het evangelie goed te kunnen verstaan eerst iets over de context van Mattheüs.

Als
het gaat over tarwe die gezaaid is en over onkruid, moeten we niet denken in
termen van onze golvende graanvelden waartussen het onkruid gemakkelijk opvalt.
Nee de opbrengst van de velden zouden wij met ‘karig’ hebben beoordeeld en de
kwaliteit van het zaaigoed matig. Als dan met veel moeite was ingezaaid op een
akker vol rotsen en het gewas groeit op dan bleek er dikwijls ook nog tussen die
armetierige tarwe een soort wilde tarwe te groeien die pas goed te
onderscheiden was van het goede koren als het al flinks was opgegroeid. Ja als
je er dan aan begint te wieden dan gaat ook de goede tarwe eraan……

Goed
en kwaad bestaan beide, tegelijkertijd en door elkaar heen gemengd,

maar
je kunt goed en kwaad wel van elkaar onderscheiden.

De
Nieuwe Katechismus heeft er behartenswaardige woorden over gezegd: “Niets voor niets eindigt het Onze Vader
met een bede om de verlossing uit het kwaad.

Wie zondigt, zoekt niet
het pure kwaad. In iedere zonde zoekt men ook iets dat op zich geen kwaad is.

Wie een ander
onrechtvaardig afbekt of vernikst, zoekt misschien een grotere geestelijke
levensruimte, wat op zich goed is. Maar hij zoekt deze tegen het recht en de
levensruimte van de ander in en dat is kwaad. …

Deze vermenging met iets
goeds maakt dat we ons vaak goed kunnen inleven hoe iemand er toe komt. Het is
soms een verontschuldiging. Tegelijk blijkt daarin ook juist de verwording...
iets waars, iets goeds, iets van God wordt misbruikt. Men kan slechts zondigen
met wat goed is in zichzelf…”

Tot
zover de Nieuwe Katechismus (1966).

Die
vermenging van het goede en het kwade, dat ‘men kan slechts zondigen met wat
goed is in zichzelf’ maakt het ingewikkeld.

Voor
onszelf willen we dat nog wel toegeven, maar voor die daders van de aanslagen
in Londen en in Irak? Zou het niet kunnen zijn dat ze denken zo de wil van
Allah te volgen, …… ook al hebben ze daar, ook in het oog van de meeste
moslims, een verwrongen beeld van…..?

Het
is een hele kunst om met dat in elkaar vervlochten goed en het kwaad in ons om
te gaan.

Is,
zoals sommigen beweren, een radicale en niet mis te verstane opstelling niet
het beste? De parabel die Jezus vertelt
maakt duidelijk dat een radicale gezindheid op zich nog niet zoveel zegt. Hij
weet dat zo’n radicaliteit dikwijls ontstaat uit ongeduld ….. en vanuit het
beeld dat wij alles snel moeten oplossen.

Jezus
heeft de wijsheid om te weten dat je de loop van het leven nodig hebt om onderscheid
te leren maken tussen wat echt goed is en echt kwaad. Ik herinner me het
verhaal van de vrouw die op overspel was betrapt en dat Jezus zei: wie van u
zonder zonde is werpe de eerste steen en ze vertrokken… juist de oudsten het
eerst.

Ik
zou onderscheid willen maken tussen radicalisme en idealisme.

Bij
radicalisme, zoals het woord al zegt wil je het kwaad met wortel en al
uitroeien maar kan dat wel… loop je dan niet het grote gevaar alleen terug te
kijken naar de geschiedenis, puur op jezelf gefixeerd te zijn en op je eigen
visie? Radicalisme dat is meer dichtgetimmerd.

Bij
idealisme kijkt een mens meer naar de toekomst waarin idealen verwezenlijkt kunnen worden en waarbij meer
openheid is voor verrassingen, ook de verrassing van Gods handelen, Gods Geest.

Jezus
was meer een idealist in deze betekenis dan een radicaal. De indruk die hij maakte
bij de eerste christenen hoorden we in de eerste lezing die Michielbij zijn
doop heeft gekozen omdat ze zo duidelijk spreekt over de betekenis van Jezus.

Idealen
hebben de loop van een mensenleven nodig om zich te ontwikkelen en te bewijzen.

Als
voorbeeld: de droom van vrijheid, gelijkheid en broederschap had ook een paar
eeuwen nodig van taai volhouden voordat ze algemene erkenning vonden in
verklaringen voor de rechten van de mens. En in de naam dan die idealen is er
ook veel onrecht geschied.

En
nog zijn we er niet: er is nog genoeg te doen om de rechten van de mens te
waarborgen, om de gelijkberechtiging van mannen en vrouwen veilig te stellen,
om mensen met een andere sexuele geaardheid als mens te waarderen en niet af te
schilderen als lieden met een ziekelijke afwijking, om mensen met een andere
godsdienst werkelijk te respecteren.

En
er kunnen nieuwe idealen naar boven komen, zoals de zorg voor het milieu ...wat
betekent het dat de mens als hoeder van de schepping is aangesteld….. maar
realisatie vraagt lange tijd van noest en ijverig werken van volharding…

Mensen
die hun leven hebben gewijd aan hun idealen, mensen die dat consequent doen, ze
roepen bewondering op. We vinden de verwijzing naar hen om ons heen hier in die
beelden van sommigen van hen: ieder beeld staat voor een leven en een verhaal
van de weg vinden tussen goed en kwaad, van kiezen en volharden.

Een
echte idealist kent twee deugden die hem of haar op de levensweg vergezellen: geduld niet in het minst met zichzelf én
vertrouwen op God, het hangt in het
leven niet allemaal en zeker niet uiteindelijk van onszelf af.

Ik
denk dat mensen die we ‘heilig’ zijn gaan noemen, er in hun leven uiteindelijk
in zijn geslaagd om zo hun ideaal na te streven dat ze met geduld’, ‘alles van
God verwachten’. Dat is misschien wel de diepste radicaliteit die een mens kan
bereiken: zonder je eigen intense inzet op te geven toch tegelijkertijd alles
van God durven te verwachten. Uiteindelijk is het God, die De Goede is die overwint,
kijk maar naar de paaskaars.

